Του Παναγιώτη Γεωργιάδη*
Έπειτα από μια μακρά περίοδο εφαρμογής και διαδοχικών παρατάσεων, το πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους σε βασικά αγαθά, όπως τρόφιμα και καύσιμα, αποτελεί πια παρελθόν. Η κατάργησή του, που σηματοδοτεί την επιστροφή σε πλήρως ελεύθερη τιμολογιακή πολιτική, αναμένεται να φέρει αλλαγές – όχι απαραίτητα προς το καλύτερο για τον καταναλωτή.
Οι οικονομικοί αναλυτές δεν κρύβουν την ανησυχία τους: σε μια ήδη τεταμένη διεθνή συγκυρία, όπου οι τιμές βασικών προϊόντων όπως ο καφές, το κρέας και το κακάο δέχονται ανοδικές πιέσεις, η απελευθέρωση των τιμών ενδέχεται να λειτουργήσει ως σκανδάλη για νέο κύμα αυξήσεων. Με απλά λόγια, η συγκράτηση που επιβλήθηκε τα τελευταία χρόνια μπορεί να «εκδικηθεί» με απότομες ανατιμήσεις – σαν ένα ελατήριο που μένει πιεσμένο για καιρό και ξαφνικά εκτινάσσεται.
Ας θυμηθούμε πώς ξεκίνησαν όλα. Το πλαφόν τέθηκε σε εφαρμογή στα τέλη του 2022, όταν ο πληθωρισμός στα τρόφιμα βρισκόταν σε δραματικά υψηλά επίπεδα και η ακρίβεια είχε γίνει πλέον καθημερινό άγχος για τα περισσότερα νοικοκυριά. Από τότε, το μέτρο πήρε πολλές παρατάσεις – στην αρχή ανά εξάμηνο, ενώ οι δύο τελευταίες είχαν διάρκεια τεσσάρων και δύο μηνών αντίστοιχα.
Ωστόσο, παρά τα μέτρα, η πίεση στις τιμές δεν έπαψε. Τον Μάιο του 2025, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα ανήλθε στο 2,5% από 2% τον Απρίλιο, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Τα ενοίκια τραβούν ξανά την ανηφόρα, με αύξηση μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2025 σε σχέση με το αντίστοιχο του 2024 στον Δήμο Θεσσαλονίκης κατά 13,50% και στους όμορους Δήμους κατά 11,80 %, (πηγή in.gr Οικονομία 12 Ιουνίου 2025 σύμφωνα με στοιχεία του SPI δείκτη τιμών του Spitogatos).
Το ίδιο διάστημα, σύμφωνα με έρευνα του ΙΕΛΚΑ που συγκρίνει την περίοδο 2021–2024, οι τιμές των τροφίμων στην Ελλάδα αυξήθηκαν αθροιστικά κατά 28,5%, (πηγή ΟΤ Business 18.03.2025), με μέση ετήσια αύξηση 9,5%. Μιλάμε για μια σχεδόν σταθερή πίεση στο καλάθι του νοικοκυριού, που φαίνεται να μην υποχωρεί – ακόμη και με παρεμβάσεις όπως το πλαφόν.
Τώρα που αυτό αποσύρεται, το ερώτημα που μένει είναι απλό αλλά ουσιαστικό: θα μπορέσει η αγορά να αυτορρυθμιστεί, ή θα δούμε τις τιμές να παίρνουν ξανά την ανηφόρα με ρυθμούς που δύσκολα θα αντέξει η μέση ελληνική οικογένεια;
* Ο Παναγιώτης Γεωργιάδης, είναι δικηγόρος Παρ΄ Αρείω Πάγω, Εκπρόσωπος και Υπεύθυνος Δημοσίων Σχέσεων του Νέου Ινστιτούτου Καταναλωτών (Ν.ΙΝΚΑ) με έδρα την Θεσσαλονίκη (οδός Καζαντζάκη 4 – ΤΚ 546 27, τηλέφωνο: 231 043 1111, https://www.newinka.org, e-mail: [email protected]).
