ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

του Σάκη Τζακόπουλου*

Το 2016 στην Ρουμανία έλυσαν το πρόβλημα των αποβλήτων, όπως και στη Βουλγαρία, και κάλεσαν τους δημάρχους μας για να τους τα παρουσιάσουν. Στη χώρα μας τα έργα σκοντάφτουν στην γραφειοκρατία του απρόσωπου γίγαντα και στον τοίχο που ρίχνει αυτός που αγόρασε μεν τον …Όλυμπο αλλά τον ενοχλεί το παλάτι των θεών και τα πουλιά που πετάνε. Όλα αφέθηκαν στην τύχη τους και στο χέρι του μεγαλοδύναμου, και το περιβάλλον κάθε μέρα υποβαθμίζεται.

Σήμερα, ο οικισμός Μεσημέρι διαθέτει μόνο ιδιωτικούς βόθρους οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις έχουν κορεστεί και καταστεί άχρηστοι ή παρουσιάζουν διαρροές, γεγονός που σε συνάρτηση με τις έντονες κλίσεις εδάφους εντός του οικισμού έχει οδηγήσει σε φαινόμενα υπεδάφιας διήθησης των βοθρολυμάτων και εμφάνισης τους σε πρανή ανάντη δρόμων ή κατοικιών. Πρέπει λοιπόν να κατασκευαστεί ένα οργανωμένο σύστημα αποχέτευσης. Παράλληλα, με τη συγκέντρωση των λυμάτων θα ακολουθήσει και η επεξεργασία τους ώστε να μειωθεί στο ελάχιστο η επίδραση τους στο περιβάλλον, αλλά και η έντονη δυσοσμία που προκαλείται κυρίως τους θερινούς μήνες. Πρόκειται για ένα σημαντικό έργο υποδομής στον οικισμό και η κατασκευή του θεωρείται άκρως απαραίτητη. Παράλληλα, ο οικισμός παρουσιάζει αυξητικές τάσεις, οπότε πλέον το έργο πρέπει να γίνει άμεσα. Η όποια καθυστέρησή του, θα σημαίνει αύξηση της δαπάνης του. Η μελέτη για το έργο, ολοκληρώθηκε από το 2002. Σε αυτήν το εσωτερικό δίκτυο υπολογιζόταν ως βαρυτικό με συγκέντρωση των λυμάτων στο κέντρο του οικισμού στο πρανές του ρέματος στο Μεσημέρι και από εκεί μεταφερόταν με βαρυτικό αγωγό μέσα στην κοίτη του ρέματος μέχρι την τότε μελετούμενη εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων. Η τεχνική υπηρεσία του δήμου Θερμαϊκού, θεώρησε ως ανέφικτη την λύση και έκανε συνολική μελέτη τροποποίησης του αποχετευτικού δικτύου με την κατασκευή αντλιοστασίου και καταθλιπτικού αγωγού για την κατασκευή της εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων σε δημοτική ιδιοκτησία. Ωστόσο, η κατασκευή αυτή σχεδιάσθηκε για πληθυσμό 2.600 ισοδύναμων κατοίκων που αφορούν μόνο το συγκεκριμένο οικισμό και με πρόβλεψη ανάπτυξης 40 χρόνων. Η προτεινόμενη επεξεργασία των λυμάτων βασίζεται στο συνδυασμό του συστήματος ενεργού ιλύος (activated sludge) και της μεθόδου της προσκολλημένης βιομάζας (attached biomass) με σταθερή κλίνη (F.B.R.). Από την εγκατάσταση θα παράγονται περίπου 244 τόνοι τον χρόνο πλήρως χουμοποιημένο προϊόν υγειονοποιημένο και σε πλήρη ωρίμανση μόνο από τη λυματολάσπη της εγκατάστασης. Με την χρήση κλειστών αντιδραστήρων ασυνεχούς λειτουργίας οι οποίοι ελέγχουν αυτοματοποιημένα την διαδικασία ρυθμίζοντας υγρασία και θερμοκρασία (μέσω της διαβροχής και του αερισμού), απάγουν τον αέρα σε κλειστό βιόφιλτρο επιτυγχάνοντας 100% απόσμηση και συλλέγουν και τη μικρή ποσότητα στραγγιδίων και την οδηγούν πίσω στα έργα εισόδου, η λάσπη μετατρέπεται σε πρώτη ύλη και η περιβαλλοντική όχληση που ποικιλοτρόπως προκαλεί απαλείφεται. Το παραγόμενο κομπόστ μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη γεωργία, στην αποκατάσταση τοπίου, σε καλλιέργειες που δεν παράγουν πρώτες ύλες ανθρώπινης κατανάλωσης, σε πάρκα, δημοτικές εκτάσεις πρασίνου, κήπους κλπ. Μπορεί επίσης και να τυποποιηθεί και να αξιοποιηθεί εμπορικά. Δεν θα υπάρξει ιδιαίτερη παραγωγή αέριων ρύπων από την χρήση και την λειτουργία των εγκαταστάσεων, αφού ο εξοπλισμός του αντλιοστασίου όπως και της εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων θα έχει πλήρες σύστημα φίλτρανσης και αποφυγής οσμών και δεν θα υπάρξει ιδιαίτερη παραγωγή θορύβου από την χρήση και την λειτουργία των εγκαταστάσεων, αφού όλος ο εξοπλισμός είναι εγκαταστημένος σε υπόγειες δεξαμενές.

Γενική διάταξη χώρου ΕΕΛ
Γενική διάταξη χώρου ΕΕΛ

Η εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων προβλέπεται να τοποθετηθεί, νοτιοανατολικά του οικισμού και σε απόσταση 1150 μέτρων από το όριο του σημερινού οικισμού Μεσημέρι και 775 μέτρα από το όριο της μελλοντικής επέκτασής του. Ο χώρος (αγρ. 751), βρίσκεται σε εκτός σχεδίου περιοχή και ισχύουν οι όροι δόμησης για την εκτός σχεδίου περιοχή.

Η επιλογή του χώρου και τις τεχνολογίας των εγκαταστάσεων έγινε ως η πλέον βιώσιμη οικονομικά – περιβαλλοντικά και κοινωνικά αποδεκτή εναλλακτική λύση.

Η προτεινόμενη θέση, για την εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων αποτελεί δημοτική ιδιοκτησία, καλύπτει πλήρως τους όρους, και πέραν των άλλων δύο θέσεων που κρίθηκαν ακατάλληλες επειδή έλαβαν πολύ χαμηλή αξιολόγηση, δεν υφίστανται και δεν προτάθηκαν από κάποιον άλλον εμπλεκόμενο άλλες βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις. Μάλιστα εκτός από τα αγροτεμάχια με αριθμό 636, 616 και 751 τα οποία αξιολογήθηκαν ως εναλλακτικές λύσεις, δεν υπάρχουν άλλα αγροτεμάχια που να είναι δημοτική ιδιοκτησία. Ο δήμος Θερμαϊκού ερεύνησε τις περιπτώσεις αγοράς ή ανταλλαγής με κάποια ιδιωτική έκταση, κατάντη της περιοχής του οικισμού. Η προσπάθεια απέβη άκαρπη. Αποτρεπτικός παράγοντας υπήρξε μια σειρά απορριπτικών αντίστοιχων αποφάσεων της Αποκεντρωμένης Περιφέρειας, οι οποίες με το σκεπτικό ότι έχοντας ο δήμος ιδιόκτητα ακίνητα στην περιοχή, -που πληρούν τις προδιαγραφές υλοποίησης των έργων-, δεν προκύπτει η δημόσια ωφέλεια αγοράς ή ανταλλαγής εκτάσεων. Οι εναλλακτικές θέσεις είναι: Θέση ΕΕΛ1: αποτελεί δημοτική έκταση – αγροτεμάχιο 636, που θα μπορούσε να αποτελεί μία ικανοποιητική λύση καθώς βρίσκεται παρά τον αποδέκτη, έχει όμως αποκτήσει έντονο ανάγλυφο που προσομοιάζει με αναβαθμό, καθώς έχει διαμορφωθεί η ανάντη ιδιοκτησία με συνέπεια να απαιτούνται εντατικές εργασίες διαμόρφωσης του αναγλύφου στην προτέρα ή την επιδιωκόμενη κατάσταση, διευθέτηση του ρέματος και με πολύ πιθανή την ανάγκη αγοράς της ανάντη ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Θέση ΕΕΛ2: αποτελεί δημοτική έκταση – αγροτεμάχιο 616, που δεν θα μπορούσε να εξαιρεθεί της αξιολόγησης καθώς αποτελούσε μαζί με το όμορο πρανές του ρέματος, την θέση ΕΕΛ σύμφωνα με την προγενέστερα (2000) εγκεκριμένη μελέτη από τον πρώην δήμο Επανωμής, για την αποχέτευση και την επεξεργασία λυμάτων του οικισμού, η οποία τροποποιήθηκε και ως προς το αποχετευτικό δίκτυο και ως προς τον προσαγωγό (μετατράπηκε σε καταθληπτικό αντί βαρυτικού) και ως προς την όδευση του προσαγωγού (ο οποίος διερχόταν εντός του ρέματος) και ως προς την επιλογή της τεχνολογίας (είχε χρησιμοποιηθεί επιλογή φυσικού συστήματος). Και η λύση αυτή υστερούσε λόγω κλίσεων / σχήματος και απαιτούσε επίσης διαμόρφωση και κατάληψη του ρέματος.

Οι δύο απορριφθείσες λύσεις απαιτούσαν μικρότερο μήκος αγωγού διάθεσης – και οι δύο μπορούσαν να θεωρηθούν οχλούσες από άλλους δομιστές εκτός σχεδίου αφού αυτοί ομοιόμορφα κατανέμονται στο αγρόκτημα Μεσημερίου στο σύνολό του. Θέση ΕΕΛ3: αποτελεί δημοτική έκταση – αγροτεμάχιο 751α, που αποτέλεσε τελικά τη βέλτιστη επιλογή καθώς διατρέχει ομαλή κλίση, είναι πολλαπλάσια σε έκταση των άλλων δύο, δεν απαιτεί έργα διαμόρφωσης αναγλύφου, ούτε του αποδέκτη καθώς δεν γειτνιάζει άμεσα με αυτόν για αυτό και θεωρείται βέλτιστη, σύμφωνα με τα οικονομικά και τα περιβαλλοντικά κριτήρια τα οποία θέτει η κείμενη νομοθεσία και όχι τα ιδιωτικά συμφέροντα ελάχιστων δομιστών εκτός σχεδίου αγροτεμαχίων. Πρέπει να επισημανθεί, ότι στον πίνακα αξιολόγησης η επιλεγείσα θέση υστέρησε για την απόσταση από υφιστάμενες οικιστικές χρήσεις, έχοντας όμως άλλα χαρακτηριστικά τα οποία πληρούσαν όλα τα κριτήρια για την πλέον βέλτιστη χωροθέτηση της ΕΕΛ. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση και στις χειρότερες λύσεις θα προκαλούνταν διαμαρτυρίες από άλλους ιδιοκτήτες γηπέδων, που είτε έχουν σήμερα είτε επιθυμούν μελλοντικά να αποκτήσουν εκτός σχεδίου οικιστικές χρήσεις. Πάντως για τους ίδιους λόγους, από όλους τους ιδιοκτήτες εκτός σχεδίων γηπέδων θα υπάρχει η προσδοκία για την υψηλή αξία πώλησης της γης τους για δόμηση, μην εξετάζοντας τις συνθήκες του περιβάλλοντος με την ύπαρξη βόθρων και την μόλυνση από τα κατάλοιπα της χρήσης τους προς τον επιφανειακό και υπόγειο υδροφορέα. Η πολιτεία και οι φορείς που κάθε φορά την υπηρετούν πρέπει να στηρίζουν τους νόμους, ξεπερνώντας τα σύνδρομα των λίγων οικονομικών ή άλλων συμφερόντων και να προσπαθούν κάθε φορά να διευκολύνουν έργα με σκοπό την καλυτέρευση της ποιότητας ζωής των «απλών» πολιτών της. Οι φωνασκίες και τα κουτσομπολιά, γίνονται αποδέκτες στην ημιμάθεια όσων έχουν την καρέκλα και εξελίσσονται ανάλογα αν είσαι μεγαλογιατρός, μεγαλοδικηγόρος ή celebrity ξεχνώντας τους νόμους που το ίδιο κράτος θέσπισε. Τελικά απαξιώνεται η επιστήμη, η τεχνική, η δημιουργικότητα, η διάθεση, αφού πάντα κάποιος κρύβεται πίσω από κάθε λύση και αν μάλιστα είναι γενικά –μεγάλος- θα συνεχίσει να φωνασκεί αδιάκριτα, έστω και αν είναι 200 μέτρα μακριά και δεν βλέπει καν το πρόβλημα.

Σχετική Εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων
Σχετική Εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων

*Ο Σάκης Τζακόπουλος είναι πρ. πρόεδρος του TEE, τμ. Κεντρικής Μακεδονίας

Δήμαρχος Θερμαϊκού

Για το έργο της αποχέτευσης ο κ. Μαυρομάτης δήλωσε: «Με γνώμονα τη βούληση της συντριπτικής πλειοψηφίας των πολιτών του Μεσημερίου και τις προεκλογικές μας δεσμεύσεις, στηριζόμενοι πάντα στην κοινή λογική και στην ισχύουσα νομοθεσία, η Διοίκηση του Δήμου μας, ολοκλήρωσε ήδη τη μελέτη της αποχέτευσης του Μεσημερίου και υποβάλλουμε το σχετικό φάκελο για χρηματοδότηση από ευρωπαϊκά προγράμματα, προϋπολογισμού 5,5 εκατομμυρίων ευρώ για την υλοποίηση του έργου. Η κατασκευή του συγκεκριμένου έργου, έχει σκοπό να καλυτερεύσει την ποιότητα ζωής των πολιτών και να βελτιώσει τις συνθήκες εξυπηρέτησής τους».