Σε μια σημαντική συμφωνία για την ενίσχυση της κοινής ευρωπαϊκής άμυνας, κατέληξαν τα κράτη-μέλη της ΕΕ (σε επίπεδο πρέσβεων), εγκρίνοντας κατ’ αρχήν τη δημιουργία του νέου χρηματοδοτικού εργαλείου SAFE (Support for Ammunition and Equipment). Το νέο ταμείο θα διαθέσει έως και 150 δισ. ευρώ υπό μορφή χαμηλότοκων δανείων, με εγγυήσεις από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Η πολωνική προεδρία του Συμβουλίου χαρακτήρισε τη συμφωνία ως «μεγάλη επιτυχία», υπογραμμίζοντας ότι η ασφάλεια της Ευρώπης είναι η «υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητα». Οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν δύο μήνες και το τελικό κείμενο θα εγκριθεί στις 27 Μαΐου από το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες.
Τι χρηματοδοτεί το SAFE
Το εργαλείο θα καλύπτει κοινές αγορές εξοπλισμού για τις χώρες που επιλέγουν να συμμετάσχουν, εστιάζοντας σε τομείς όπου υπάρχει ευρωπαϊκή υστέρηση:
- Πυραυλικά συστήματα
- Πυρομαχικά και βλήματα μεγάλης εμβέλειας
- Drones και UAVs
- Αντιαεροπορικά και αντιαντιαρματικά συστήματα
Τα δάνεια θα είναι μακροπρόθεσμα, με ευνοϊκούς όρους και βασική προϋπόθεση ότι τουλάχιστον το 65% του εξοπλισμού θα κατασκευάζεται εντός της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας (συμπεριλαμβανομένων χωρών του ΕΟΧ, της Ουκρανίας και μελλοντικά άλλων εταίρων). Το υπόλοιπο 35% μπορεί να προέρχεται από τρίτες χώρες.
Διεύρυνση συμμετοχών – Εκτός η Τουρκία προς το παρόν
Η συμμετοχή στο SAFE δεν περιορίζεται στα κράτη-μέλη της ΕΕ. Η Νορβηγία, η Ουκρανία και η Μεγάλη Βρετανία –μετά την πρόσφατη συμφωνία ασφαλείας ΕΕ–UK (19 Μαΐου)– θα έχουν πρόσβαση, ενώ η Τουρκία και άλλες υποψήφιες χώρες θα χρειαστεί να συνομολογήσουν ειδικές συμφωνίες συμβατότητας.
Μέρος του ReArm Europe – Με φόντο τις γεωπολιτικές εξελίξεις
Το SAFE εντάσσεται στο ευρύτερο σχέδιο ReArm Europe, που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα τέλη Μαρτίου και το οποίο προβλέπει την κινητοποίηση έως και 800 δισ. ευρώ για την ανασυγκρότηση της ευρωπαϊκής στρατιωτικής ισχύος την επόμενη δεκαετία.
Με την Ουκρανία σε καθεστώς μεταπολεμικής αποσταθεροποίησης, τη Ρωσία σε επιθετική τροχιά και τις ΗΠΑ να επανακαθορίζουν τη θέση τους στο ΝΑΤΟ, η ΕΕ φαίνεται να κάνει το άλμα προς την κοινή στρατηγική αυτονομία – με χρηματοδότηση, προτεραιότητες και κεντρικό σχεδιασμό.
