ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

 

Νιόβη Παυλίδου

της Νιόβης Παυλίδου*

Πρόσφατα, το Περιφερειακό Συμβούλιο Κεντρικής Μακεδονίας ενέκρινε την Επικαιροποίηση του Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) της Περιφέρειας. Η Παράταξη ΠΟΛΙΤΕΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ψήφισε θετικά, συμφωνώντας με τον κεντρικό προσανατολισμό της  μελέτης, διατύπωσε όμως σκεπτικισμό για τις πιθανότητες επιτυχίας του σχεδίου.  Κάποιες παρατηρήσεις μας έχουν ως εξής:

Το νέο ΠΕΣΔΑ βάζει πολύ υψηλούς στόχους, για το εγγύτατο 2020, για την ανακύκλωση υλικών, συσκευασιών, βιοαποβλήτων, οι οποίοι, με την εμπειρία του παρελθόντος, είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθούν. Μας είναι αδιάφορη αυτή η «λεπτομέρεια»;

Τα περισσότερα στοιχεία στα οποία στηρίζεται η μελέτη, είναι προσεγγιστικές ή προβλεπόμενες  τιμές της οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας  στην περιφέρεια, το επισημαίνουν και οι μελετητές. Η σχεδίαση λοιπόν του συστήματος θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από ευελιξία και δυνατότητα ταχείας αναπροσαρμογής στην σταδιακή ύπαρξη αξιόπιστων στοιχείων, για να θωρακιστεί η βιωσιμότητα του έργου. Πόσο αυτό είναι εφικτό;

Η πολυπλοκότητα της επιχειρούμενης ανακύκλωσης είναι εντυπωσιακή σε σχέση με την ισχύουσα κατάσταση. Ξεχωριστά ρεύματα συλλογής για γυαλί, πλαστικό, χαρτί, μέταλλο, βιοαποδομήσιμα και σύμμεικτα υλικά. Με την κατάσταση του μπλε κάδου στην πόλη, την κλοπή υλικών, την οριακή γενική καθαριότητα στο δήμο, πώς θα υλοποιηθεί γρήγορα ένα τέτοιο σύστημα υψηλών προδιαγραφών; Μήπως ήδη βλέπουμε την αποτυχία;

Η οικονομοτεχνική μελέτη του συστήματος δεν είναι πειστική. Κονδύλια άπλετα δεν υπάρχουν. Υπάρχει πάντοτε η δυνατότητα ιδιωτικής συμμετοχής στο έργο, αλλά είναι εφικτή σήμερα η ακριβής κοστολόγηση των υποδομών και της λειτουργίας, ώστε αξιόπιστοι επενδυτές  να τοποθετήσουν σημαντικά ποσά; Τα πρόστιμα ήδη πέφτουν βροχή και χρειαζόμαστε μια διαφανή και αποτελεσματική λύση.

Το ζήτημα της διαχείρισης ιδιαίτερα επικίνδυνων αποβλήτων δεν καλύπτεται από το ΠΕΣΔΑ, αντιμετωπίζεται κυρίως με εθνικό σχεδιασμό (ΕΣΔΑ), αλλά η συμφωνία των δυο σχεδίων στο θέμα αυτό οφείλει να γίνει πιο συγκεκριμένη και πειστική. Αναρωτήθηκαν ποτέ οι πολίτες πώς γίνεται σήμερα η διαχείριση ιδιαίτερα επικίνδυνων αποβλήτων ή μας ενδιαφέρει μόνο η τάξη στο σαλόνι του σπιτιού μας;

Ο μεγαλύτερος προβληματισμός όμως σχετικά με το ΠΕΣΔΑ βρίσκεται στο κεφάλαιο που περιγράφονται οι δράσεις για την ανακύκλωση ή την αποφυγή δημιουργίας αποβλήτων. Οι δράσεις που αναφέρονται, όπως, ευαισθητοποίηση των πολιτών, δίκτυα διάθεσης συσσιτίων και ρουχισμού, δανειστικές βιβλιοθήκες και πολλές παρόμοιες  ενέργειες, είναι θετικές αλλά δεν φέρνουν την λύση, σήμερα, που τα χρονικά περιθώρια στενεύουν και η απόκλισή μας από τους ευρωπαϊκούς μέσους όρους ανακύκλωσης είναι απογοητευτική. Στοχευμένες δράσεις κινήτρων ή προστίμων, δοκιμασμένες στον ευρωπαϊκό χώρο, όπως, για παράδειγμα, «πληρώνω όσο πετάω», «ο ρυπαίνων πληρώνει», επιμερισμός τέλους ταφής υπολειμμάτων, δεν αναλύονται σε βάθος στην μελέτη. Αυτές οι πρακτικές όμως έδωσαν την λύση σε όλες τις χώρες που παρουσιάζουν καλά αποτελέσματα.

Τελικά θέλουμε να πετύχει η ανακύκλωση;

Κάποιοι ίσως έχουν ξεκάθαρο μέσα τους το «Όχι». Δεν πιστεύουν στις δυνατότητες της ελληνικής κοινωνίας και της αυτοδιοίκησης να πετύχουν στο έργο αυτό. Και περιμένουν, σιωπηλά, να αναδείξουν  τον μονόδρομο της ενεργειακής αξιοποίησης του σύμμεικτου υλικού. Επιλογή η οποία δεν είναι απορριπτέα, αλλά είναι προτιμότερο να εφαρμόζεται στα υπολείμματα ανακύκλωσης και όχι στο αρχικό σύμμεικτο υλικό. Γιατί, η ανακύκλωση, και κυρίως η αποφυγή δημιουργίας αποβλήτων, δεν αποτελούν απλά λύσεις για τη διαχείριση των σκουπιδιών μας. Μας ωθούν σε πιο «έξυπνες» παραγωγικές  διαδικασίες που υποστηρίζουν σταθερά μια αειφόρο βιομηχανική παραγωγή.  Οι δυνάμεις στην περιφέρεια που επιθυμούν την επιτυχία του ΠΕΣΔΑ πρέπει να συντονιστούν άμεσα. Ο χρόνος τελείωσε.

*Η κ. Παυλίδου είναι επικεφαλής της Περιφερειακής Παράταξης «ΠΟΛΙΤΕΣ ΜΠΡΟΣΤΑ»