Η μικρή ενορία του Sweetest Heart of Mary στο Ντιτρόιτ πλημμύρισε από θυμίαμα και εκκλησιαστική μουσική τη μεσημεριανή Κυριακάτικη λειτουργία της 27ης Απριλίου. Όμως πίσω από την κατανυκτική ατμόσφαιρα, επικρατούσε ανησυχία: η Αρχιεπισκοπή του Ντιτρόιτ ανακοίνωσε ότι από τον Ιούλιο θα περιορίσει δραστικά τη δυνατότητα τέλεσης της παραδοσιακής λατινικής λειτουργίας σε μόλις 4 ή 5 ενορίες — μια απόφαση που προκαλεί αναβρασμό στους συντηρητικούς καθολικούς πιστούς των ΗΠΑ.
Η κίνηση του νέου αρχιεπισκόπου Έντουαρντ Βάιζενμπουργκερ ακολουθεί το προεδρικό διάταγμα του Πάπα Φραγκίσκου το 2021, το οποίο επέβαλε αυστηρότερους όρους για τη διατήρηση της παραδοσιακής λειτουργίας. Η πρόσφατη απώλεια του Ποντίφικα, ωστόσο, έδωσε ελπίδες για αλλαγή κατεύθυνσης, με την προσδοκία ενός νέου, πιο παραδοσιακού πάπα.
Γιατί η Λειτουργία στα λατινικά προκαλεί τόση ένταση;
Η παραδοσιακή λατινική Λειτουργία, γνωστή ως Tridentine Mass, ήταν για αιώνες η καθιερωμένη μορφή λατρείας των Καθολικών παγκοσμίως, μέχρι τις μεταρρυθμίσεις της Β’ Συνόδου του Βατικανού (1962–1965), που εισήγαγαν το novus ordo — τη «νέα τάξη» λειτουργίας, σε εθνικές γλώσσες.
Για τους πιστούς που επιλέγουν το παλαιό τυπικό, η τελετουργία εκφράζει το ιερό και το αιώνιο, μακριά από τις νεωτεριστικές, συχνά χαλαρότερες, πτυχές της σύγχρονης εκκλησίας. Ο ιερέας στρέφεται προς το ιερό, όχι προς το ποίμνιο, η Θεία Κοινωνία δίδεται απευθείας στη γλώσσα και η όλη ατμόσφαιρα παραπέμπει σε μυσταγωγία άλλης εποχής.
Ένα σύγχρονο «κίνημα» παραδοσιακών καθολικών
Παρότι οι παραδοσιακοί τελούν μόλις ένα μικρό ποσοστό των καθολικών στις ΗΠΑ, η απήχησή τους αυξάνεται, ειδικά μεταξύ νεότερων πιστών. Το Ντιτρόιτ διαθέτει 28 ενορίες που τελούν λατινική λειτουργία, με κάποιες —όπως το St. Joseph Shrine— να δέχονται πάνω από 650 πιστούς κάθε Κυριακή.
Κάποιοι ιερείς, αν και διακριτικά, αγωνίζονται να διατηρήσουν τη Λειτουργία ζωντανή, ενώ ενορίτες και νεαρά ζευγάρια ζητούν να τελούνται γάμοι με το παλαιό τυπικό. Όμως η ηγεσία της Αρχιεπισκοπής προχωρά στη μείωση, θεωρώντας πως υπήρξε αρκετός χρόνος προσαρμογής στο διάταγμα του Βατικανού.
Ελπίδα για αλλαγή κατεύθυνσης μετά τον θάνατο του Πάπα
Η επικείμενη σύγκληση κονκλάβιου για την εκλογή νέου Πάπα έχει ανεβάσει την ένταση. Παραδοσιακοί Καθολικοί παρακολουθούν στενά την ονοματολογία και εκφράζουν την ελπίδα να εκλεγεί ένας Πάπας «άγιος, όχι πολιτικός», όπως σημείωσε σε κυριακάτικο του μήνυμα ο πατήρ Λι Ασέρβο.
Καρδινάλιοι όπως ο Πέτερ Έρντο (Ουγγαρία) και ο Ρομπέρ Σάρα (Γουινέα) θεωρούνται φαβορί των παραδοσιακών, ενώ πιστοί όπως η Άννα Γκρατσιόζι, πρόεδρος της ενορίας Assumption Grotto, δηλώνουν πως «η νέα λειτουργία μάς αφαιρεί την ιερότητα, τη συγκέντρωση και την πίστη μας».
Η Καθολική Εκκλησία σε μεταίχμιο
Πίσω από τη θεολογική διαμάχη κρύβονται βαθύτερες ιδεολογικές ρωγμές στην καθολική κοινότητα των ΗΠΑ, με τους παραδοσιακούς να επιζητούν επαναφορά στη δογματική καθαρότητα, σε αντίθεση με το άνοιγμα και την ευελιξία του Πάπα Φραγκίσκου.
Ανεξαρτήτως της έκβασης στο κονκλάβιο, το επόμενο διάστημα θα κρίνει το μέλλον της παραδοσιακής Λειτουργίας και, ίσως, τη φυσιογνωμία της ίδιας της Καθολικής Εκκλησίας στον 21ο αιώνα.
