ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

Της Χρυσάνθης Καράπα

Η σχέση του Παντελή Τσάτση µε την τέχνη ξεκινάει από… 10 χρονών. Παρακολουθούσε καλλιτέχνες που ζωγράφιζαν και σιγά σιγά άρχισε κι αυτός να µουτζουρώνει, όπως λέει, και αργότερα στο Γυµνάσιο να κάνει… σχέδια. Ακολούθησε το Πολυτεχνείο και η Σχολή Καλών Τεχνών (ως εξωτερικός παρατηρητής). «Όλα ήταν για µένα – και είναι –  τρόπος ζωής. Ποτέ δεν ασχολήθηκα αποκλειστικά µε την τέχνη.

16650593_10212068680415150_253036213_o

Ξεκίνησα ως τεχνικός ιατρικών µηχανηµάτων, έγινα Περιφερειακός Διευθυντής Βορείου Ελλάδος  σε τράπεζα, ενώ παράλληλα «έτρεχα» τη Gallery, ως hobby  και αργότερα ως… επάγγελµα. Το ’83 που παντρεύτηκα, έγραψα στη γυναίκα µου τη Gallery Artforum και από τότε και µετά, είναι µια από τις πιο παλιές -και όπως µας λένε- σηµαντικές Gallery».

Σπουδαίοι και διαχρονικοί…

«Οι καλλιτέχνες που φιλοξενήθηκαν στο χώρο µας είναι πολλοί, γενιές και γενιές. Η Gallery ξεκίνησε το ’83 επίσηµα στην περιοχή Ιπποδροµίου στο κέντρο της Θεσσαλονίκης (Νικηφορού Φωκά 29) και τη «στόλισαν» γλύπτες όπως  ο Θόδωρος, ο Παπαγιάννης, ο Δικέφαλος, Η Πάστρα η Ναυσικά, ο Πατσόγλου. Από ζωγράφους ο Τσόκλης, ο Καράς, ο Μυταράς, ο Σπεράντζας, o Φωκάς, ο Απέργης ο Ζουµπουλάκης. Και µετά είδα και πίστεψα σε πιο νέους. Στη Βίλκα, όπου έγινε η ArtForum  Gallery, αναδείξαµε το µεγαλύτερο χώρο τέχνης  στην Ελλάδα και εκεί οργανώθηκε η πρώτη έκθεση µε τον Helmut Newton η οποία κατέγραψε ρεκόρ επισκεψιµότητας. Σε 25 ηµέρες, είδαν την έκθεση 50.000 φιλότεχνοι. Αλλά δεν ήταν µόνο αυτή η έκθεση, είναι και άλλες εξίσου σηµαντικές εκθέσεις του Θόδωρου του γλύπτη, ήταν ο Αντωνόπουλος ο Άγγελος µε τον Μανουσάκη και τον Τάκη Ζερδεβά, Ήταν ο Ξένος, ο Κούκος, ο Πλοιαρίδης, ο Πέγκος από Θεσσαλονίκη. Κάναµε και πολλές ιστορικές εκθέσεις, σε συνεργασία µε κάποιους επιµελητές, και στη συνέχεια δείχναµε πολλούς νέους καλλιτέχνες, µε τους οποίους συνεργάζοµαι ακόµα, όπως ο Βενετόπουλος, που σήµερα είναι καθηγητής, ο Πλοιαρίδης που είναι επίσης καθηγητής στην Καλών Τεχνών και πιο νέοι, όπως είναι ο Πούλιος, ο Στρατάκης, ο Φαζός, η Τζέκου Ελένη και άλλοι.»

16593775_10212068679095117_1495664173_o

Πώς φθάνουν τα έργα στις αίθουσες τέχνης

Τα κριτήρια για να εκθέσεις σε Gallery, είναι αυστηρά. «Θεωρούν ότι είµαστε αυστηρή Gallery και την «αγορά τέχνης» λένε ότι έχουµε υψηλό βαθµό δυσκολίας στην πρόσβαση νέων εικαστικών, ίσως γιατί έχω γνώση του αντικειµένου, ζωγραφίζω από παιδί, αλλά και ως συλλέκτης έχω υψηλές απαιτήσεις, ύστερα από µελέτη σε βάθος και πολύχρονη εµπειρία στην αξιολόγηση του παραγόµενου έργου. Τον νέο εικαστκό, δεν τον βλέπω µόνο σε αυτό που δηµιουργεί, αλλά και τι… θα κάνει. «Τον περνάω από ψυχογράφηµα», για να καταλάβω αν έχει τη στόφα του καλλιτέχνη, αν µπορεί να πετύχει, να φθάσει στο τέρµα των δυνατοτήτων του, του ταλέντου του.  Έχουµε τεράστια βιβλιοθήκη, ενηµερώνοµαι συνεχώς, για όλες τις τάσεις και από το Internet.»

16667198_10212068676855061_450449430_o

Το καταφύγιο της τέχνης

Αν κρίνουµε από την προσέλευση των φιλότεχνων στην έκθεση της ΔΕΘ, τα εικαστικά δίνουν διέξοδο στις πολυεπίπεδες αγωνίες των δύσκολων καιρών, οικονοµικών και ψυχολογικών. «Οργάνωσα την 1η  International Contemporary ArtFair και θεωρώ  ότι έκανα ή έγινε ένα πολύ σηµαντικό βήµα στη Θεσαλονίκη. Είναι η µόνη διεθνής έκθεση στην οποία συµµετέχουν γκαλερίστες από όλο τον κόσµο µε επιλογή, και στην 1η πήραν µέρος από… 10 διαφορετικές χώρες (Σερβία Ιαπωνία, Τουρκία, Ιταλία κ.λ.π.) και 15 ελληνικές αίθουσες τέχνης. Χαίροµαι που ξεκίνησα τη συνεργασία αυτή µε τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, υπάρχει σύµβαση µεταξύ της Gallery και της Helexpo κι ως καλλιτεχνικός διευθυντής σχεδιάζω όλο το project. Ήδη καταφέραµε να έχουµε εξαιρετικό αποτέλεσµα, πλαισιωµένο και µε µουσεία, είχαµε 5 παράλληλες εκθέσεις και περίπου 30 projects. Συµµετείχαν όλα τα µουσεία της πόλης. (Το κάθε µουσείο πρόβαλλε τα δικά του προγράµµατα, αλλά ήταν και 5 µουσειακές εκθέσεις, που η µία ήταν από το Ισραήλ, Petka Tikva Museum of Art, οι 2 ήταν δύο συλλεκτών, η µία του Στoίδη και η άλλη ήταν ο Μάριος Πράσινος ένας πολύ µεγάλος καλλιτέχνης, και είχαµε 2 τιµώµενους καλλιτέχνες, τον Θόδωρο γλύπτη, και το Νίκο Σαχίνη).

thumbnail_dsc01696

«Το ταµείο» της πρώτης εικαστικής έκθεσης της ΔΕΘ

Η 1η έκθεση τέχνης έκτασης 5.000τ.µ. αποτέλεσε θεσµό, µε την… πρώτη, και του χρόνου θα γίνει 23 µε 26 Νοεµβρίου στις ίδιες εγκαταστάσεις της Ηelexpo. Είµαι ιδιαίτερα χαρούµενος που δούλεψα για το σκοπό αυτό, που ανέλαβα πρωτοβουλία να προσελκύσουµε «τουρισµό της τέχνης», καλλιτέχνες, γκαλερίστες, συλλέκτες, φιλότεχνους… Η Θεσσαλονίκη και η προσπάθεια µας στη ΔΕΘ ανοίγει το δρόµο σε νέες δηµιουργικές δυνάµεις, διότι η Σχολή Καλών Τεχνών δεν έχει την εµπορικότητα, έχει την επιστήµη. Οι ArtFair καθορίζουν την εµπορικότητα της τέχνης και τα ενδιαφέροντα. Στην κρίση δηµιουργούνται οι µεγαλύτερες ευκαιρίες για τους δηµιουργούς, να δουλέψουν πιο σοβαρά. Υπάρχει πιο έντονος ανταγωνισµός, οπότε δεν µπορείς να κοροϊδεύεις. Και όσοι κοροϊδεύουν, φεύγουν συνήθως µε την κρίση. Η τέχνη δεν σταµατάει. Είναι ένα φάρµακο για όλους. Έχεις ανάγκη την τέχνη. Πέρασαν τις 10.000 επισκέψεις µέσα σε 4 µέρες. Είναι σηµαντικός αριθµός και µάλιστα χωρίς πολύ διαφήµιση. Φέτος θα προβάλλουµε περισσότερο την προσπάθεια γιατί όλοι µετά τη µεγάλη προσέλευση την πίστεψαν περισσότερο, ανάµεσα σ αυτούς και οι άνθρωποι του εθνικού εκθεσιακού φορέα, µε εµπειρία 80 χρόνων αλλά σε αντικείµενο εντελώς καινούριο σ΄ αυτούς. Τώρα που το ξέρουν πιο πολύ έχουν µπει τα στελέχη που θα είναι µαζί µας, κάποια δικά µου και κάποια δικά τους, και πλέον θα την εκτοξεύσουν»

Η Θεσσαλονίκη έχει «Galleries που έχουν πορεία και κάνουν σοβαρές δουλειές. Πέρα από το ArtForum είναι και ο Donopoulos, η Nitra, η Ζήνα Αθανασιάδου και είναι και η Λόλα Νικολάου.» και συλλέκτες που είναι κρυφοί «Είναι διάφοροι που είναι συνήθως ανώνυµοι. Υπάρχουν Art Lovers, τους λέµε εµείς, οι οποίοι αγαπούν την τέχνη και κατά καιρούς επενδύουν. Όσο υπάρχει κρίση είναι πιο περιορισµένοι στα ανοίγµατα»

«Πόσο πάει;»

Η διαδικασία κοστολόγησης ενός έργου «θέλει γνώσεις… Οι νέοι καλλιτέχνες και τα έργα τους είναι πιο οικονοµικοί, όµως όσο κάνουν εκθέσεις – και όσο συµµετέχουν σε διεθνή fora-  τόσο σταδιακά  ανεβαίνουν. Αλλά µε την κρίση  πρέπει να είναι προσεκτικοί γιατί υπάρχει συναγωνισµός και πρέπει να το προσέξουν. Η κοστολόγηση ενός πίνακα είναι πολύπλοκο θέµα.  Προσωπικά εκτιµώ  ότι λόγω της εµπειρίας µου στον χρηµατοπιστωτικό κλάδο έχω την εµπειρία να κοστολογήσω σωστά ένα έργο. Αυτό που συµβουλεύουµε τους νέους καλλιτέχνες  να έχουν υποµονή, και να περιµένουν σιγά- σιγά µε την ποιότητα να αναγνωριστούν να πάνε σε διεθνείς εκθέσεις, να συµµετέχουν µε αξιόπιστες Gallery…»

«Η ArtThessaloniki στο επίκεντρο»

Έχω δηµιουργήσει µέσα στη διεθνή έκθεση έναν χώρο που λέγεται Open Art Lab, δηλαδή ανοιχτό εργαστήριο Τέχνης, και εκεί κάνω κάθε χρόνο περίπου 4 µε 5 projects. Και µέσα σε αυτά, έγινε µια διάλεξη που κράτησε περίπου 3 ώρες και αφορούσε τον επαγγελµατισµό after school. Ένας νέος καλλιτέχνης, όταν τελειώνει την Καλών Τεχνών, δεν είναι καλλιτέχνης, απλά έχει τελειώσει ένα σχολείο. Για να γίνεις καλλιτέχνης, και να γίνεις και καλός καλλιτέχνης, πρέπει να περάσεις από διάφορα στάδια. Λοιπόν, για να πλησιάσεις µια Gallery, πρέπει να έχεις το φάκελο, πρέπει να έχεις τι δικαιολογητικά χρειάζονται, σε ποιο καλλιτεχνικό επιµελητήριο πρέπει να γραφεί. Όλη τη διαδικασία δηλαδή. Πήραν µέρος 180-200 άτοµα κρατώντας  σηµειώσεις. Η νέα γενιά τελειώνει την Καλών Τεχνών και έχοντας ένα δίπλωµα, δεν έχουν πατήσει το πόδι τους στις Galleries 5 χρόνια και έρχονται µε ένα cd στο γκαλερίστα και του λένε έχω τελειώσει Καλών Τεχνών µε τον τάδε καθηγητή. Και λέει να σας δώσω ένα cd; Ο γκαλερίστας πολλές φορές από ευγένεια το αποδέχεται. Το παίρνει και το πετάει στα σκουπίδια. Όταν δεν πηγαίνεις στις Galleries… 5 χρόνια να σε συναντήσει, να δει γιατί αυτός έχει ενδιαφέρον και έρχεται συνέχεια σε όλες τις εκθέσεις. Μια Gallery το χρόνο κάνει περίπου 7 εκθέσεις. 2 εκθέσεις δεν κάνει µια Gallery, δεν λέγεται Gallery»

«Οι καλλιτέχνες που έχουν συµµετάσχει στις ArtFair»

Στις αίθουσες τέχνης του κου Τσάτση έχουν φιλοξενηθεί έργα εικαστικών µε διεθνή καριέρα. «Η ArtFair που διοργανώσαµε φέτος για πρώτη φορά στη ΔΕΘ είναι πολύ σηµαντική για το µέλλον των καλλιτεχνών αλλά και τη Θεσσαλονίκη. Οι  ArtFair προσδιορίζουν προς τα που θα πάει η τέχνη τα επόµενα χρόνια κι είναι κάτι που ακολουθούν και οι… Bienalle. Στις ArtFair δεν µπορεί να πάει όποιος θέλει, δεν είναι επιλογή του γκαλερίστα, είναι επιλογή επιτροπής. Υπάρχει πάντα επιτροπή όπου οι Galleries προτείνουν τους καλλιτέχνες που θα (ανα)δείξουν και αναλόγως κόβονται ή περνούν. Συνεπώς, όταν µια Gallery παίρνει µέρος σε διεθνή ArtFair σηµαίνει ότι έχει γίνει σηµαντική και οι καλλιτέχνες που συµµετέχουν κερδίζουν… πόντους». Ο κ Τσάτσης επισηµαίνει ότι «τον Πλοιαρίδη τον είχα πάει σε πολλές ArtFair, τον Πολυµέρη, τον Φωκά, το Μανουσάκη, τον Λασηθιωτάκη, τον Άγγελο Αντωνόπουλο, τον Σκούλου Στέλιο, την Φραγκουλίδου, τον Σαχίνη… Όλοι είναι Έλληνες καλλιτέχνες µε διεθνή καριέρα. Και οι νέοι καλλιτέχνες που προτείνω πάντα, πχ τον Φαζό, πρώτα τους εκτιµώ εγώ. Τώρα τελευταία «έχω» τον Μωισίδη, νέο καλλιτέχνη, αλλά και οι υπόλοιποι, νοµίζω ότι πηγαίνουν πολύ καλά. Πέρα από αυτούς όµως «έχω» και καλλιτέχνες όπως είναι ο Μιχαηλίδης  και Γερµανούς,…Hubert Berke, Pablo πολλοί άξιοι ζωγράφοι…»