Ο HPV (human papilloma virus) ή αλλιώς ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων, αναφέρεται σε μία οικογένεια ιών που μολύνουν το δέρμα ή διάφορους βλεννογόνους (π.χ. τράχηλο της μήτρας, περιοχή γεννητικών οργάνων).
Ο ιός HPV ευθύνεται για το πλέον κοινό σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, ωστόσο αυτός δεν είναι ο μοναδικός τρόπος μετάδοσης του. Σύμφωνα με δεδομένα από το CDC των ΗΠΑ το 80% του ανθρώπινου πληθυσμού θα παρουσιάσει λοίμωξη από τον ιό HPV κάποια στιγμή στη διάρκεια της ζωής του χωρίς εμφανή συμπτωματολογία.
Υπάρχουν πάνω από 100 τύποι HPV αλλά οι 14 από αυτούς σχετίζονται με την εμφάνιση καρκινικών αλλοιώσεων και είναι γνωστοί ως τύποι υψηλού κινδύνου.Οι χαμηλού κινδύνου τύποι HPV μπορούν να προκαλέσουν κοινά κονδυλώματα (ανθοκραμβοειδείς εκβλαστήσεις). Το μεγαλύτερο ποσοστό των HPV σχετιζόμενων καρκίνων οφείλονται στους τύπους 16 και 18, ενώ το 90% περίπου των περιπτώσεων οξυτενών κονδυλωμάτων οφείλονται στους τύπους 6 και 11.
Ο HPV μεταδίδεται από άτομο φορέα του ιού μέσω άμεσης επαφής με μολυσμένο δέρμα, βλεννογόνους ή σωματικά υγρά.
Οι περίπου 30 τύποι του HPV συσχετίζονται με μετάδοση τους μέσω σεξουαλικής δραστηριότητας (κολπική, στοματική, πρωκτική επαφή ή άγγιγμα γεννητικών οργάνων).
Σε άτομα που έχουν εμφανίσει κονδυλώματα εμφανίζονται συχνά αλλοιώσεις και σε άλλα σημεία όπως στο εφήβαιο και στις μηροβουβωνικές πτυχές. Αυτό συμβαίνει, γιατί κατά την διάρκεια του ξυρίσματος ή της αποτρίχωσης δημιουργούνται τραυματισμοί, οι οποίοι λειτουργούν ως « πύλες εισόδου» και δίνουν την δυνατότητα στον HPV να εισέλθει και να μολύνει την βασική στιβάδα του επιθηλίου.
Μία αισιόδοξη πτυχή στο θέμα του HPV είναι ότι συνήθως οι γυναίκες που είναι θετικές σε κάποιο στέλεχος και διανύουν την δεκαετία 20-30, έχουν μεγάλες πιθανότητες να απαλλαγούν από αυτόν μετά από άλλοτε άλλο χρονικό διάστημα, ανάλογα με την ανοσιακή απάντηση του οργανισμού.
Αυτό λοιπόν που ισχύει είναι ότι από τις 100 γυναίκες που θα μολυνθούν από τον HPV, μόνο 1-2 γυναίκες κινδυνεύουν να δημιουργηθεί σε αυτές προκαρκινική αλλοίωση στον τράχηλο της μήτρας, με την προϋπόθεση ότι αυτές δεν επισκέπτονται τακτικά τον γυναικολόγο και δεν υποβάλλονται στις απαραίτητες εξετάσεις.
Η μετάδοση του ιού γίνεται στο μεγαλύτερο ποσοστό 60-65% μέσω σεξουαλικής επαφής. Υπάρχει πολύ μικρή πιθανότητα μετάδοσης του ιού μέσω κοινών πετσετών, αλλά και καμία σχεδόν πιθανότητα μετάδοσης από την επαφή με κάθισμα τουαλέτας, χειρολαβές, βρύσες ή από ένα κατοικίδιο ζώο.
O μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου που επιδέχεται μεταβολή είναι ο αριθμός σεξουαλικών συντρόφων.Τρεις ή περισσότεροι στη διάρκεια της ζωής εξαπλασιάζουν τον κίνδυνο προσβολής από έναν από τους ογκογόνους τύπους.
Η χρήση του προφυλακτικού, παρόλα αυτά περιορίζει τον κίνδυνο μετάδοσης του ιού στο 70%, χωρίς να τον εκμηδενίζει. Ωστόσο, είναι αδύνατο να γνωρίζουμε πάντα εάν έχουμε μολυνθεί από τον HPV ή όχι. Αυτό συμβαίνει, διότι το ανοσοποιητικό σύστημα καταπολεμά τους ιούς με ανοσία κυτταρικού τύπου που αποτελεί μηχανισμό τοπικής εμβέλειας και γι’αυτό τον λόγο δεν παράγονται υψηλά επίπεδα αντισωμάτων στο αίμα για να τα μετρήσουμε εύκολα και να καταλήξουμε σε ένα ασφαλές συμπέρασμα.
Έτσι, αν ο HPV κατασταλεί πρέπει να τονίσουμε ότι η φλεγμονή υποχωρεί, παρόλα ταύτα ο ιός παραμένει στα κύτταρα της βασικής μεμβράνης και πολλαπλασιάζεται παράλληλα με τις κυτταρικές διαιρέσεις. Άρα, ο HPV μπορεί σε κάποια χρονική στιγμή κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα θα είναι εξασθενημένο να προκαλέσει ξανά φλεγμονή στα κύτταρα.
Διάφορες έρευνες έχουν δείξει, ότι οποιαδήποτε λοίμωξη μεταξύ των οποίων και η λοίμωξη από HPV δυσχεραίνει την πιθανότητα σύλληψης.
Το American College of Obstetricians and Gynecologists των ΗΠΑ έχει ορίσει την ούλωση και την φραγή των σαλπίγγων, ως πιθανούς παράγοντες κινδύνων για την υπογονιμότητα, ωστόσο ο ιός HPV δεν θεωρείται ειδικός παράγοντας κινδύνου. Οι γυναίκες με λοίμωξη από τον ιό HPV (κονδυλώματα) μπορούν να παρουσιάσουν δυσκολία στην σύλληψη και αυξημένο κίνδυνο αποβολών.
Το τεστ Παπανικολάου, το HPV DNA test, η κολποσκόπηση και οι βιοψίες αποτελούν το σύνολο των εξετάσεων της δευτερογενούς πρόληψης με την εφαρμογή των οποίων μειώνονται σημαντικά οι πιθανότητες ανάπτυξης καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Το μεγαλύτερο «όπλο» που έχει αυτήν την στιγμή η επιστήμη στα χέρια της είναι το εμβόλιο του HPV, το οποίο παρέχει μία ουσιαστική πρωτογενή προστασία από την νόσο αυτή.
Οι τελευταίες οδηγίες της ΕΜΓΕ συστήνουν τον εμβολιασμό για όλα τα κορίτσια από την ηλικία των 9 ετών και για όλες τις γυναίκες τουλάχιστον μέχρι την ηλικία των 45 ετών. Στα αγόρια η σύσταση είναι εμβολιασμός από την ηλικία των 9 ετών και οι ενδείξεις σχετικά με τους άνδρες μέχρι 26 ετών είναι η πρόληψη οξυτενών κονδυλωμάτων καθώς και προκαρκινικών και καρκινικών αλλοιώσεων του πρωκτού.
Τα παθολογικά αποτελέσματα είτε στο τεστ Παπανικολάου είτε στο HPV DNA test απαιτούν περαιτέρω αξιολόγηση, ένα επαναληπτικό τεστ Παπανικολάου και τεστ HPV DNA, ή κολποσκόπηση, διαδικασία κατά την οποία εξετάζεται ο τράχηλος της μήτρας με ειδικό μεγεθυντικό φακό. Πιθανόν να γίνει λήψη ενός ή περισσότερων δειγμάτων του ιού (βιοψίες) από τον τράχηλο της μήτρας. Μόνο οι αλλοιώσεις χαμηλού βαθμού (LSIL) σημαίνουν πολύ χαμηλό κίνδυνο ανάπτυξης κινδύνου. Οι αλλοιώσεις υψηλού βαθμού ( HSIL) απαιτούν θεραπεία. Ο κίνδυνος εξέλιξης σε καρκίνο είναι 4% κατά το πρώτο δωδεκάμηνο και αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου.
Συμπερασματικά, ο ιός HPV αποτελεί το πλέον σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα στις μέρες μας και αναμφιβήτητα ο εμβολιασμός είναι ο ακρογωνιαίος λίθος για την πρόληψη καρκίνων που προκαλούνται από τον HPV. Δεν βοηθά ο πανικός και η απελπισία για έναν ιό που βρίσκεται στη γη χιλιάδες χρόνια. Αυτό που σίγουρα χρειάζεται είναι η σωστή ενημέρωση, η πρόληψη και ο τακτικός γυναικολογικός έλεγχος.
O ιατρός Στέφανος Παπαδόπουλος είναι απόφοιτος του τμήματος Ιατρικής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, με ειδίκευση γυναικολόγου-μαιευτήρα. Εργάστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Ο Άγιος Δημήτριος» και στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο». Ασχολείται κυρίως με την διεύρυνση και αποκατάσταση υπογονιμότητας αλλά και με την παρακολούθηση της κύησης, τον προληπτικό γυναικολογικό έλεγχο την κοσμητική γυναικολογία, την λαπαροσκόπηση-υστεροσκόπηση
Γυναικολόγος – Μαιευτήρας Θεσσαλονίκη
Διεύθυνση: Γεωργίου Σταύρου 6, Θεσσαλονίκη
Tηλέφωνο: 231 408 3098
