Σε πλήρη στασιμότητα έχει περιέλθει η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, όπως καταγράφεται στην ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία (367 υπέρ, 74 κατά και 188 αποχές). Σύμφωνα με το ΕΚ, το χάσμα που εμφανίζει η Τουρκία από τις αξίες και τα συμφέροντα της ΕΕ διευρύνεται, με κύρια αίτια την επιδείνωση στο κράτος δικαίου, τις συστηματικές παραβιάσεις δικαιωμάτων και τις γεωπολιτικές αποστάσεις από την ευρωπαϊκή πολιτική.
Από την Κωνσταντινούπολη μέχρι την Ίμβρο: Οπισθοδρόμηση και στοχοποίηση
Η έκθεση κάνει λόγο για «δημοκρατική οπισθοδρόμηση» και «πολιτική εργαλειοποίηση της Δικαιοσύνης», ιδιαίτερα μετά την αποπομπή του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου. Παράλληλα, αποδοκιμάζεται η γενικευμένη καταστολή απέναντι σε δημοσιογράφους, ακτιβιστές, μειονότητες και μέλη της αντιπολίτευσης, καθώς και οι απαγορεύσεις διαδηλώσεων, που αποδίδονται σε «αυταρχικές πρακτικές».
Στα ελληνικού ενδιαφέροντος σημεία, υπογραμμίζεται η έλλειψη προόδου στα δικαιώματα των ελληνορθόδοξων πληθυσμών της Ίμβρου και της Τενέδου, ενώ επαναλαμβάνεται η έκκληση για σεβασμό του Οικουμενικού Πατριαρχείου, αλλά και της πολιτιστικής αξίας της Αγίας Σοφίας και της Μονής της Χώρας.
Παραβιάσεις σε Αιγαίο και Κύπρο, δόγμα Γαλάζιας Πατρίδας υπό καταδίκη
Το ΕΚ καταγράφει με σαφήνεια ότι οι τουρκικές παραβιάσεις στο Αιγαίο παραμένουν, με μείωση των παραβιάσεων του εναέριου χώρου αλλά αύξηση των παραβιάσεων στα ελληνικά χωρικά ύδατα και στην παράνομη αλιεία. Παράλληλα, στηλιτεύεται η διατήρηση του casus belli για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ., ενώ απορρίπτεται πλήρως το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο, ως παραβίαση διεθνούς δικαίου.
Όσον αφορά το Κυπριακό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χαρακτηρίζει την επίσκεψη Ερντογάν στα Κατεχόμενα και τις δηλώσεις του “προκλητικές”, και τονίζει ότι η μόνη αποδεκτή λύση είναι δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία, εντός του πλαισίου του ΟΗΕ. Παράλληλα, καλεί την Άγκυρα να εγκαταλείψει τη ρητορική περί δύο κρατών.
Ρωσία, κυρώσεις και η “ανεξάρτητη” εξωτερική πολιτική της Άγκυρας
Ανησυχία προκαλεί η αύξηση του εμπορίου Τουρκίας–Ρωσίας και η άρνηση της Άγκυρας να ευθυγραμμιστεί με τις κυρώσεις της ΕΕ, με το ποσοστό εναρμόνισης της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής να ανέρχεται σε μόλις 5%. Το ΕΚ καταδικάζει επίσης τη χρήση του τουρκικού εδάφους για την παράκαμψη κυρώσεων και ζητά σαφώς αλλαγή στάσης.
Συνεργασία στο μεταναστευτικό με προειδοποιήσεις
Αναγνωρίζοντας ότι η Τουρκία φιλοξενεί 3,1 εκατ. πρόσφυγες, το ΕΚ ζητά συνέχιση της στήριξης αλλά προειδοποιεί για την εργαλειοποίηση μεταναστών. Καλεί την Άγκυρα να τηρεί τη Συμφωνία Επανεισδοχής έναντι όλων των κρατών-μελών, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου, και να αποτρέψει τη δημιουργία νέων παράνομων διαδρομών.
Η συνολική γραμμή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι σαφής: η Τουρκία δεν μπορεί να επιστρέψει σε ενταξιακή τροχιά χωρίς βαθιές θεσμικές αλλαγές. Παρ’ όλα αυτά, η ΕΕ δηλώνει πρόθυμη να συνεχίσει τη στρατηγική συνεργασία σε τομείς όπως η ενέργεια, η μετανάστευση και η περιφερειακή ασφάλεια, υπό τον όρο του σεβασμού του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
