ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

Της Φιλίας Νομικού

Επτά χρόνια …σαβούρα «σπέρνει» στην Ελλάδα – σε ρέματα, αλάνες, δάση και οικόπεδα –  ένας νόμος «για τα μπάζα», κυριολεκτικά και μεταφορικά! Αφορά στα μπάζα, αλλά θα μπορούσε κάλλιστα να… πεταχτεί μαζί τους / φωτο Σάββας Αυγητιδης (Ιούνιος 2017 – Χαλκιδική) Στα χαρτιά επιβάλλει την εναλλακτική διαχείριση  και ανακύκλωσης μπαζών (υποχρεωτικά κατά 70% ως το 2020) από κατεδαφίσεις και οικοδομικές εργασίες, με πρόστιμα έως 1.000.000 ευρώ και ποινές φυλάκισης για παραβάτες! Όπως προκύπτει όμως από δηλώσεις εκπροσώπων εταιρειών ανακύκλωσης και του προέδρου του ΤΕΕ/ΤΚΜ στην Karfitsa, πρόκειται για νόμο-έκτρωμα που έχει επιτρέψει να γίνει καθεστώς η παρανομία, ευνοεί  τη διαφθορά και την πολεοδομική αδιαφορία -με εξαιρέσεις στελεχών που επιμένουν να προσπαθούν να βγάλουν άκρη- ενώ ουσιαστικά επισημοποιεί …τη ρύπανση του περιβάλλοντος.

Ο Νόμος 3854/2010 είναι πόνημα της υπουργού Περιβάλλοντος Τάνιας Μπιρμπίλη της κυβέρνησης Παπανδρέου, που… εκσυγχρόνισε το Νόμο 2939/2001 του τότε υπουργού Κώστα Λαλιώτη, της κυβέρνησης Σημίτη! Συνοπτικά, προβλέπει ως προϋπόθεση έκδοσης οικοδομικής άδειας, την υποχρεωτική σύναψη συμφωνητικού μεταξύ κάθε ιδιώτη ή εργολάβου που προβαίνει σε κατεδαφίσεις, ανακαινίσεις, ή άλλες εργασίες που παράγουν μπάζα, με εταιρεία επεξεργασίας και ανακύκλωσης των μπαζών αυτών. Επιτρέπει την εναπόθεση μπαζών σε Χώρο Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων σε ένα μικρό ποσοστό και επιβάλλει την μεταφορά του μεγαλύτερου όγκου στην εταιρεία ανακύκλωσης, που αμοίβεται με 10-30 ευρώ ανά τόνο, ανάλογα με το πόσο καλή προδιαλογή των υλικών είχε γίνει πριν τη μεταφορά.

Και εδώ αρχίζουν τα παράλογα!

«Ο νόμος δεν μπορεί να εφαρμοστεί πανελλαδικά, για τον απλούστατο λόγο, ότι τέτοιες εταιρείες επεξεργασίας και ανακύκλωσης οικοδομικών υλικών σαν τη δική μας, υπάρχουν μόνο σε λίγους νομούς της χώρας, περίπου σε 15», λέει στην Karfitsa ο κ. Ηλίας Δημητριάδης, πρόεδρος της «Ανακύκλωση Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων Κεντρικής Μακεδονίας Α.Ε.» (ΑΝΕΚΕΜ), που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και καλύπτει με μονάδες επεξεργασίας και άλλες περιοχές, όπως η Καστοριά, η Αλεξανδρούπολη, η Μυτιλήνη και τα Χανιά! «Στις άλλες περιοχές, ουσιαστικά κάθε ιδιώτης που προβαίνει σε οικοδομικές εργασίες είναι εγκλωβισμένος ανάμεσα στο γράμμα του νόμου και σε έναν παραλογισμό άνευ προηγουμένου», εξηγεί. «Αρκεί να σας πω, ότι δεν έχει καν νόημα να μεταφέρεις ένα φορτηγό μπάζα σε απόσταση μεγαλύτερη των 30 χιλιομέτρων, διότι από το όριο αυτό και μετά, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του φορτηγού είναι μεγαλύτερο και ακυρώνει, οποιοδήποτε περιβαλλοντικό όφελος επιτευχθεί από την ανακύλωση. Και βέβαια το κόστος μεταφοράς των μπαζών σε μεγάλες αποστάσεις, είναι πολύ μεγαλύτερο από την όποια αμοιβή εταιρείας ανακύκλωσης. Έτσι, οι ιδιώτες καταλήγουν να πετούν τα μπάζα στα ρέματα, που ζητάμε ευρωπαϊκά κονδύλια για να τα καθαρίσουμε και το κάνουν με πλάτες άλλων επιτηδείων που εμφανίζονται ως εταιρείες επεξεργασίας οικοδομικών αποβλήτων, αλλά στην ουσία απλώς χορηγούν τη βεβαίωση. Στα δημόσια έργα είναι διαφορετικά, επειδή ο κατασκευαστής μεταφέρει το όποιο κόστος της ανακύκλωσης των μπαζών στο κόστος του έργου. Ωστόσο, κι εκεί ακόμα δημιουργείται πρόβλημα, όταν κάποιος προσπαθεί να δώσει τεράστια έκπτωση στην προσφορά του για να πάρει το έργο και μετά προσπαθεί να περιορίσει το κόστος του, ρίχνοντας τα μπάζα που υποτίθεται ότι μεταφέρει για παράδειγμα  100 χιλιόμετρα μακριά, σε κάποιο ρέμα ένα χιλιόμετρο από το έργο, σε ρέματα, ακόμα και μέσα στις πόλεις.»

Καθόλου παράξενο, που οι υπηρεσίες καθαριότητας του Δήμου Θεσσαλονίκης από διάφορα οικόπεδα στο κέντρο και στην Τούμπα και μόλις σε μια εβδομάδα το Δεκέμβριο του 2016, είχαν μαζέψει πάνω από 140 τόνους μπαζών.

«Πρόκειται στην πράξη για έναν νόμο-έκτρωμα που εδώ και επτά χρόνια κρατά σε ομηρία τους συναδέλφους και τους ιδιώτες, που κάνουν οποιαδήποτε εργασία», λέει στην Karfitsa ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΚΜ κ. Πάρις Μπίλλιας. «Ή θα παρανομήσουν, ή θα υποστούν ένα άδικο μεγάλο μεταφορικό κόστος, ή θα πέσουν θύματα εκμετάλλευσης υπό την απειλή προστίμων. Πρόκειται για σπάνια περίπτωση νόμου που καταρτίστηκε χωρίς καν να προϋπάρχει υποδομή εφαρμογής του, με την τότε κυβέρνηση να βασίζεται απλώς στην εκτίμηση, ότι θα βρεθούν πολλοί ιδιώτες για να επενδύσουν στη σύσταση εταιρειών επεξεργασίας οικοδομικών αποβλήτων στην Ελλάδα.»

Φυσικά, λόγω της κρίσης, που και την οικοδομική δραστηριότητα περιόρισε και το επενδυτικό κλίμα έπληξε, τέτοιες μονάδες δεν συστάθηκαν παρά μόνο λίγες σε λίγους νομούς. Και ενώ στα μεγάλα αστικά κέντρα όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη δεν υπάρχει έλλειψη, στην περιφέρεια, όπως επισημαίνει και ο κ. Μπίλλιας η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική: «Το αποτέλεσμα; Το περιβάλλον αντί να προστατεύεται πλήττεται βάναυσα. Οι μηχανικοί είναι αντιμέτωποι με ακόμα περισσότερα εξοντωτικά κόστη ή πρόστιμα. Οι ευσυνείδητοι δημόσιοι υπάλληλοι είναι επίσης εγκλωβισμένοι ανάμεσα στην υποχρέωσή τους να εφαρμόσουν το νόμο κυνηγώντας με εξοντωτικά πρόστιμα τους ιδιώτες, ή στην κοινή λογική που λέει ότι δεν μπορείς να επιβάλεις πρόστιμο σε κάποιον που δεν φταίει επειδή δεν υπάρχει υποδομή εφαρμογής του νόμου στην περιοχή του. Η παράνομη εναπόθεση μπαζών ανθεί, υπό την ανοχή εκείνων που είναι επιφορτισμένοι με την πάταξή της. Επιπλέον πολλοί συνάδελφοι και ιδιοκτήτες ακινήτων, είναι εκτεθειμένοι και σε πιθανούς εκβιασμούς ασυνείδητων υπαλλήλων που θα σκεφτούν να βγάλουν …κέρδος από τη όποια ανοχή, γεγονός που τροφοδοτεί τη διαφθορά.»

Από τη  άλλη, όπως προκύπτει από όσα λέει στην Karfitsa ο κ. Γιώργος Τσάμης, ιδιοκτήτης της εταιρείας «Γκρι» που αναλαμβάνει μεγάλα έργα αποξηλώσεων και κατεδαφίσεων, όπως πρόσφατα στο έργο ανακαίνισης του ξενοδοχείου “Μακεδονία Παλλάς”, ακόμα και στη Θεσσαλονίκη όπου υπάρχουν μονάδες επεξεργασίας οικοδομικών αποβλήτων, οι πολεοδομικές αρχές δεν είναι ιδιαίτερα φανατικές με την εφαρμογή του νόμου: «Κανονικά ο μηχανικός που εκδίδει άδεια, προϋπολογίζει τις κατηγορίες αποβλήτων που θα βγάλει, δηλαδή τόσους τόνους μπετόν, τόσους τόνους ξύλο, τόσους τόνους χώμα, κλπ. Και είναι υποχρεωμένος βάσει της άδειας που εκδίδεται να πετάξει κατ` ελάχιστον μια ποσότητα αποβλήτων στον ΧΥΤΑ και τα υπόλοιπα να τα προωθήσει για ανακύκλωση. Αν δεν πάρει το παραστατικό της ανακύκλωσης δεν μπορεί να “κλείσει” την οικοδομική του άδεια. Εμείς για παράδειγμα, σε κάθε έργο που αναλαμβάνουμε –ως υπεργολάβοι του κατασκευαστή συνήθως- κάνουμε διαλογή και στέλνουμε κάθε ανακυκλώσιμο υλικό σε εταιρεία που τα επεξεργάζεται. Ωστόσο, ενώ αυτή η διαδικασία θα μπορούσε να λύσει το πρόβλημα με τα μπάζα, οι πολεοδομίες της Θεσσαλονίκης δεν την ακολουθούν μέχρι τέλους.»

Του λόγου του αληθές, διαπιστώσαμε όταν μια σειρά από γραφεία και υπαλλήλους πολεοδομικών υπηρεσιών, του Δήμου Θεσσαλονίκης, της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, μας έκαναν …μπαλάκι από τον προηγούμενο στον επόμενο, δηλώνοντας άγνοια για το περιεχόμενο του νόμου, για το τι εφαρμόζεται και που, αλλά και για ποιος ακριβώς είναι αρμόδιος να μας δώσει απαντήσεις.

Μοναδική ικανή να δώσει κάποιες απαντήσεις, αποδείχτηκε η προϊσταμένη του Τμήματος Έκδοσης Αδειών Δόμησης του Δήμου Καλαμαριάς κ. Όλγα Μανουσαρίδου, η οποία εξηγεί στην Karfitsa, πως και οι ίδιες οι πολεοδομικές υπηρεσίες είναι… μπλεγμένες σε ασάφειες του νόμου. «Όλο κι όλο υπάρχουν δυο παλιά έγγραφα οδηγιών του υπουργείου, που δεν μας επιβάλλουν να κάνουμε κάποιους ελέγχους στα ιδιωτικά έργα, σε αντίθεση με τα δημόσια έργα, πέραν της παραλαβής αυτού του συμφωνητικού μεταξύ κατασκευαστή και εταιρείας επεξεργασίας των αποβλήτων. Είναι ασαφές, το πώς και τι οικονομικό παραστατικό θα πρέπει να ζητάμε εμείς μετά από τον υπεύθυνο του όποιου έργου. Κάποτε μας έλεγαν ότι πρέπει να κρατάμε εγγυητικές και δεν ξέραμε πως θα γίνει αυτό. Να την κρατήσω εγώ που; Καταλήγουμε απλώς να δεχόμαστε δηλώσεις ότι γίνεται η μεταφορά των αποβλήτων όπως προβλέπεται και να επαναπαυόμαστε πως θα μας ενημερώσει η εταιρεία επεξεργασίας, αν δεν τα παραλάβει. Έχω ζητήσει διευκρινήσεις από το υπουργείο, για όλα αυτά και απλώς με ενημέρωσαν πως θα φροντίσουν αυτά όλα να διευθετηθούν με το νέο νομοσχέδιο για την ανακύκλωση τον Ιούνιο. Ελπίζουμε η εξειδίκευση του σημερινού υπουργού, του κ. Φάμελλου, να φέρει κάποιο αποτέλεσμα.» Και βέβαια, ούτε οι πολεοδομίες, ούτε οι κατασκευαστές σε δημόσια και ιδιωτικά έργα, έχουν …ανακυκλωτική παιδεία, γεγονός που θα βοηθούσε μια περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου, όσον αφορά στα οικοδομικά υλικά.

«Εμείς από την επεξεργασία των οικοδομικών αποβλήτων, παράγουμε διάφορα προϊόντα που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν στις κατασκευές», λέει ο κ. Δημητριάδης της ΑΝΕΚΕΜ ΑΕ. «Ακόμα και τα τούβλα γίνονται ταρτάν για γήπεδα. Όμως δυστυχώς, ενώ υπάρχει προσφορά, δεν υπάρχει επαρκής ζήτηση των προϊόντων ανακύκλωσης σε νέες κατασκευές. Θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν οι κατασκευαστές άμμο από αυτήν που παράγεται από την ανακύκλωση των οικοδομικών υλικών, αντί να τραβάνε άμμο από ποτάμια και νταμάρια για παράδειγμα. Δεν συμβαίνει όμως στην έκταση που θα έπρεπε, γιατί δεν υπάρχει ούτε επαρκής ενημέρωση, ούτε επικεντρωμένη πολιτική, γεγονός που θα ανέβαζε και το επενδυτικό ενδιαφέρον στον κλάδο. Αυτή τη στιγμή, μια εταιρεία επεξεργασίας, έχει κέρδος κατά βάση από όσα την πληρώνει ο ιδιώτης για να πάρει τα απόβλητα και όχι από την εμπορία των προϊόντων της ανακύκλωσης.

Σχολιάστε