Του Μιχάλη Γουδή*
Παρά τη -σαφώς καθυστερημένη- συνειδητοποίηση τόσο εκ μέρους του πολιτικού συστήματος στην Ελλάδα όσο και από μεγάλο μέρος της κοινωνίας πως η Στέγη δεν είναι απλώς ιδιωτική υπόθεση αλλά δομικό στοιχείο του κοινωνικού κράτους, όσες πολιτικές πρωτοβουλίες έχουν αναληφθεί τα τελευταία χρόνια δεν έχουν φέρει ουσιαστικά αποτελέσματα.
Έτσι, η χώρα παραμένει η μόνη στην Ευρώπη με ποσοστό κοινωνικής κατοικίας 0% και χωρίς κάποια επίσημη εναλλακτική στεγαστική λύση σε σχέση με την Αγορά. Την ίδια στιγμή, στα υπόλοιπα κράτη-μέλη το μέγεθος του τομέα της κοινωνικής κατοικίας φτάνει από μερικές χιλιάδες σπίτια ως το 1/3 του συνολικού αποθέματος στην Ολλανδία. Γιατί, όμως, δεν αποδίδουν όσα μέτρα ανακοινώνονται κατά καιρούς;
Είναι αναμενόμενο να μην μπορούν να αλλάξουν το τοπίο στην Κατοικία πακέτα μέτρων όπως το «Σπίτι Μου Ι & ΙΙ» καθώς παραμένουν μερικά βασικά ελλείμματα που θα έπρεπε να αντιμετωπιστούν κατά προτεραιότητα:
1. Μία ολοκληρωμένη στεγαστική πολιτική αποτελεί τη βάση κάθε μοντέλου οικονομικά προσιτής κατοικίας που εφαρμόζεται στα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ε.Ε. Η Ελλάδα εξακολουθεί να μη διαθέτει στεγαστική πολιτική, τη στιγμή που αναμένεται το αποτέλεσμα του διαγωνισμού που προκηρύχθηκε από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας με θέμα τη «Μελέτη Εθνικής Στρατηγικής Στεγαστικής Πολιτικής»
2. Η συστηματική παρατήρηση της αγοράς κατοικίας με σκοπό την παραγωγή δημόσια διαθέσιμων κατά τόπους δεδομένων έχει κομβική σημασία για την καταλληλότερη παρέμβαση ανά περιοχή. Με δεδομένο πως η αγορά κατοικίας διαφέρει από περιοχή σε περιοχή θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματικό να μην εφαρμόζονται απλώς οριζόντια μέτρα.
3. Με δεδομένη τη συνεχή αύξηση των τιμών των ακινήτων που οφείλεται εκτός των άλλων και στην πίεση που ασκούν οι βραχυχρόνιες μισθώσεις αλλά και οι επενδύσεις από διεθνείς αγοραστές, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα ένα πλέγμα μέτρων αντιμετώπισης της χρηματιστικοποίησης της Κατοικίας, όπως γλαφυρά την έχουν τεκμηριώσει η Saskia Sassen, ο Manuel Aalbers και πολλοί/ες άλλοι/ες ερευνητές/τριες.
4. Μία τάση ανάδειξης συνεργατικών μορφών συγκατοίκησης αναδεικνύεται τα τελευταία χρόνια ως εναλλακτική και στην Ελλάδα. Η έλλειψη επαρκούς θεσμικού πλαισίου και κατάλληλων εργαλείων χρηματοδότησης δεν επιτρέπει την εδραίωση και την εξάπλωση τέτοιων λύσεων από τα κάτω. Αντίστοιχα εμπόδια υπάρχουν και για την επέκταση επιτυχημένων πιλοτικών μοντέλων με χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό του Φορέα Κοινωνικής Μίσθωσης στη Θεσσαλονίκη.
Η Στέγη ανήκει στο επίκεντρο κάθε στρατηγικού σχεδιασμού για το μέλλον της χώρας, καθώς η βελτίωση των συνθηκών πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή κατοικία αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, την απάντηση στις ποικίλες δημογραφικές προκλήσεις, ενώ μπορεί να συμβάλλει και στην άμβλυνση των περιφερειακών ανισοτήτων. Άλλος χρόνος δεν μπορεί να χαθεί και η Ελλάδα πρέπει από εδραιωμένη πρωταθλήτρια Ευρώπης στο δείκτη υπερβολικής επιβάρυνσης από έξοδα στέγασης να κάνει γενναία και κυρίως ολοκληρωμένα βήματα προς τη νοηματοδότηση του δικαιώματος στην κατοικία.
*Ο Μιχάλης Γουδής, είναι Διευθυντής του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ, Γραφείο Θεσσαλονίκης – Ελλάδα. Έχει διατελέσει επί σειρά ετών διευθυντής επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Δημόσιας, Κοινωνικής & Συνεταιριστικής Κατοικίας Housing Europe.
