Σε τροχιά ανοιχτής διπλωματικής κρίσης εισέρχονται Ηνωμένο Βασίλειο και Ισραήλ, μετά την αναστολή των εμπορικών συνομιλιών εκ μέρους της κυβέρνησης Στάρμερ και την ανακοίνωση κυρώσεων κατά εποίκων στη Δυτική Όχθη. Το ισραηλινό Υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε οργισμένα, καταγγέλλοντας την απόφαση ως «αδικαιολόγητη και λυπηρή», με αιχμές τόσο για τις προθέσεις του Λονδίνου όσο και για τον χειρισμό της εμπορικής διαπραγμάτευσης.
«Η βρετανική εντολή έληξε εδώ και 77 χρόνια» σημειώνει η ανακοίνωση του Ισραήλ, σε ένα ιστορικά φορτισμένο μήνυμα, με προφανή στόχο να υπονοήσει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει θέση στη διαμόρφωση της ισραηλινής στρατηγικής ασφαλείας. Η δήλωση συνοδεύτηκε από υπενθύμιση της συνεχιζόμενης παλαιστινιακής τρομοκρατίας, επικαλούμενη τη δολοφονία της εγκύου Τζιλά Γκεζ, ως ένδειξη της διαρκούς απειλής που αντιμετωπίζει το Ισραήλ.
Το ηθικό επιχείρημα του Λάμι
Από την άλλη πλευρά, η παρέμβαση του Βρετανού Υπουργού Εξωτερικών Ντέιβιντ Λάμι στη Βουλή των Κοινοτήτων είχε σαφές ηθικό πρόσημο. Ο Λάμι έκανε λόγο για εξαιρετικά σοβαρή ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα, καταγγέλλοντας τις ενέργειες της ισραηλινής κυβέρνησης ως αποτρόπαιες και αδικαιολόγητες. Αναφέρθηκε ειδικά στον αποκλεισμό της Γάζας, που επιτρέπει την είσοδο «λιγότερων από δέκα φορτηγών την ημέρα», επικαλούμενος προειδοποιήσεις από ΟΗΕ και ΠΟΥ για επικείμενο λιμό.
Ηθικά λάθος, όχι επιβράβευση της Χαμάς, ήταν το κεντρικό μήνυμα του Λάμι, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι η αντίθεση στην ισραηλινή επιχείρηση δεν συνιστά στήριξη της Χαμάς, αλλά υπεράσπιση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και της αξιοπρέπειας των αμάχων.
Καμπή στις βρετανοϊσραηλινές σχέσεις
Η απόφαση για πάγωμα των εμπορικών διαπραγματεύσεων συνιστά πρωτοφανή κίνηση από βρετανική κυβέρνηση, καθώς το Λονδίνο διατηρούσε παραδοσιακά στενές σχέσεις με το Τελ Αβίβ, ανεξαρτήτως κομματικής διακυβέρνησης. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη κρίση στις σχέσεις των δύο χωρών υπό την ηγεσία του Κιρ Στάρμερ και ενδέχεται να επηρεάσει και την ευρύτερη στάση του ΗΒ στη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, οι κυρώσεις κατά εποίκων – δηλαδή κατά φυσικών προσώπων που συνδέονται με εποικιστικές δραστηριότητες – φέρνουν το Λονδίνο πιο κοντά στις θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει επιδείξει περισσότερη επιφύλαξη απέναντι στις ισραηλινές επιχειρήσεις στη Γάζα.
Η ευρύτερη εικόνα: πίεση για εκεχειρία, διατήρηση των συμμαχιών
Η κλιμάκωση των τριβών με το Ισραήλ εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πίεσης για κατάπαυση του πυρός και ανθρωπιστική αποκλιμάκωση, καθώς ο αριθμός των νεκρών αμάχων και η έκταση της καταστροφής στη Γάζα αυξάνουν τη διεθνή δυσφορία. Την ίδια ώρα, οι δηλώσεις του Νετανιάχου περί περιορισμένης διανομής τροφίμων επιδεινώνουν το διπλωματικό κλίμα, ακόμα και με παραδοσιακούς συμμάχους.
Το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν το Λονδίνο προχωρήσει σε περαιτέρω μέτρα, αλλά και πώς θα ανταποκριθεί το Ισραήλ στην πίεση των δυτικών του εταίρων. Το ρήγμα είναι υπαρκτό – το αν θα γίνει ρήξη ή τακτική υποχώρηση, μένει να φανεί.
