Νέα ώθηση στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή δίνει η υπογραφή του μνημονίου κατανόησης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ να βάζουν τις υπογραφές τους στο κείμενο που ανοίγει τον δρόμο για την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων.
Το μνημόνιο υπογράφει επίσης ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, το μνημόνιο προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τη σταδιακή άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, σε μια εξέλιξη που ήδη επηρεάζει τις διεθνείς αγορές ενέργειας και τη ναυτιλία.
Τι αλλάζει για το Ορμούζ
Παρότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην επαναλειτουργία της στρατηγικής θαλάσσιας οδού, το πλήρες άνοιγμα των Στενών δεν αναμένεται να γίνει άμεσα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ διευκρίνισε ότι η διαδικασία θα προχωρήσει μετά την επίσημη τελετή υπογραφής της συμφωνίας στη Γενεύη, την Παρασκευή 19 Ιουνίου, ώστε να δοθεί χρόνος για την αποναρκοθέτηση και την αποκατάσταση ασφαλών θαλάσσιων διαδρόμων.
Η ναυσιπλοΐα στην περιοχή παραμένει μέχρι στιγμής περιορισμένη, καθώς οι περισσότερες ναυτιλιακές εταιρείες εξακολουθούν να τηρούν στάση αναμονής μέχρι να ολοκληρωθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι ασφαλείας.
Η τελευταία προσθήκη της Τεχεράνης
Λίγο πριν ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις, η ιρανική πλευρά φέρεται να πρόσθεσε ειδική πρόβλεψη για τις λεγόμενες «ναυτιλιακές υπηρεσίες» στο Ορμούζ.
Σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης, η συγκεκριμένη διατύπωση συνδέεται με το ζήτημα της κυριαρχίας Ιράν και Ομάν στην περιοχή και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής τελών ή χρεώσεων στα διερχόμενα πλοία στο μέλλον.
Το θέμα έχει ήδη προκαλέσει προβληματισμό σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς οποιαδήποτε επιβάρυνση στη διέλευση πλοίων θα μπορούσε να επηρεάσει το παγκόσμιο εμπόριο και τις τιμές των μεταφορών.
Οι τέσσερις άξονες των διαπραγματεύσεων
Η συμφωνία που υπεγράφη δεν αποτελεί το τελικό κείμενο ειρήνης, αλλά το πλαίσιο πάνω στο οποίο θα κινηθούν οι διαπραγματεύσεις των επόμενων 60 ημερών.
Μεταξύ των θεμάτων που θα συζητηθούν είναι:
-
η άρση των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν,
-
το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης,
-
η οικονομική ανασυγκρότηση της χώρας,
-
και η δημιουργία μηχανισμού που θα παρακολουθεί την εφαρμογή των συμφωνηθέντων.
Η ιρανική πλευρά υπογραμμίζει πάντως ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα τις αμερικανικές δεσμεύσεις, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί.
Επιφυλάξεις στο Ισραήλ
Η συμφωνία δεν έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από το Ισραήλ, όπου κυβερνητικά στελέχη και πολιτικοί παράγοντες εκφράζουν ανοιχτά τη δυσφορία τους.
Ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς ξεκαθάρισε ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να αποχωρήσει από τις θέσεις που ελέγχει στον νότιο Λίβανο, ενώ διεμήνυσε ότι οποιαδήποτε απειλή κατά της χώρας του θα αντιμετωπιστεί άμεσα.
Μέχρι στιγμής, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν έχει τοποθετηθεί επισήμως για το περιεχόμενο της συμφωνίας.
Οι αγορές βλέπουν επιστροφή στην κανονικότητα
Η ανακοίνωση της συμφωνίας είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές, με τις τιμές του πετρελαίου να καταγράφουν σημαντική πτώση, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν την επανέναρξη των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο και τη σταδιακή αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.
Παρά το θετικό κλίμα, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η πραγματική δοκιμασία θα έρθει μετά την Παρασκευή, όταν θα φανεί αν οι δεσμεύσεις που περιλαμβάνει το μνημόνιο μπορούν να μετατραπούν σε μια σταθερή και μακροχρόνια συμφωνία για την περιοχή.
Για την ώρα, πάντως, η υπογραφή του μνημονίου αποτελεί το σημαντικότερο βήμα προσέγγισης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης εδώ και πολλούς μήνες.
