ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

του Άλκη Φιτσόπουλου

Τέτοιες μέρες ήταν, καμία βδομάδα μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου, 17 Νοεμβρίου 1973, που ο δικτάτορας Ιωαννίδης ανέτρεπε με πραξικόπημα τον δικτάτορα Παπαδόπουλο και το ελληνικό ποδόσφαιρο προσπαθούσε να βγάλει από πάνω του τα θραύσματα από τις εξοστρακισμένες σφαίρες. Ποιος θ’ αποφάσιζε για την τύχη του, όταν το χάος εγκαταστάθηκε πάνω από την Αθήνα; Ήδη, η περασμένη αγωνιστική, που επρόκειτο να γίνει στις 18 Νοεμβρίου, αναβλήθηκε και η επόμενη ήταν προγραμματισμένη για την Κυριακή 25 του μήνα, αλλά ο μέχρι τότε υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ Ζουρνατζής είχε απαγορεύσει τις συγκεντρώσεις περισσοτέρων των τριών ατόμων. Μα, για να γίνει ένας ποδοσφαιρικός αγώνας, χρειάζονται τουλάχιστον δύο 11άδες, άρα 22 παίκτες, συν τους αναπληρωματικούς, τους προπονητές και τους γυμναστές, τον γιατρό κ.λπ., οι οποίοι υπερέβαιναν το νούμερο. Άρα; «Απαγορεύονται και οι προπονήσεις», ήταν το μήνυμα του Ζουρνατζή στον τότε πρόεδρο της ΕΠΟ και μετέπειτα πρόεδρο της ΕΠΑΕ στα χρόνια του επαγγελματικού ποδοσφαίρου (μακαρίτη, πια), Γιώργο Δέδε. Οι ομάδες της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης αποφάσισαν να κάνουν προπονήσεις. Πώς; Κεκλεισμένων των θυρών. Ήταν η πρώτη μορφή αντίστασης του ποδοσφαίρου στη χούντα, που έπεφτε. Γιατί μέχρι τότε, η χούντα, όπως και κάθε χούντα που σέβεται τον εαυτό της, «τάιζε» άρτον και θεάματα τον λαό.

Μπάλα και πάλι μπάλα και ξανά μπάλα από την ΥΕΝΕΔ. Φυσικά, για να μην ξεχνιόμαστε, οι ευνοημένοι ήταν και πάλι οι «μεγάλοι», Ολυμπιακός, Παναθηναϊκός, και λιγότερο η ΑΕΚ με τον ΠΑΟΚ. Μόλις την περασμένη αγωνιστική, 11 Νοεμβρίου του 1973, ο Ολυμπιακός είχε ισοφαρίσει τον Εθνικό με γκολ οφσάιντ του αείμνηστου Μιχάλη Κρητικόπουλου. Η χούντα όμως… απαγόρευσε τις ανακοινώσεις και τις διαμαρτυρίες. Εκείνη την περίοδο Ολυμπιακός και Παναθηναϊκός κατηγορούσαν… μυστικά ο ένας τον άλλον για το ποιος είχε τη μεγαλύτερη εύνοια από τη χούντα, οι μεν για το «Γουέμπλεϊ», οι άλλοι για κάτι δάνεια που πήραν οι «κόκκινοι» κ.λπ. Τα συνηθισμένα… αγιάτρευτα.

Την Κυριακή 18 Νοεμβρίου θα γινόταν το μεγάλο ντέρμπι ΠΑΟΚ -ΑΕΚ στην Τούμπα. Δεν έγινε ποτέ, γιατί γενικώς… απαγορευόταν και οι μετακινήσεις, αλλά και πώς θα γίνει ματς, όταν το αίμα έρεε άφθονο στα σκαλιά του Πολυτεχνείου αλλά και στις γύρω περιοχές της Αθήνας; Τότε ήταν που ένας πολύ μεγάλος  σέντερ φορ που πέρασε από τον Ολυμπιακό, ο Ελληνογάλλος Υβ Τριαντάφυλλος, παρουσιάστηκε ενώπιον του προέδρου Νίκου Γουλανδρή.

«Φεύγω, δεν αντέχω άλλο την κατάσταση στην Ελλάδα». Πήγε στη Γαλλία για να διαπραγματευτεί τη μεταγραφή του στη Σεντ Ετιέν. Έναν χρόνο νωρίτερα, ένας άλλο μεγάλος άσος, επίσης Ελληνογάλλος, ο Ρομαίν Αργυρούδης, είχε φύγει νύχτα από τον Ολυμπιακό. Ήταν «αριστερός»… Λέγεται, μάλιστα, ότι κάποιοι «υπερπατριώτες» της χούντας είχαν γράψει στον τοίχο του σπιτιού του «όξω οι κομμονιστέ». Ακριβώς η ίδια επιγραφή υπήρχε και στον τοίχο του άλλοτε Ούγγρου προπονητή του Ολυμπιακού, Μάρτον Μπούκοβι. Και τότε ο τοίχος είχε την δική του ιστορία… Την Τετάρτη 21 Νοεμβρίου 1973, ήταν προγραμματισμένο φιλικό ματς Ελλάδα – Ελβετία. Φυσικά, αναβλήθηκε, γιατί απλώς δεν υπήρχε κράτος. Όμως, ο Ζουρνατζής, θέλοντας ν’ αποπροσανατολίσει τη σκέψη των Ελλήνων, με ανακοίνωσή του ανέφερε ότι τα ευρωπαϊκά ματς των ομάδων θα γίνουν κανονικά και ότι οι ομάδες που θα ταξίδευαν στο εξωτερικό θα έπρεπε να δηλώσουν τα ονόματα της αποστολής. Την Κυριακή 25 Νοεμβρίου, όταν ο ελληνικός λαός ζούσε την αβεβαιότητα, φυσικά και δεν έγιναν παιχνίδια. Ουδείς, βέβαια, γνώριζε για το νέο πραξικόπημα του Ιωαννίδη, αλλά δεν υπήρχε άνθρωπος να πάρει αποφάσεις. Έτσι, οι ομάδες ξανάκλεισαν τις πόρτες τους κι έπαιζαν οικογενειακό διπλό.

Όμως, ενώ το ποδόσφαιρο λίμναζε, το μπάσκετ έκανε τη δική του «επανάσταση» εκείνες τις μέρες. Όπως γράφει το «Retrosport», δύο μέρες μετά την πτώση του Παπαδόπουλου: «Στο Παλέ στη Θεσσαλονίκη η ΧΑΝΘ υποδέχεται την Παρτιζάν για το Κύπελλο Κόρατς. Οι Σέρβοι νικούν 79-77. Την Τετάρτη 28 Νοεμβρίου, ο ΠΑΟΚ παίζει φιλικό (κεκλεισμένων των θυρών) με τον Μακεδονικό, τον οποίο και νικά με 6-0, ενώ την ίδια μέρα στο Παπαστράτειο ο Ολυμπιακός νικά τον Ερυθρό Αστέρα με 67-59 και την επομένη ο Παναθηναϊκός επικρατεί της Μπεργκ με 99-80 για το πρωταθλητριών στο μπάσκετ, περιμένοντας τη ρεβάνς στη Γαλλία». Τελικά, εκείνη η αγωνιστική στο ποδόσφαιρο έγινε στις 2 Δεκεμβρίου. Στη «Λεωφόρο» ο Παναθηναϊκός νίκησε τη Λάρισα 2-1. Οι Θεσσαλοί έβγαλαν ανακοίνωση: «Ελπίζουμε η νέα κυβέρνηση να βλέπει εξίσου όλες τις ομάδες». Κατηγορούσαν το διαιτητή Ξάνθο ότι ο Αντώνης Αντωνιάδης ήταν σε θέση οφσάιντ όταν ισοφάρισε το γκολ του Μαντζουράκη. Ποιος ξέρει… Τότε δεν υπήρχε ριπλέι.