Η εικόνα ενότητας που επιχείρησε να παρουσιάσει ο Μπενιαμίν Νετανιάχου μέσα από το πρόσφατο βίντεό του —όπου υποστήριξε ότι βρίσκεται σε «πλήρη συντονισμό» με τον Ντόναλντ Τραμπ και συνομιλεί μαζί του σχεδόν καθημερινά— φαίνεται πως απέχει αρκετά από το πραγματικό παρασκήνιο των αμερικανοϊσραηλινών σχέσεων.
Τις τελευταίες εβδομάδες, πληθαίνουν τα δημοσιεύματα στον ισραηλινό και αμερικανικό Τύπο που κάνουν λόγο για σοβαρή ψυχρότητα ανάμεσα στους δύο ηγέτες, με φόντο τον πόλεμο στο Ιράν, τις αποτυχημένες στρατηγικές εκτιμήσεις και τις μυστικές συνομιλίες για κατάπαυση του πυρός.
Η δημόσια εικόνα ενότητας και το παρασκήνιο δυσπιστίας
Παρά τις διαβεβαιώσεις περί στενής συνεργασίας, ισραηλινά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι το Τελ Αβίβ συχνά μένει εκτός κρίσιμων εξελίξεων γύρω από τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, ιδιαίτερα όσων πραγματοποιούνται με διαμεσολάβηση του Πακιστάν.
Η πολιτική αναλύτρια Νταλία Σάιντλιν, μιλώντας στον Guardian, σχολίασε χαρακτηριστικά ότι η υπερβολική έμφαση του Νετανιάχου στην «άριστη σχέση» με τον Τραμπ ενδέχεται να κρύβει ακριβώς το αντίθετο.
«Όταν ένας ηγέτης επιμένει τόσο πολύ ότι όλα πάνε καλά, συνήθως κάτι δεν πάει καλά», σημειώνουν πολιτικοί αναλυτές στο Ισραήλ.
Πώς ο Νετανιάχου έπεισε τον Τραμπ να προχωρήσει σε πόλεμο
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές και πρώην αξιωματούχους που μίλησαν σε αμερικανικά μέσα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός φέρεται να διαδραμάτισε κομβικό ρόλο στην απόφαση του Τραμπ να προχωρήσει σε στρατιωτική εμπλοκή κατά του Ιράν.
Ο Νετανιάχου παρουσίασε στην αμερικανική πλευρά μια εικόνα πλήρους αποδυνάμωσης του ιρανικού καθεστώτος, υποστηρίζοντας ότι η οικονομία της χώρας βρίσκεται στα όρια κατάρρευσης και πως οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν χάσει τον έλεγχο.
Σύμφωνα με τον πρώην Ισραηλινό διπλωμάτη Άλον Πίνκας, ο Νετανιάχου φέρεται να είπε στον Τραμπ πως «αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή» και ότι το καθεστώς της Τεχεράνης θα μπορούσε να καταρρεύσει μέσα σε λίγες ημέρες.
Η εκτίμηση αυτή, ωστόσο, δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ.
Το σχέδιο που δεν εξελίχθηκε όπως περίμεναν
Αντί για γρήγορη αποσταθεροποίηση, το Ιράν διατήρησε σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες και απάντησε με επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο.
Οι Φρουροί της Επανάστασης όχι μόνο δεν κατέρρευσαν, αλλά κατάφεραν να προκαλέσουν σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές και να απειλήσουν ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ, δημιουργώντας φόβους για παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, ο Τραμπ άρχισε ήδη από τα τέλη Μαρτίου να εμφανίζεται ιδιαίτερα δυσαρεστημένος με την εξέλιξη της στρατιωτικής επιχείρησης και κυρίως με τις πληροφορίες που είχε λάβει από το Ισραήλ.
Η αλλαγή στάσης του Τραμπ απέναντι στο Ισραήλ
Η μεταστροφή της αμερικανικής στάσης έγινε εμφανής τόσο στις δημόσιες δηλώσεις του προέδρου όσο και στις διπλωματικές κινήσεις της Ουάσινγκτον.
Ο Τραμπ σταδιακά απέφυγε να αναφέρεται δημοσίως στον Νετανιάχου, ενώ οι συνομιλίες για εκεχειρία με το Ιράν πραγματοποιήθηκαν χωρίς ουσιαστική συμμετοχή του Ισραήλ.
Το σημείο καμπής φαίνεται πως ήταν ο ισραηλινός βομβαρδισμός στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε δημόσια πως είχε ζητήσει από το Ισραήλ να μην προχωρήσει στην επίθεση.
«Όταν κάνουν πράγματα που δεν εγκρίνω, τους το λέω ξεκάθαρα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η δήλωση θεωρήθηκε από αναλυτές ως η πρώτη ανοιχτή αποστασιοποίηση του Τραμπ από τον Νετανιάχου από την έναρξη της κρίσης.
Οι ειρηνευτικές συνομιλίες και το Ισραήλ στο περιθώριο
Την ίδια ώρα, οι πληροφορίες που διαρρέουν για τις συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δείχνουν ότι βασικά ζητήματα που απασχολούν το Ισραήλ —όπως το πυραυλικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και η επιρροή της στη Μέση Ανατολή— δεν βρίσκονται στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων.
Αυτό έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην ισραηλινή κυβέρνηση, η οποία φοβάται ότι η Ουάσινγκτον ενδέχεται να επιδιώξει έναν συμβιβασμό που δεν θα καλύπτει τις στρατηγικές επιδιώξεις του Τελ Αβίβ.
«Έχουν φθείρει ο ένας τον άλλον»
Αναλυτές και πρώην αξιωματούχοι περιγράφουν πλέον τη σχέση Τραμπ – Νετανιάχου ως μια σχέση αμοιβαίας πολιτικής φθοράς.
Ο Τζον Μπόλτον υποστήριξε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται ενοχλημένος από τη διεθνή προβολή του Ισραηλινού πρωθυπουργού, ενώ ο Άλον Πίνκας εκτιμά πως κανείς από τους δύο δεν μπορεί εύκολα να αποστασιοποιηθεί από τον άλλον χωρίς πολιτικό κόστος.
«Αν ο Τραμπ στραφεί ανοιχτά εναντίον του Νετανιάχου, ουσιαστικά παραδέχεται ότι παρασύρθηκε σε έναν πόλεμο που δεν εξελίχθηκε όπως του είχαν υποσχεθεί», σημειώνει.
Την ίδια στιγμή, ο Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με εσωτερικές πιέσεις και ένα αβέβαιο πολιτικό μέλλον, καθώς η σύγκρουση με το Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρούς τριγμούς στο εσωτερικό του Ισραήλ.
Η εύθραυστη ισορροπία της επόμενης ημέρας
Παρά τις δημόσιες προσπάθειες να διατηρηθεί η εικόνα στενής συνεργασίας, η πραγματικότητα φαίνεται πολύ πιο σύνθετη.
Η Μέση Ανατολή παραμένει σε εξαιρετικά εύθραυστη κατάσταση, οι συνομιλίες με το Ιράν συνεχίζονται με αβέβαιο αποτέλεσμα και η σχέση των δύο ηγετών μοιάζει πλέον να κινείται ανάμεσα στην ανάγκη πολιτικής επιβίωσης και στην αμοιβαία καχυποψία.
Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η άλλοτε σχεδόν απόλυτη πολιτική ταύτιση Τραμπ και Νετανιάχου δείχνει να δοκιμάζεται σοβαρά — και αρκετοί εκτιμούν πως το πραγματικό ρήγμα ίσως είναι βαθύτερο απ’ όσο φαίνεται δημόσια.
