Πολλά παιδιά έχουν χάσει τον ύπνο τους, έχουν αναπτύξει φοβίες, διαταραχές λόγου, ή παίζουν με πέτρες μιμούμενα βομβαρδισμούς…
Στη νότια Γάζα, η ουρά για την αυτοσχέδια κλινική του Δρ. Bahzad al-Akhras σχηματίζεται πριν ακόμα ξημερώσει. Ο παιδοψυχίατρος που έχασε το σπίτι του σε βομβαρδισμό, συνεχίζει να βλέπει έως και 50 παιδιά τη μέρα — όχι πια σε ιατρείο, αλλά σε τέντες, αυλές και γωνίες καταφυγίων, με μοναδικά εργαλεία ένα μολύβι, ένα βιβλίο ζωγραφικής και μια φωνή που προσπαθεί να μην σπάσει.
Ο Akhras, όπως και άλλοι εναπομείναντες επαγγελματίες ψυχικής υγείας στη Γάζα, σύμφωνα με το εκτενές ρεπορτάζ του New Yorker, εργάζονται με σχεδόν μηδενικά μέσα: τεχνικές αναπνοής, βασικές στρατηγικές συναισθηματικής ρύθμισης και ό,τι απομένει από ψυχολογική υποστήριξη. Τα φάρμακα είναι ελάχιστα και οι συνεργασίες με γιατρούς σπάνιες. Το μόνο σταθερό είναι η ερώτηση που επαναλαμβάνεται στα ηχητικά μηνύματα μεταξύ συναδέλφων: «Είσαι ακόμη ζωντανός;»
Η Nour Jarada, υπεύθυνη ψυχικής υγείας, δουλεύει σε ιατρικές σκηνές με ελάχιστη ιδιωτικότητα. Πολλοί ασθενείς δεν μιλούν. Άλλοι ουρλιάζουν, ή κλαίνε ασταμάτητα. Παιδιά την ρωτούν αν μπορούν να ξαναπάνε σχολείο. Άλλοι έχουν δει να σκοτώνεται η οικογένειά τους και δεν θέλουν πια να ζουν.
«Η παρουσία μου, το βλέμμα μου, η ήσυχη φωνή μου — αυτά είναι πια όλη η θεραπεία», λέει.
Σύμφωνα με τη UNICEF, σχεδόν τα 1,2 εκατ. παιδιά της Γάζας χρειάζονται άμεση ψυχοκοινωνική υποστήριξη. Πολλά έχουν χάσει τον ύπνο τους, έχουν αναπτύξει φοβίες, διαταραχές λόγου, ή παίζουν με πέτρες μιμούμενα βομβαρδισμούς. Το Νοέμβριο του 2024, έκθεση διαπίστωσε πως το 96% των παιδιών αισθάνεται ότι ο θάνατος είναι κοντά. Το 50% δηλώνει ότι δεν θέλει πια να ζήσει.
Μια ψυχική υγειονομική κρίση χωρίς προηγούμενο
Η μαζική εκτόπιση, η πείνα, η απώλεια αγαπημένων και η διαρκής έκθεση στον τρόμο έχουν προκαλέσει αυτό που η UNRWA αποκάλεσε «χρόνιο και αδιάκοπο τραύμα» — μια μορφή συνεχούς διαταραχής στρες (C.T.S.D.) που διαφέρει από το μετατραυματικό σοκ: δεν ξεκινά μετά, αλλά μέσα στο συμβάν που δεν τελειώνει ποτέ.
Η πλειοψηφία των δομών ψυχικής υγείας έχει καταρρεύσει. Τα περισσότερα περιστατικά αντιμετωπίζονται πια σε πρόχειρες δομές με εθελοντές ή μη κερδοσκοπικές οργανώσεις. Σύμφωνα με έκθεση του 2024, μόνο 10.000 από τους 1,3 εκατομμύρια εκτοπισμένους έχουν λάβει έστω κάποιας μορφής συμβουλευτική στήριξη.
«Κρατάμε ο ένας τον άλλον για να μη λυγίσουμε»
Οι ειδικοί που προσφέρουν βοήθεια, όπως οι Akhras, Jarada, Sakafi και Shurafa, αντιμετωπίζουν κι εκείνοι ψυχική εξάντληση, θρήνο και απώλεια. «Δεν υπάρχει χώρος για τα δικά μου συναισθήματα. Είναι σαν πέτρα στο στήθος μου», λέει ο Akhras. Κι όμως, συνεχίζουν. Δουλεύουν σιωπηλά, στηριγμένοι σε βλέμματα, ψίθυρους και προσευχές.
*Με πληροφορίες από newyorker.com
