«Σοκάρουν» τα προκαταρκτικά αποτελέσματα της πρώτης προσπάθειας καταγραφής παράνομης αλιευτικής δράσης στην αλιεία χταποδιού με πλαστικά κουτιά που παρουσίασε στο 19ο πανελλήνιο συνέδριο ιχθυολόγων που έγινε στα Ιωάννινα, ο πρόεδρος του πανελλήνιου συλλόγου ιχθυολόγων Δημοσίου και ιχθυολόγος στο τμήμα αλιείας Ξάνθης, Δημήτρης Τσιάνης.
Ρεπορτάζ: Πάνος Μανής
Μέσα στο 2025 σε μόλις 41 ημέρες, μόνο στο Θρακικό Πέλαγος απελευθερώθηκαν 1587 χταπόδια από 35.000 παράνομες πλαστικές ιχθυοπαγίδες που ήταν δεμένες σε σχοινί μήκους 287 χιλιομέτρων. Μεγαλύτερο ακόμη και από την Εγνατία Οδό στο τμήμα της που διασχίζει την περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Το Θρακικό Πέλαγος είναι το βορειοανατολικότερο τμήμα του Αιγαίου Πελάγους. Διαθέτει δύο νησιά, Θάσο και Σαμοθράκη, και χαρακτηρίζεται από ποικιλομορφία ακτών και βυθών. Αποτελεί λεκάνη απορροής της Μαύρης Θάλασσας και σε αυτή καταλήγουν και ποτάμια που είναι ζωτικής σημασίας για την λειτουργία των οικοσυστημάτων της περιοχής. Περιλαμβάνει 12 βασικές περιοχές βιοποικιλότητας, 10 προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, 5 περιοχές Ramsar και 2 Εθνικά Πάρκα.
Το «χρυσάφι» του Θρακικού Πελάγους
Από αυτό τον οικολογικό θησαυρό βγαίνει το 1/3 της ετήσιας παραγωγής χταποδιού της χώρας. «Για την περιοχή αυτή, το χταπόδι είναι πλούτος. Εγώ τους λέω (τους ψαράδες) ότι έχουν ένα ΑΤΜ στα χέρια τους. Ρίχνουν κάτι και βγάζουν λεφτά» λέει ο Δημήτρης Τσιάνης, ιχθυολόγος στο τμήμα αλιείας Ξάνθης και πρόεδρος του πανελλήνιου συλλόγου ιχθυολόγων Δημοσίου. Προειδοποιεί ωστόσο ότι «αν συνεχίσουν με τον ίδιο ρυθμό υπάρχει κίνδυνος να…» και εξηγεί.
«Οι πλαστικές ιχθυοπαγίδες είναι στην ουσία απλά κουτιά αποθήκευσης, συνήθως ελιών, τα οποία παραπλανούν τα χταπόδια που πηγαίνουν και φωλιάζουν μέσα σε αυτά. Κάθε αλιευτικό σκάφος μπορεί να έχει μέχρι 1500 τέτοια κουτιά τα οποία ποντίζει στη θάλασσα. Απαγορεύεται η τοποθέτησή τους όμως σε βάθη κάτω των 10 μέτρων καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Επίσης απαγορεύεται η χρήση τους από 1/6 ως και 30/9 κάθε έτους». Όμως το συγκεκριμένο αλιευτικό εργαλείο, «έχει μηδαμινό κόστος, είναι ανθεκτικό, επομένως μπορεί να παραμείνει στο νερό για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς πρόβλημα, απαιτεί μηδενική αλιευτική γνώση και προσπάθεια».
Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τον κ.Τσιάνη, μπορεί οποιοσδήποτε, ρίχνοντας μερικά πλαστικά κουτιά στη θάλασσα να βγάζει εισόδημα καθώς το αλίευμα έχει μεγάλη οικονομική αξία ενώ δεν υπάρχει σαφής νομοθεσία που να υποχρεώνει τους ψαράδες να το αποσύρουν από τη θάλασσα. Επιπροσθέτως , την περίοδο που απαγορεύεται η χρήση του συγκεκριμένου αλιευτικού εργαλείου, δεν υπάρχει απαγόρευση αλιείας των χταποδιών με συνέπεια ο καθένας να μπορεί να πουλά χταπόδια ισχυριζόμενος ότι χρησιμοποίησε άλλου είδους ιχθυοπαγίδα. Ταυτόχρονα ενώ υπάρχει η σχετική υποχρέωση δεν τηρείται η προβλεπόμενη σήμανση και έτσι η παρακολούθηση των ιχθυοπαγίδων αυτών δεν μπορεί να γίνει από τις λιμενικές αρχές. Εξαιτίας όλων αυτών, ξεκίνησε η προσπάθεια «για να αποκαλύψουμε το δραματικό μέγεθος του προβλήματος» αναφέρει ο πρόεδρος του πανελλήνιου συλλόγου ιχθυολόγων Δημοσίου.
Μια «Εγνατία Οδός» με παγίδες μέσα στη θάλασσα
Σε συνεργασία με εθελοντές της Sea Shepherd Greece βγήκαν με πλοίο στο Θρακικό Πέλαγος για να εντοπίσουν τις παράνομες πλαστικές ιχθυοπαγίδες. Στην αρχή διστακτικά καθώς το 2004 εργάστηκαν στη θαλάσσια περιοχή στα ανοιχτά της Ξάνθης για 17 ημέρες μέσα στη θάλασσα. Η «ψαριά» τους; 6.500 παγίδες ποντισμένες στη θάλασσα, δεμένες με ένα σχοινί 52 χιλιομέτρων. 563 χταπόδια παράνομα αλιευμένα, απελευθερώθηκαν.
Το 2025 η δράση επεκτάθηκε σε όλο το Θρακικό Πέλαγος συμπεριλαμβάνοντας και τμήμα του Θερμαϊκού κόλπου. Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν το μέγεθος του προβλήματος. Σε 41 ημέρες στη θάλασσα, το σκάφος των εθελοντών εντόπισε 35.000 τέτοιες παγίδες. 1587 χταπόδια απεγκλωβίστηκαν. Το σχοινί στο οποίο ήταν δεμένες μεταξύ τους οι παγίδες έφτανε τα 287 χιλιόμετρα όταν το μήκος της Εγνατίας οδού που διασχίζει την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη από τον ποταμό Στρυμόνα ως τον ποταμό Έβρο είναι 246 χιλιόμετρα. Κι όλα αυτά την περίοδο του καλοκαιριού που η χρήση της συγκεκριμένης ιχθυοπαγίδας απαγορεύεται.
Οι επιπτώσεις
Πέρα από την περιβαλλοντική επιβάρυνση καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία υπολογίζεται ότι το 60% των αλιευτικών απορριμμάτων στο Θρακικό Πέλαγος προέρχεται από τις συγκεκριμένες πλαστικές ιχθυοπαγίδες, το πρόβλημα αφορά τον πληθυσμό των χταποδιών. «Στόχος μας είναι να αναδείξουμε το πρόβλημα. Να δείξουμε ότι αυτός ο τρόπος αλιείας, έβαλε στη θάλασσα κόσμο που δεν έχει αλιευτική συνείδηση, δεν σκέφτεται δηλαδή το αύριο. Θέλουμε να ευαισθητοποιήσουμε τους αλιείς, να τους αναγκάσουμε να μπουν στην κουβέντα να δούμε τι λένε κι αυτοί» λέει ο κ. Τσιάνης και αποκαλύπτει το μέγεθος το προβλήματος.
«To feed back που παίρνουμε από τους ίδιους είναι ότι έχει πέσει η παραγωγή. Έχουμε μειωμένες ποσότητες χταποδιού και μικρότερα μεγέθη καθώς σε πολλές περιπτώσεις τα χταπόδια γεννούν αυγά μέσα στις παγίδες. Τα επανατοποθετούμε μέσα στη θάλασσα αλλά με τεράστιες απώλειες. Έχουν αντιληφθεί και οι ίδιοι ότι κινδυνεύουν να χάσουν τα αλιεύματα και επομένως αναγκάζονται να μπουν στη συζήτηση». Είναι πολύ πιθανό πάντως αν η υπεραλίευση συνεχιστεί με αυτούς τους ρυθμούς, σύντομα, τα χταπόδια να γίνουν προστατευόμενο είδος.
Οι φωτογραφίες παραχωρήθηκαν από τη Sea Shepherd Greece και από τον Δημήτρη Τσιάνη
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ KARFITSA
Όταν η λίμνη γίνεται θάλασσα – Η κλιματική αλλαγή και υπεράρδευση «αλμυρίζουν» τη Βιστωνίδα
