Αν η Θεσσαλονίκη θέλει να τιμήσει τον Γιάννη Μπουτάρη, ας το κάνει για τον κοσμοπολίτη, τον οινοποιό, τον κιμπάρη και τον άνθρωπο που ήξερε να ζει. Όχι επειδή κάποιοι όψιμοι τιμητές του αποφάσισαν να τον ανακηρύξουν εκ των υστέρων μεγάλο δήμαρχο
ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΡΑΓΩΓΙΑ
Κάποιοι άνθρωποι δεν χωρούν εύκολα σε πινακίδες. Ο Γιάννης Μπουτάρης ήταν ένας από αυτούς. Όχι γιατί υπήρξε άγιος, ούτε γιατί ήταν αλάνθαστος, ούτε γιατί η Θεσσαλονίκη επί των ημερών του έγινε ξαφνικά Ζυρίχη με μπουγάτσα. Αλλά γιατί είχε κάτι σπάνιο: προσωπικότητα. Και προσωπικότητα δεν είναι να σε συμπαθούν όλοι. Είναι να μη γίνεται να σε αγνοήσουν.
Τον Μπουτάρη μπορούσες να τον λατρέψεις και να τον βρίσεις μέσα στην ίδια πρόταση. Μπορούσε να σε «κράξει» με τέτοια άνεση, που στο τέλος σχεδόν του έλεγες και ευχαριστώ. Είχε αυτό το ακομπλεξάριστο θράσος των ανθρώπων που έζησαν πολύ, έχασαν αρκετά, πλήρωσαν ακριβά, ξανασηκώθηκαν και δεν χρειάστηκε να φορέσουν προσωπείο. Ήταν κοσμοπολίτης χωρίς να μοιάζει με τουριστικό φυλλάδιο. Αριστοκράτης χωρίς να το διαφημίζει. Θεσσαλονικιός με τον παλιό, αθυρόστομο, λίγο μεθυσμένο και λίγο αρχοντικό τρόπο.
Γι’ αυτό και η πρόταση να δοθεί το όνομά του σε δημόσιο χώρο της Θεσσαλονίκης δεν είναι από μόνη της πρόβλημα. Το ερώτημα είναι τι ακριβώς τιμάμε. Τον δήμαρχο; Τον οινοποιό; Τον παράγοντα του μπασκετικού Άρη; Τον άνθρωπο που ήξερε να αφηγείται τον εαυτό του καλύτερα απ’ όσο πολλοί πολιτικοί αφηγούνται ολόκληρη την καριέρα τους; Ή μήπως τον δημόσιο τύπο που λάτρεψαν τα αθηναϊκά μέσα επειδή τους πρόσφερε μια εξωτική Θεσσαλονίκη, αρκετά προοδευτική για τα στούντιο και αρκετά γραφική για τα πάνελ;
Η υποκρισία είναι ότι τα αθηναϊκά media αγάπησαν τον Μπουτάρη δήμαρχο περισσότερο απ’ όσο τον αξιολόγησαν. Τους βόλευε. Έβγαινε στην τηλεόραση, έλεγε ατάκες, τσαλάκωνε στερεότυπα, ενοχλούσε τους «σωστούς» ανθρώπους, προκαλούσε τους «λάθος» και στο τέλος όλοι αναφωνούσαν: «Τι τύπος!». Μόνο που η Θεσσαλονίκη δεν είναι τηλεοπτικό πλάνο. Είναι δρόμοι, σκουπίδια, πεζοδρόμια, γειτονιές, μυρωδιές, κρίση, μαγαζιά που κατέβαζαν ρολά, άνθρωποι που ζορίζονταν και μια καθημερινότητα που δεν σώζεται με ένα πετυχημένο soundbite. Και σε αυτό το πεδίο, όσο κι αν ενοχλεί τους αγιογράφους, η δημαρχιακή του θητεία υπήρξε πολύ μικρότερη από τον μύθο του.
Αυτό δεν μειώνει τον Μπουτάρη. Μειώνει όσους παριστάνουν πως δεν το βλέπουν.
Ο πραγματικός Μπουτάρης ήταν πολύ πιο ενδιαφέρων από την αγιογραφία του. Ήταν ο άνθρωπος που συνέβαλε καθοριστικά στην εξωστρέφεια του ελληνικού κρασιού. Που κουβάλησε την ελληνική οινοποιία έξω από το επαρχιακό της δωμάτιο και της άνοιξε παράθυρο στον κόσμο. Ήταν και ο παράγοντας που στη δεκαετία του ’80, μαζί με άλλους υποτιμημένους ανθρώπους του παρασκηνίου, στήριξε εκείνη τη μυθική αυτοκρατορία του μπασκετικού Άρη. Τότε που το Παλέ έμοιαζε με ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, ο Γκάλης και ο Γιαννάκης έκαναν την Πέμπτη εθνική τελετουργία και η Θεσσαλονίκη ένιωθε πως μπορούσε να κοιτάξει στα μάτια την Μπαρτσελόνα, την Τρέισερ, τη Λιμόζ, την ΤΣΣΚΑ, τη Μακάμπι, την Παρτίζαν, τη Γιουγκοπλάστικα. Χωρίς κόμπλεξ. Χωρίς άδεια. Χωρίς συγγνώμη.
Αν, λοιπόν, η πόλη θέλει να τον τιμήσει, ας τον τιμήσει γι’ αυτά. Για την κιμπαροσύνη του. Για την ευρυμάθειά του. Για το κρασί. Για τον Άρη. Για τις ιστορίες του. Για το ότι μπορούσε να είναι σκληρός και ευγενής μαζί. Για το ότι, αν χόρευε αμπντάλικο στα εβδομήντα του, θα τον χειροκροτούσαν· ενώ οι επίδοξοι διάδοχοί του κινδυνεύουν να κουράσουν ακόμη και πριν σηκωθούν από την καρέκλα.
Η μνήμη δεν χρειάζεται αυτόκλητους κληρονόμους. Ούτε πολιτικούς επιγόνους που βάζουν λίγο από το ύφος του και νομίζουν ότι απέκτησαν βιογραφία. Ο Μπουτάρης δεν αντιγράφεται. Και κυρίως δεν χρειάζεται γύψο. Δεν ήταν άγαλμα. Ήταν άνθρωπος: με πάθη, λάθη, γοητεία, γενναιοδωρία, αυθάδεια, ευφυΐα και αστοχίες.
Ας του δώσουν, λοιπόν, το πάρκο. Αλλά ας μη μας ζητούν να προσποιηθούμε ότι μαζί με την πινακίδα ανακαλύφθηκε ξαφνικά ένας μεγάλος δήμαρχος. Ο Γιάννης Μπουτάρης υπήρξε κάτι ίσως σπανιότερο: ένας μεγάλος τύπος. Και σε μια εποχή μικρών ανθρώπων με μεγάλες δηλώσεις, αυτό είναι, σχεδόν, τίτλος ευγενείας.
