Μια σημαντική τομή για την επιτάχυνση των κτηματολογικών υποθέσεων θεσμοθετήθηκε με κοινή πρωτοβουλία των υπουργείων Δικαιοσύνης και Οικονομικών, καθώς από τον Σεπτέμβριο του 2025 οι διαφορές πολιτών με το Δημόσιο για κτηματολογικά ζητήματα θα επιλύονται μέσω διαμεσολάβησης και όχι στις αίθουσες των δικαστηρίων.
Σύμφωνα με τη σχετική νομοθετική ρύθμιση που ψηφίστηκε στη Βουλή, καθίσταται υποχρεωτική η προσφυγή σε διαμεσολάβηση πριν από οποιαδήποτε συζήτηση αγωγής επί κτηματολογικής διαφοράς. Πρόκειται για μια σημαντική μεταρρύθμιση, με στόχο τη γρήγορη, αξιόπιστη και χωρίς κόστος για τους πολίτες επίλυση διαφορών, η οποία απαντά τόσο στις ανάγκες της Δικαιοσύνης όσο και στη βελτίωση της λειτουργικότητας του Εθνικού Κτηματολογίου.
Τι αλλάζει από τον Σεπτέμβριο
Από το νέο δικαστικό έτος, που ξεκινά στις 16 Σεπτεμβρίου 2025, θα ισχύουν τα εξής:
- Το Δημόσιο, οι ΟΤΑ και τα ΝΠΔΔ υποχρεούνται να συμμετάσχουν σε αρχική συνεδρία διαμεσολάβησης, εφόσον υπάρξει διαφορά με πολίτη για εγγραφή ή διεκδίκηση ακινήτου στο Κτηματολόγιο.
- Η διαμεσολάβηση διεξάγεται από κτηματολογικό διαμεσολαβητή, εγγεγραμμένο στο ειδικό μητρώο του Υπουργείου Δικαιοσύνης.
- Το Δημόσιο εκπροσωπείται από νομικό σύμβουλο του κράτους ή άλλον αρμόδιο δικηγόρο, με την υποχρέωση να προσκομίζει όλα τα απαραίτητα έγγραφα.
Πρόστιμα και πειθαρχικές ποινές για αμέλεια
Για την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας, η ρύθμιση προβλέπει αυστηρές συνέπειες σε περίπτωση πλημμελούς εκπροσώπησης από την πλευρά του Δημοσίου:
- Εάν δεν προσκομιστούν τα απαιτούμενα έγγραφα, δημιουργείται τεκμήριο ότι δεν προβάλλονται δικαιώματα του Δημοσίου επί του ακινήτου.
- Η παράλειψη αυτή θεωρείται ειδικό πειθαρχικό παράπτωμα για τον αρμόδιο υπάλληλο, με πρόβλεψη πειθαρχικών ποινών.
Τα πολλαπλά οφέλη της διαμεσολάβησης
Το νέο μοντέλο αποσκοπεί σε μια ριζική αλλαγή φιλοσοφίας για τις κτηματολογικές υποθέσεις, προσφέροντας:
- Ταχύτερη και εξωδικαστική επίλυση διαφορών, χωρίς τις γνωστές καθυστερήσεις της δικαστικής οδού.
- Αποσυμφόρηση των δικαστηρίων από χιλιάδες υποθέσεις με τεχνικό χαρακτήρα.
- Ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου, της διαφάνειας και της εμπιστοσύνης των πολιτών στο Κτηματολόγιο.
- Ουσιαστική συμμετοχή του Δημοσίου, το οποίο συχνά στο παρελθόν παρέλειπε να παραστεί ή να καταθέσει τις απόψεις του εγκαίρως, οδηγώντας σε περιττές συγκρούσεις και δικαστικά έξοδα.
Η πολιτική στόχευση πίσω από τη μεταρρύθμιση
Όπως αναφέρει η ανακοίνωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης, ο νέος θεσμός της διαμεσολάβησης για κτηματολογικές διαφορές εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική για τον εκσυγχρονισμό της Δικαιοσύνης, αλλά και για τη θωράκιση του θεσμικού κύρους του Εθνικού Κτηματολογίου.
Η πρωτοβουλία έρχεται να θεραπεύσει χρόνιες αδυναμίες του ελληνικού κράτους να εκπροσωπηθεί αξιόπιστα στις διαφορές αυτές, καθώς πολλές φορές υποθέσεις χάνονταν λόγω γραφειοκρατικής αδράνειας ή ελλείψεων στις υπηρεσίες.
Η Κυβέρνηση επιδιώκει με αυτό το εργαλείο να προλάβει μαζικές δικαστικές προσφυγές, οι οποίες κοστίζουν ακριβά στο Δημόσιο, να διευκολύνει τους πολίτες, και ταυτόχρονα να περιορίσει τις εκκρεμότητες που ταλανίζουν το σύστημα Κτηματογράφησης.
