Το «MeToo»και οι νομικές διαστάσεις του - Karfitsa.gr
Αρθρογραφία – Μόνιμες στήλες

Το «MeToo»και οι νομικές διαστάσεις του

Τα θύματα σεξουαλικών παρενοχλήσεων (χειρονομιών γενετήσιου χαρακτήρα, προτάσεων που αφορούν γενετήσιες πράξεις) εφόσον επιθυμούν την ποινική μεταχείριση του δράστη πρέπει να προβούν εμπρόθεσμα στην κατάθεση της έγκλησης, ουσιαστικά στην καταγγελία της πράξης διαφορετικά δεν μπορεί να υπάρξει αξιόποινο.

 

Γράφει ο Γεώργιος Κ. Βασιλειάδης *

Το τελευταίο διάστημα το κίνημα «MeToo» αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη στήριξη, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το συναντά κανείς ως #MeToo. Ένα κίνημα που έμελλε να επηρεάσει τόσο τις ΗΠΑ όσο και άλλες χώρες σε παγκόσμιο επίπεδο, στις οποίες τα θύματα των προσβολών της γενετήσιας ελευθερίας και αξιοπρέπειας προέβαιναν στην καταγγελία του θύτη, περιγράφοντας και ανασύροντας από τη μνήμη τους την προσβολή που υπέστησαν, την οποία για ποικίλους λόγους δεν είχαν δημοσιεύσει και καταγγείλει μέχρι σήμερα. Οι λόγοι της μη καταγγελίας κατα βάση ανευρίσκονται στην ιεραρχική εξάρτηση τους από τον εργοδότη, στο φόβο και άγχος που βιώσαν ή ακόμη και στη ντροπή που μέχρι σήμερα αισθάνονται. Σε νομικό επίπεδο, οι όποιες εκτιμήσεις πρέπει να είναι αντικειμενικές και να απέχουν κατά το δυνατόν από συναισθηματισμούς. Σε πρώτη φάση, πρέπει να τονιστεί ότι οι καταγγελίες αυτές διαφέρουν ποιοτικά μεταξύ τους, καθώς διαφορετική είναι η ποινική μεταχείριση του βιασμού και των ίσης βαρύτητας γενετήσιων πράξεων και διαφορετική στις περιπτώσεις εκείνες που υπάρχει προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας με πράξη μικρότερης βαρύτητας, που συνηθίζεται να αναφέρεται ως σεξουαλική παρενόχληση.

Η πρώτη περίπτωση αυτή του άρθρου 336 του Ποινικού Κώδικα, ήτοι του βιασμού ή και των άλλων γενετήσιων πράξεων, αφορά ουσιαστικά εκείνη την περίπτωση όπου ο δράστης είτε έρχεται σε συνουσία με το θύμα (βιασμός) είτε διαπράττει μαζί του κάποια άλλα γενετήσια πράξη που προσβάλλει τη γενετήσια ελευθερία του θύματος, δηλαδή την ελευθερία του να επιλέγει τον ερωτικό του σύντροφο και το χρόνο της ερωτικής πράξης. Σε αυτή την περίπτωση ο νομοθέτης έχει προβλέψει αυστηρές ποινικές κυρώσεις κακουργηματικής φύσεως, καθώς προβλέπει την ποινή άλλοτε της κάθειρξης 10-15 έτη, άλλοτε της ισόβιας κάθειρξης ή της κάθειρξης 10-15 έτη και άλλοτε της κάθειρξης 5-10 έτη, ανάλογα τη βαρύτητα της περίπτωσης της γενετήσιας πράξης, γεγονός που καταδεικνύει την έντονη απαξία του εγκλήματος. Λόγω του κακουργηματικού χαρακτήρα των εγκλημάτων, παραγράφονται σε 15 έτη από την τέλεση του βιασμού, ενώ ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι σε αυτές τις περιπτώσεις η δίωξη ασκείται αυτεπάγγελτα, δηλαδή ανεξαρτήτως έγκλησης-μήνυσης. Ως εκ τούτου, πράξεις που τελέστηκαν από το 2006 και έπειτα δεν έχει εξαλειφθεί το αξιόποινο και δεν έχουν υποπέσει σε παραγραφή, εφόσον μέχρι σήμερα δεν παραπέμφθηκαν αμετάκλητα σε δικαστήριο.

 

Όσον αφορά τη δεύτερη περίπτωση αυτή του άρθρου 337 του Ποινικού Κώδικα, καταλαμβάνει προσβολές της γενετήσιας αξιοπρέπειας που είναι ήσσονος σημασίας σε σχέση με το βιασμό, όμως φυσικά εξίσου καταδικαστέες και κατακριτέες. Η περίπτωση αυτή περιλαμβάνει χειρονομίες γενετήσιου χαρακτήρα, προτάσεις που αφορούν γενετήσιες πράξεις, γενετήσιες πράξεις που τελούνται ενώπιον άλλου και επίδειξη γεννητικών οργάνων. Αξίζει να επισημανθεί ότι οι χειρονομίες γενετήσιου χαρακτήρα περιέχουν σωματική επαφή του δράστη με το θύμα μέσω της κίνησης -κατα κανόνα- χεριού που αφορούν την γενετήσια ελευθερία του ατόμου, χωρίς φυσικά να έχουν την ένταση των γενετήσιων πράξεων που αναλύθηκαν ανωτέρω που αποτελούν το έγκλημα του βιασμού. Έτσι, χειρονομία γενετήσιου χαρακτήρα είναι μία θωπεία στους μηρούς ή ένα χάδι στο στήθος. Προτάσεις που αφορούν γενετήσιες πράξεις προφανώς δεν έχουν σωματική επαφή, αλλά στην ουσία ο θύτης προτείνει στο θύμα να τελέσουν συνουσία ή άλλη γενετήσια πράξη που υποκαθιστά τη συνουσία και σχετίζεται με την γενετήσια ελευθερία του θύματος. Για παράδειγμα αποτελεί πρόταση που εμπίπτει στο άρθρο αυτό η πρόταση για συνουσία ή άλλης ίσης βαρύτητας γενετήσια πράξη, όχι όμως η πρόταση για χειρονομία γενετήσιου χαρακτήρα, όπως είναι η πρόταση για ένα φιλί ή χάδι. Εγκληματική συμπεριφορά για την οποία προβλέπεται η ποινή της φυλακίσεως από 10 ημέρες έως 1 έτος ή χρηματική ποινή.

Περίπτωση που αφορά κατά βάση το μεγαλύτερο μέρος του κινήματος MeTooείναι η περίπτωση εκείνη όπου η ανωτέρω σεξουαλική παρενόχληση (ήτοι οι χειρονομίες γενετήσιου χαρακτήρα ή οι προτάσεις που αφορούν γενετήσιες πράξεις) γίνεται στον εργασιακό χώρο. Η περίπτωση αυτή υφίσταται όταν ο θύτης εκμεταλλεύεται την ιεραρχική εξάρτηση του εργαζόμενου από αυτόν ή εκμεταλλεύεται την ανάγκη του να εργαστεί και προβαίνει στη σεξουαλική παρενόχληση του θύματος – εργαζομένου ή ατόμου που έχει ξεκινήσει διαδικασία αναζήτησης εργασίας. Ο έλληνας ποινικός νομοθέτης εκτιμώντας ακριβώς την ιδιαίτερη αυτή εργασιακή σχέση του δράστη με το θύμα, την οποία εκμεταλλεύεται ο δράστης ως ιεραρχικά ανώτερος, επιφυλάσσει πιο αυστηρή μεταχείριση στις σεξουαλικές παρενοχλήσεις στον εργασιακό χώρο, καθώς ως ποινή προβλέπεται η φυλάκιση 10 ημερών έως 3 ετών ή η χρηματική ποινή. Το κρίσιμο σε αυτές τις περιπτώσεις του άρθρου 337 του Ποινικού Κώδικα είναι ότι η ποινική δίωξη δεν ασκείται αυτεπαγγέλτως, αλλά κατόπιν υποβολής έγκλησης. Πρόκειται ουσιαστικά για αυτό που οι μη νομικοί θα αποκαλούσαν μήνυση, η οποία όμως θα πρέπει να κατατεθεί εντός 3 μηνών από τότε που το θύμα έμαθε το δράστη και την εγκληματική πράξη, ουσιαστικά 3 μήνες από τότε που υπέστη τη σεξουαλική παρενόχληση. Σε περίπτωση που η έγκληση δεν κατατεθεί καθόλου ή δεν κατατεθεί εμπρόθεσμα, δεν μπορεί να κινηθεί η ποινική δίωξη και όποια ποινική δίωξη ασκήθηκε πρέπει να κριθεί απαράδεκτη λόγω της έλλειψης της έγκλησης – μήνυσης, ακόμη και αν η πράξη δεν έχει παραγραφεί.

 

Ως εκ τούτου, τα θύματα σεξουαλικών παρενοχλήσεων (χειρονομιών γενετήσιου χαρακτήρα, προτάσεων που αφορούν γενετήσιες πράξεις) εφόσον επιθυμούν την ποινική μεταχείριση του δράστη πρέπει να προβούν εμπρόθεσμα στην κατάθεση της έγκλησης, ουσιαστικά στην καταγγελία της πράξης διαφορετικά δεν μπορεί να υπάρξει αξιόποινο. Αυτό φυσικά δεν στερεί από το θύματα το δικαίωμα τους να μιλήσουν δημόσια -σε κάθε χρόνο που αυτά θα νιώθουν ασφαλή- για την σεξουαλική ή πάσης φύσεως παρενόχληση που υπέστησαν, εντούτοις αναλαμβάνουν την ευθύνη να τιμωρηθούν πιθανώς για εγκλήματα κατά της τιμής σε περίπτωση που αυτό που αναφέρουν δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Οι αρχές οφείλουν να σέβονται τη διάκριση των λειτουργιών και το τεκμήριο αθωότητας κάθε κατηγορουμένου, έχουν υποχρέωση να απέχουν από ενέργειες που παρεμβαίνουν στη δικαστική λειτουργία σε εκκρεμείς υποθέσεις, ενώ παράλληλα οφείλουν να βοηθούν και να υποστηρίζουν τα θύματα να καταγγείλουν τέτοιες πράξεις διαμορφώνοντας ένα κλίμα εμπιστοσύνης και στήριξης. Κατά την άποψη μου, αλλαγές πρέπει να γίνουν, αυτό που πρέπει να αλλάξει δεν είναι τόσο η παραγραφή των εγκλημάτων, όσο η απαιτούμενη έγκληση που ακόμη και αν δεν έχει παραγραφεί το έγκλημα στερεί από το θύμα το δικαίωμα του, όταν ξεπεράσει το όποιο σοκ ή το φόβο που υφίσταται, να καταγγείλει το έγκλημα. Πέρα από το ποινικό σύστημα όμως πρέπει ο κάθε ένας μας να αλλάξει, να ευαισθητοποιηθεί, να στηρίζει όποιον βλέπει ότι υφίσταται ή έχει υποστεί σεξουαλική παρενόχληση στον εργασιακό του χώρο ή οπουδήποτε, να μιλήσει. Οι αλλαγές έρχονται πρώτα από εμάς τους ίδιους.

 

  • Ο Γιώργος Κ. Βασιλειάδης είναι δικηγόρος μέλος του ΔΣΘ

 

Σχολιάστε

ΚΛΙΚ ΚΑΙ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ

Κάντε κλικ στο εξώφυλλο και διαβάστε ΔΩΡΕΑΝ την τελευταία έκδοση της Εφημερίδας «Καρφίτσα»

Polls

Sorry, there are no polls available at the moment.

STAY CONNECTED

NEWSLETTER

 

Εφημερίδες

Διαβάστε όλες τις εφημερίδες online

ΑΡΧΕΙΟ