Η χρήση ψυχοδραστικών ναρκωτικών για ψυχαγωγική χρήση, όπως κάνναβη, κοκαΐνη και αμφεταμίνες, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, ακόμη και σε νεότερους χρήστες, όπως διαπίστωσαν ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ, οι οποίοι ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερα από 100 εκατομμύρια άτομα.
Το εγκεφαλικό επεισόδιο αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως, καθώς είναι η τρίτη κύρια αιτία θανάτου και αναπηρίας μαζί. Ωστόσο, πρόκειται σε μεγάλο βαθμό για μια πάθηση που σχετίζεται με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, όπως η κακή διατροφή, η έλλειψη άσκησης και άλλες συνήθειες του τρόπου ζωής.
Το 2024, το 8,8% των ενηλίκων, ηλικίας 16 έως 59 ετών, στην Αγγλία και την Ουαλία –περίπου 2,9 εκατομμύρια άνθρωποι– δήλωσαν ότι είχαν χρησιμοποιήσει κάποια νόμιμη ή παράνομη ουσία για ψυχαγωγικούς σκοπούς μέσα στο προηγούμενο έτος. Παράλληλα, πρόσφατα δεδομένα από τις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ότι περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους ηλικίας άνω των 12 ετών έχουν κάνει τουλάχιστον μία φορά χρήση ουσιών όπως κοκαΐνη, κάνναβη και οπιούχα.
Οι ερευνητές από το Τμήμα Κλινικών Νευροεπιστημών του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ πραγματοποίησαν μετα-ανάλυση μελετών που αφορούσαν περισσότερους από 100 εκατομμύρια ανθρώπους. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «International Journal of Stroke», η χρήση κοκαΐνης και αμφεταμινών συνδέθηκε με περίπου διπλάσιο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Συγκεκριμένα, η κοκαΐνη αύξησε τον κίνδυνο κατά 96% και οι αμφεταμίνες κατά 122%, ενώ η χρήση κάνναβης αύξησε τον κίνδυνο κατά περίπου 37%. Οι ερευνητές δεν βρήκαν στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της χρήσης οπιοειδών και του κινδύνου εγκεφαλικού επεισοδίου.
Όταν οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν σε άτομα κάτω των 55 ετών, διαπίστωσαν ότι η χρήση αμφεταμινών σχεδόν τριπλασίασε τον κίνδυνο εγκεφαλικού (αύξηση 174%). Η χρήση κάνναβης αύξησε επίσης τον κίνδυνο, αλλά σε μικρότερο βαθμό (14%), ενώ η κοκαΐνη τον αύξησε κατά 97%.
Για να διερευνήσουν περαιτέρω αυτές τις συσχετίσεις, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια στατιστική μέθοδο που ονομάζεται «Μεντελιανή τυχαιοποίηση». Η μέθοδος αυτή εξετάζει γενετικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με παράγοντες κινδύνου και εγκεφαλικό επεισόδιο και τα χρησιμοποιεί για να αξιολογήσει εάν υπάρχουν στοιχεία που να υποστηρίζουν αιτιώδη συσχέτιση με έναν συγκεκριμένο παράγοντα κινδύνου.
Η ανάλυση έδειξε ότι οι διαταραχές χρήσης κοκαΐνης συνδέονται ιδιαίτερα με εγκεφαλική αιμορραγία και με καρδιοεμβολικό εγκεφαλικό επεισόδιο, μια μορφή εγκεφαλικού όπου θρόμβος αίματος σχηματίζεται στην καρδιά και μεταφέρεται στον εγκέφαλο, μπλοκάροντας τη ροή του αίματος και προκαλώντας βλάβη στον εγκεφαλικό ιστό. Οι διαταραχές χρήσης κάνναβης συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού συνολικά, ιδίως εγκεφαλικών επεισοδίων που σχετίζονται με μεγάλες αρτηρίες.
Η προβληματική κατανάλωση αλκοόλ συνδέθηκε επίσης με αυξημένο κίνδυνο καρδιοεμβολικού εγκεφαλικού και εγκεφαλικού που σχετίζεται με μεγάλες αρτηρίες, ενώ ο εθισμός στο αλκοόλ αύξησε τον συνολικό κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να εφαρμόσουν τη μέθοδο της Μεντελιανής τυχαιοποίησης για τις αμφεταμίνες, καθώς δεν υπάρχουν ακόμη μεγάλα σύνολα γενετικών δεδομένων που να περιλαμβάνουν πληροφορίες για τη χρήση τους.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, πιθανοί λόγοι για τους οποίους οι ουσίες αυτές αυξάνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού περιλαμβάνουν απότομη αύξηση της αρτηριακής πίεσης, σπασμούς και στένωση των αιμοφόρων αγγείων, διαταραχές του καρδιακού ρυθμού, αυξημένη πήξη του αίματος (ιδιαίτερα στην περίπτωση της κάνναβης), καθώς και φλεγμονή ή αγγειίτιδα (κυρίως στις αμφεταμίνες). Όλοι αυτοί οι μηχανισμοί είναι γνωστό ότι μπορούν να προκαλέσουν τόσο ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια (λόγω θρόμβων αίματος) όσο και αιμορραγικά εγκεφαλικά.
