ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

του Βαγγέλη Στολάκη

Τους τελευταίους μήνες στην οδό Αγγελάκη στον αριθμό δέκα έχει «στηθεί» ένα μπαζάρ βιβλίου. Την περίοδο της κρίσης και μάλιστα την ώρα που η πτώση στο χώρο του βιβλίου –είτε πρόκειται για τις τιμές των βιβλίων είτε για τον αριθμό των αναγνωστών- αγγίζει το 80% σε σχέση με την προηγούμενη επταετία, ορισμένοι άνθρωποι που έχουν ταυτιστεί με τα βιβλία, επιμένουν. Είναι άλλη μια δύσκολη επταετία, όπως εκείνη της Χούντας που και πάλι τα βιβλία «έπεσαν» για να επανακάμψουν λίγα χρόνια αργότερα. Εκεί λοιπόν, στον αριθμό δέκα της οδού Αγγελάκη όσοι μπουν μέσα στο χώρο θα βρούνε μια γνωστή φυσιογνωμία με ένα όνομα… βαρύ σαν ιστορία για την Θεσσαλονίκη.

%ce%9a%ce%b5%ce%bd%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%9c%ce%b5%ce%b3%ce%ac%ce%bb%ce%b7

Ο λόγος για τον Αλέξανδρο Μπαρμπουνάκη, γιο του Μανώλη με το «Κατώι του Βιβλίου» και ανιψιό του Μπάμπη, προέδρου του Συνδέσμου Εκδοτών Βορείου Ελλάδος. «Δουλίτσα υπάρχει. Καμία σχέση με τα παλιά τα χρόνια και τις χρυσές εποχές που γνώρισε το βιβλίο στη Θεσσαλονίκη» αναφέρει στην KARFITSA. Και συμπληρώνει: «Τα περισσότερα μικρά και παραδοσιακά βιβλιοπωλεία της πόλης έχουν κλείσει. Εμείς παλεύουμε να κρατηθούμε». Και όπως σχολιάζει θα συνεχίζει να παλεύει! Άλλωστε το χρωστά στον πατέρα του και τους εκατοντάδες πελάτες του που τις προηγούμενες δεκαετίες έσπευδαν στα δυο μεγάλα βιβλιοπωλεία της οικογενείας στην πλατεία Αριστοτέλους. Το χρωστά στο Λουντέμη, τη Βουγιουκλάκη, την Καρέζη, τον Καζάκο, τον Κατράκη, τον Καστοριάδη, τον Τεγόπουλο και όλους τους άλλους ανθρώπους της πολιτικής, της τέχνης και του πολιτισμού που για δεκαετίες ολόκληρες κατέβαιναν καμιά δεκαριά σκαλάκια για να αγοράσουν βιβλία, να ανταλλάξουν κουβέντες και να κεραστούν τσικουδιά από τον Μανώλη Μπαρμπουνάκη.

Επιμονή

Ο Μπαρμπουνάκης «έφυγε» στις 25 Ιουνίου 2010. Μαζί του «έφυγε» και ένα μεγάλο κεφάλαιο της πόλης. Ήταν λίγο μετά την εποχή που η χώρα μας έμπαινε σε καθεστώς… μόνιμης επιτροπείας. Μετά ήρθε η κρίση, οι μειώσεις μισθών και σιγά σιγά το βιβλίο θεωρήθηκε είδος πολυτελείας. Μέχρι που ξεκίνησε να… αργοπεθαίνει κι αυτό. «Προσπάθησα να κρατήσω το Κατώι ανοιχτό. Το έκανα μέχρι το 2012. Μετά μεταφερθήκαμε στην Μητροπολίτου Ιωσήφ 18. Πάλι σε υπόγειο. Στις αρχές του 2014 κάναμε μια προσπάθεια με τον θείο μου, Μπάμπη Μπαρμπουνάκη να ανοίξουμε πάλι το Κατώι με τη μορφή μπαζάρ. Το καταφέραμε μέχρι τα τέλη εκείνης της χρονιάς» σχολιάζει ο Αλέξανδρος, Μπαρμπουνάκης δεύτερης γενιάς.

Και κάπως έτσι ξεκινά να αφηγείται την ιστορία του πατέρα του, Μανώλη που μέσα σε έναν υπόγειο χώρο, το γνωστό Κατώι κατάφερε να συγκεντρώσει… μπόλικο πολιτισμό της Θεσσαλονίκης. Το «Κατώι του Βιβλίου» άνοιξε το 1980 σε έναν υπόγειο χώρο, ανεβαίνοντας την Αριστοτέλους και περνώντας την Τσιμισκή, δεξιά. Πρόκειται για το δεύτερο βιβλιοπωλείο του Μανώλη Μπαρμπουνάκη. Είχε προηγηθεί το… ισόγειο βιβλιοπωλείο δίπλα ακριβώς από το Ολύμπιον, που άνοιξε το 1964 και έκλεισε οριστικά το 2013. Ο Μανώλης Μπαρμπουνάκης ήρθε από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη το 1959 ως αντιπρόσωπος δυο εκδοτικών οίκων. Σε λίγα χρόνια κατάφερε να δημιουργήσει το δικό του βιβλιοπωλείο το 1964 και το 1980 έφτιαξε το «Κατώι». Το τελευταίο δε, το λάτρεψε. Όπως αναφέρει ο γιος του Αλέξανδρος, από ένα σημείο και μετά δεν επισκεπτόταν καθόλου το πρώτο του κατάστημα στην «καρδιά» της πλατείας Αριστοτέλους. Τον ρωτώ «πως όμως αποφάσισε να αφήσει την Κρήτη για να πάει στην Αθήνα»; «Νομίζω ότι ήταν μονόδρομος. Είχε άλλα έξι αδέρφια και προέρχονταν από μια οικογένεια φτωχή, επομένως έπρεπε να εργαστεί».

Οι καινοτόμες… βιβλιοπαρουσιάσεις

Τη δεκαετία του ’80 ο Μπαρμπουνάκης καινοτόμησε στο χώρο και στην… πιάτσα. Θέσπισε τις βιβλιοπαρουσιάσεις με τους συγγραφείς. Ακόμα και η Μαλβίνα Κάραλη, που όπως λέγεται δεν συνήθιζε να πηγαίνει στις παρουσιάσεις των βιβλία της, όταν επρόκειτο για εκδήλωση… στου Μπαρμπουνάκη ήταν θετική. Η Κάραλη ήταν μια από τους πολλούς φίλους των γραμμάτων και των τεχνών που είχε ο Μανώλης Μπαρμπουνάκης.

Είναι ενδεικτική η παρακάτω ιστορία. Την τελευταία πρωτοχρονιά της ζωής του ο Μενέλαος Λουντέμης επέλεξε να την περάσει στο σπίτι του Μανώλη Μπαρμπουνάκη στην  Μητροπόλεως αφήνοντας όλους τους… κοσμικούς της πόλης. «Ήταν πολύ φίλοι οι δυο τους» αναφέρει ο Αλέξανδρος. «Από εκεί γνώρισε και τον Μάνο Κατράκη με τον οποίο μάλιστα έγιναν κουμπάροι, αφού ήταν νονός μου» συνεχίζει. Η αγαπημένη του ήταν η Αλίκη Βουγιουκλάκη. Την χαρακτήριζε «λαμπερή και πανέξυπνη» ενώ μιλούσε μαζί της με τις ώρες στο τηλέφωνο. Φίλος του ήταν και ο Κίτσος Τεγόπουλος, ο οποίος μάλιστα την περίοδο της Δικτατορίας είχε βοηθήσει οικονομικά τον Μανώλη Μπαρμπουνάκη. «Αγαπιόντουσαν πολύ και ο Τεγόπουλος του σήκωνε πάντα το τηλέφωνο» λέει ο Αλέξανδρος.  Η επταετία, όπως είχε ομολογήσει και ο ίδιος σε παλαιότερη συνέντευξή του ήταν δύσκολη, αφού πολλά βιβλία και πολλές κυκλοφορίες είχαν απαγορευτεί.

«Ποιοι άλλοι διάσημοι κατέβηκαν στο… Κατώι» ρωτώ τον Αλέξανδρο Μπαρμπουνάκη. «Πολλοί. Η Τζένη Καρέζη και ο Κώστας Καζάκος, ο Μίκης Θεοδωράκης, η Μελίνα Μερκούρη, ο Φρέντυ Γερμανός, ο Κάρολος Παπούλιας, ο πρώην πρόεδρος της Πορτογαλίας Μάριο Σουάρες, ο Αντώνης Σαμαράκης, ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ο Γιώργος Λιάνης, ο Κωστής Στεφανόπουλος, ο Χρήστος Σαρτζετάκης». Μάλιστα, όπως θυμάται ο κ. Μπαρμπουνάκης ο πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας φρόντιζε κάθε 26η Οκτωβρίου, που βρισκόταν στην Θεσσαλονίκη λόγω της στρατιωτικής παρέλασης, να περνά από το Κατώι.

Μαντινάδες και τσικουδιές

Για τους φίλους, τους πελάτες αλλά και τους αγνώστους ο πάτερ Μπαρμπουνάκης είχε για όλους μια μαντινάδα και μια… τσικουδιά. Κέρασμα από την Κρήτη για την τιμή που του έκαναν να μπουν στο μαγαζί του. Ειδικές περιπτώσεις οι… γιορτές για το νέο έτος. Κάθε χρόνο σε ειδική εκδήλωση ο Μανώλης Μπαρμπουνάκης έκοβε την πρωτοχρονιάτικη πίτα του με καλεσμένους από όλο το μουσικό, πολιτικό, πολιτιστικό στερέωμα της χώρας. Οι εκδηλώσεις γρήγορα μετατρέπονταν σε… party με μια κρητική ορχήστρα πάντα παρούσα να «παίζει» για την έλευση του νέου χρόνου. Και εκεί, έβλεπες και τον διάσημο παπαγάλο Κάρλο να χορεύει. Ο Κάρλο, σήμα κατατεθέν του βιβλιοπωλείου, έζησε κοντά στον Μπαρμπουνάκη 21 ολόκληρα χρόνια. «Έφυγε» το 2001. Σίγουρα δεν είναι λίγοι εκείνοι που τον θυμούνται να χορεύει χτυπώντας του παλαμάκια ή εκείνους που αποκάλεσε «μαλάκα» δείγμα του εκνευρισμού του.

Και ο… Μπουτάρης

«Με τον Μπουτάρη πως γνωρίστηκε ο μπαμπάς σου» ρωτώ τον Αλέξανδρο. «Δεν γνωρίζονταν. Ήξεραν βέβαια ο ένας την ύπαρξη του άλλου αλλά δεν είχαν γνωριστεί ποτέ. Εγώ γνώρισα τον δήμαρχο το 2014 όταν του έστειλα βιογραφικό για να είμαι υποψήφιος με την Πρωτοβουλία. Θυμάμαι του είχα πάει τους τρεις τόμους με τις μαντινάδες του πατέρα μου δώρο» καταλήγει ο Μπαρμπουνάκης δεύτερης γενιάς και… δημοτικός σύμβουλος Θεσσαλονίκης.


img_0194 img_0195 img_0197 img_0198 thess_tokatoi-1