Τα ιθαγενή κοινοβούλια της Σουηδίας, της Φινλανδίας και της Νορβηγίας προειδοποιούν ότι κάποιες γλώσσες των Σάμι κινδυνεύουν να εξαφανιστούν αν οι Στοκχόλμη και Ελσίνκι προχωρήσουν με σχέδια περικοπής χρηματοδότησης που θα πλήξουν έναν κρίσιμο φορέα διατήρησης.
Η Sámi Giellagáldu δημιουργήθηκε για να προστατεύσει, προάγει και ενισχύσει τη χρήση των εννέα γλωσσών των Σάμι σε όλη τη Σκανδιναβία, συμπεριλαμβανομένης της Βόρειας Σάμι, που ομιλείται από περίπου 20.000 άτομα σε Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία και είναι καταγεγραμμένη από την UNESCO ως απειλούμενη, καθώς και της πολύ μικρότερης Πίτε Σάμι και Ούτε Σάμι, που έχουν λιγότερους από 50 ομιλητές η καθεμία.
Ωστόσο, μόλις δύο χρόνια μετά την αναγνώρισή της ως μόνιμου θεσμού που εργάζεται για την προώθηση των γλωσσών και την ανάπτυξη νέας ορολογίας και τυποποιήσεων απαραίτητων για τη διατήρησή τους, οι κυβερνήσεις Σουηδίας και Φινλανδίας ανακοίνωσαν περικοπές στη χρηματοδότηση.
Ο Μίκα Σαϊέτς, γενικός διευθυντής της Sámi Giellagáldu, το χαρακτήρισε ως ένα οπισθοδρομικό βήμα που θα πάρει την περιοχή “50 χρόνια πίσω” και κατηγόρησε τις κυβερνήσεις για “κοπή της καρδιάς της γλώσσας”.
Σύμφωνα με τον Σαϊέτς, υπάρχει πραγματικός κίνδυνος οι γλώσσες να εξαφανιστούν ως αποτέλεσμα αυτών των περικοπών. “Είναι μεγάλος ο κίνδυνος να χαθούν κάποιες από αυτές τις γλώσσες. Όλες οι γλώσσες των Σάμι είναι ορισμένες ως απειλούμενες ή κριτικά απειλούμενες από την UNESCO”.
Υπάρχουν 80.000 έως 100.000 Σάμι στη βόρεια Ευρώπη, η μοναδική ιθαγενής ομάδα της ηπείρου.
Η Σουηδία προγραμματίζει περικοπή 5 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών (365.000 λίρες) ετησίως για τον οργανισμό – μια συνεισφορά που αναφέρει ότι ήταν πάντα μια “προσωρινή επένδυση” – και η φινλανδική κυβέρνηση φέρεται να κόβει 193.000 ευρώ (160.000 λίρες) από στοχευμένη χρηματοδότηση προς το κοινοβούλιο των Σάμι στη Φινλανδία, αναγκάζοντας το να επανεξετάσει την κατανομή των πόρων.
“Είναι τόσο δραματικό. Βρισκόμαστε σε πλήρες σοκ”, δήλωσε ο Σαϊέτς, προσθέτοντας ότι αν οι περικοπές πραγματοποιηθούν όπως προγραμματίζεται, ο οργανισμός δεν θα επιβιώσει πέρα από ένα χρόνο.
Σύγκρινε τις περικοπές με προηγούμενες προσπάθειες Σουηδικοποίησης, Φινλανδοποίησης και Νορβηγικοποίησης των ιθαγενών.
Οι περικοπές έρχονται δύο χρόνια μετά την έναρξη της Διεθνούς Δεκαετίας Ιθαγενών Γλωσσών του ΟΗΕ.
Το Συμβούλιο Υπουργών της Σκανδιναβίας πρόκειται να συναντηθεί στο Ρέικιαβικ αυτή την εβδομάδα για να συζητήσει τη συνεργασία στην περιοχή. Ο Σαϊέτς κάλεσε τις σουηδικές και φινλανδικές κυβερνήσεις να επανεξετάσουν άμεσα την απόφασή τους.
Οι Σίλιε Καρίνε Μουότκα και Πιρίτα Νάκκαλαγιάρβι, οι πρόεδροι των κοινοβουλίων των Σάμι στη Νορβηγία και τη Φινλανδία, και ο Χόκαν Γιόνσον, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του κοινοβουλίου των Σάμι στη Σουηδία, δήλωσαν σε κοινή ανακοίνωση: “Οι τρεις σκανδιναβικές χώρες έχουν μεγάλη ευθύνη απέναντι στον πληθυσμό που μιλά Σάμι και τις εννέα διαφορετικές γλώσσες Σάμι.
“Τα κονδύλια που είχαν προηγουμένως προοριστεί για την υποστήριξη της τυποποίησης της γλώσσας έχουν αφαιρεθεί, θέτοντας σε κίνδυνο τη βάση για όλη τη γλωσσική εργασία και τις κοινές σκανδιναβικές γλωσσικές προσπάθειες”.
Η σουηδική κυβέρνηση δήλωσε ότι το μέλλον του φορέα είναι ευθύνη του κοινοβουλίου των Σάμι. “Το κοινοβούλιο των Σάμι είχε κατά την περίοδο 2022–2024 μια προσωρινή αύξηση χρηματοδότησης για τη Sámi Giellagáldu,” δήλωσε η σουηδή υπουργός Πολιτισμού, Παρίσα Λίλγιαστραντ.
“Ήταν πάντα σαφές ότι ήταν μια προσωρινή επένδυση, και όταν αυτή τώρα λήξει, το κοινοβούλιο των Σάμι μπορεί, στο πλαίσιο της κατανομής των κονδυλίων που αποφάσισε η κυβέρνηση με κανονιστικά έγγραφα, να αποφασίσει για πιθανή συνέχιση της χρηματοδότησης της Sámi Giellagáldu”.
Η φινλανδική κυβέρνηση δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Η Λότα Γιαλάβα, ανώτερη ειδικός σε μειονοτικές γλώσσες και αναβίωση γλωσσών στο Ινστιτούτο Γλωσσών της Φινλανδίας, δήλωσε: “Η συνέχιση όλων των γλωσσών των Σάμι για τις μελλοντικές γενιές και η υποστήριξη της βιωσιμότητάς τους απαιτούν, μεταξύ άλλων, ανθρώπους που γνωρίζουν γλώσσες Σάμι να εργάζονται σε διάφορα επαγγέλματα, μεταφράσεις επίσημων κειμένων στη γλώσσα Σάμι και μεταφραστές”.
Για μια μειονοτική γλώσσα, πρόσθεσε, τέτοια εργασία είναι “ακόμα πιο σημαντική απ’ ό,τι για μια γλώσσα πλειοψηφίας”, καθώς ο αριθμός των ανθρώπων που μπορούν να καθοδηγήσουν τη χρήση της γλώσσας, να εισάγουν νέες εκφράσεις και να τυποποιήσουν τις αρχές γραφής είναι σημαντικά μικρότερος.
Πηγή: The Guardian
