Η Σίρι Ζέντνερ από τη Δανία βρίσκεται τους τελευταίους τρεις μήνες στο Σουφλί του Έβρου, στο πλαίσιο εκπαιδευτικού προγράμματος, με στόχο να γνωρίσει από κοντά τα μυστικά της επεξεργασίας του μεταξιού σε μία από τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ακριτική περιοχή. Και όπως φαίνεται, το Σουφλί δεν της έμαθε μόνο τον κύκλο του μεταξιού, αλλά την κέρδισε και ως τρόπος ζωής.
Ρεπορτάζ: Παναγιώτης Μανής
Η νεαρή Δανέζα συμμετέχει πλέον σε τοπικές δράσεις και φεστιβάλ, έχει εντυπωσιαστεί από τους θρακιώτικους μεζέδες και το τσίπουρο, ενώ έφτασε στο σημείο να παίζει ακόμη και θρακιώτικα τραγούδια με τη φημισμένη Μαντολινάτα Σουφλίου.
Η άφιξή της στο Σουφλί μοιάζει σχεδόν καρμική. Πριν από 22 χρόνια, ο εντομολόγος παππούς της, Ούλε Ζέντνερ, και η γιαγιά της, Ρίε Κούστραπ, είχαν βρεθεί στην ίδια ακριτική πόλη στο πλαίσιο της έρευνάς τους για τον «Δρόμο του Μεταξιού». Εκεί γνώρισαν την οικογένεια Μπουρουλίτη, η οποία ασχολείται με τα μεταξωτά στο Σουφλί από το 1978, και δημιούργησαν δεσμούς που διατηρούνται μέχρι σήμερα.
Οι οικογενειακές σχέσεις
«Ο παππούς και η γιαγιά της έφτασαν εδώ, στο Σουφλί, στο πλαίσιο της έρευνάς τους για τους διεθνείς σταθμούς του “Δρόμου του Μεταξιού”, μια έρευνα που έχει αποτυπωθεί και σε βιβλίο», θυμάται η Δήμητρα Μπουρουλίτη.
Κάπως έτσι ξεκίνησε μια σχέση που άντεξε στον χρόνο. «Δημιουργήθηκαν οικογενειακοί δεσμοί και μέχρι σήμερα έχουμε πάρα πολύ καλές σχέσεις. Έχουμε πάει εμείς στη Δανία, έχουν έρθει εκείνοι πολλές φορές εδώ. Εγώ γνώρισα τη Σίρι μικρό κοριτσάκι. Μεγαλώνοντας, έκανε σπουδές σχετικές με τη λαογραφία και ήρθε μέσω του προγράμματος Erasmus για να συνεχίσει εδώ μέρος των σπουδών της», λέει η κ. Μπουρουλίτη.
Η ίδια η Σίρι δεν κρύβει τον ενθουσιασμό της. «Είμαι περίπου τρεις μήνες εδώ και το απολαμβάνω. Οι σπουδές μου έχουν σχέση γενικώς με τις παραδοσιακές φορεσιές και το μετάξι υπάρχει σε αυτές. Στον τόπο μου δεν γνωρίζουν τον κύκλο του μεταξιού. Ήξερα για το Σουφλί, αφού ο παππούς μου είχε περάσει από εδώ στο πλαίσιο της έρευνάς του, ενώ είχαμε διατηρήσει και οικογενειακούς δεσμούς. Έτσι βρέθηκα εδώ», αναφέρει.
Οι σπουδές και ο κύκλος του μεταξιού
Το αντικείμενο των σπουδών της Σίρι, σε πανεπιστήμια της Νορβηγίας και της Σουηδίας, αφορά παραδοσιακές υφασμάτινες χειροτεχνίες. Στο Σουφλί έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει από κοντά ολόκληρη τη διαδρομή του μεταξιού: από τον μεταξοσκώληκα μέχρι το τελικό χειροποίητο προϊόν.
«Πάντα μου φαινόταν πολύ ενδιαφέρον να μαθαίνω για τα υλικά που χρησιμοποιούνται στις παραδοσιακές φορεσιές. Στο πανεπιστήμιο έμαθα για την κατεργασία του δέρματος, τη γουναρική και τον τρόπο επεξεργασίας του μαλλιού. Με το πέρασμα του χρόνου, όμως, συμπεριέλαβα και το μετάξι στη δουλειά μου, καθώς επίσης συναντάται στις παραδοσιακές φορεσιές», λέει στην «Κ».
«Έχει εξειδίκευση πάνω στο ύφασμα και σε κατασκευές με κέντημα σε δέρμα. Γι’ αυτό ήρθε εδώ, για να εντρυφήσει σε τέτοιου είδους τεχνικές», εξηγεί η Δήμητρα Μπουρουλίτη, η οποία αυτό το διάστημα έχει αναλάβει ουσιαστικά τον ρόλο της δασκάλας για τη Σίρι.
Η ίδια επισημαίνει με περηφάνια ότι το μετάξι του Σουφλίου εξακολουθεί να προκαλεί μεγάλο ενδιαφέρον στο εξωτερικό. «Περισσότερα ξέρουν πολλές φορές οι ξένοι επισκέπτες που έρχονται εδώ για να δουν τι και πώς παράγουμε, παρά εμείς οι ίδιοι. Από το 2018 είχαν έρθει φοιτητές από το Σουηδικό Ινστιτούτο και κάναμε εργαστήρια σχετικά με τη μόδα και την τέχνη. Έμειναν εδώ και δημιούργησαν έργα με μετάξι, εμπνευσμένα από την περιοχή. Θεωρώ ότι το Σουφλί μπορεί να αποτελέσει κέντρο έμπνευσης και ανάπτυξης, γιατί εδώ υπάρχει όλη η παραγωγή, από την αρχή μέχρι το τέλος. Από το δέντρο και τον μεταξοσκώληκα μέχρι το τελικό αποτέλεσμα».
Το τσίπουρο, ο καβουρμάς και η ζωή στον Έβρο
Μέσα σε τρεις μήνες, η Σίρι έγινε σχεδόν… Σουφλιώτισσα. Συμμετέχει στις τοπικές δραστηριότητες, παρακολουθεί φεστιβάλ στην πόλη και στην ευρύτερη περιοχή, ενώ δεν χάνει ευκαιρία να γνωρίσει την καθημερινότητα των ανθρώπων του Έβρου.
«Προχθές μαζέψαμε μούρα για να φτιάξουμε μαρμελάδα. Μπήκα πολύ γρήγορα στην κοινωνία του Σουφλίου και με αγκάλιασαν όλοι. Οι άνθρωποι είναι πολύ φιλόξενοι. Δεν ένιωσα ποτέ ότι ζω σε μια μικρή πόλη. Έχει τόσα πράγματα να κάνεις εδώ: μουσεία, φυσική ομορφιά, νυχτερινή ζωή. Στον τόπο μου δεν κάνουμε τίποτα», περιγράφει η νεαρή από τη Δανία.
Από τις πρώτες κιόλας μέρες της στην ακριτική πόλη άρχισε να μαθαίνει μαντολίνο και πλέον συμμετέχει σε συναυλίες της περίφημης Μαντολινάτας Σουφλίου, η οποία μετρά πάνω από 120 χρόνια ζωής. Ήδη, μάλιστα, έχει αρχίσει να παίζει στο μαντολίνο και θρακιώτικα τραγούδια.
Εκείνο, ωστόσο, που την έχει ενθουσιάσει ιδιαίτερα είναι η κουλτούρα του φαγητού. Το τσίπουρο, το λουκάνικο πέταλο και ο καβουρμάς ήταν από τα πρώτα τοπικά προϊόντα που δοκίμασε.
«Η κουλτούρα του φαγητού εδώ είναι πολύ διαφορετική. Μου έκανε εντύπωση ότι απολαμβάνετε τόσο πολύ το φαγητό και το ποτό ταυτόχρονα. Ότι χρειάζεστε χρόνο για να καθίσετε παρέα, να φάτε και να πιείτε μαζί. Στην πατρίδα μου δεν το έχουμε αυτό», τονίζει.
Τα μεταξωτά του Σουφλίου
Οι άνθρωποι που ασχολούνται στο Σουφλί με την παραγωγή προϊόντων από μετάξι βλέπουν με ικανοποίηση νέους ανθρώπους να ενδιαφέρονται ξανά για μια τέχνη βαθιά συνδεδεμένη με την ιστορία και την ταυτότητα της περιοχής.
«Η δουλειά μας είναι πάρα πολύ ωραία. Μπορεί να είναι απαιτητική, γιατί έχει πολλά στάδια και πρέπει να τα μάθεις όλα, αλλά ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο δεν τη βαριέσαι ποτέ. Είναι ολόκληρη η ιστορία του μεταξιού», σημειώνει η κ. Μπουρουλίτη.
Σήμερα, εκτός από τα παραδοσιακά προϊόντα, όπως μαντήλια, φουλάρια και υφαντά, η επιχείρηση έχει επεκταθεί και σε νέες δημιουργίες: χειροποίητα κοσμήματα με κουκούλια μεταξοσκώληκα, είδη ένδυσης, τσάντες, αλλά και καλλυντικά, σαπούνια, κρέμες καθαρισμού προσώπου και άλλα προϊόντα περιποίησης.
Και κάπως έτσι, μια νεαρή γυναίκα από τη Δανία βρέθηκε στον Έβρο ακολουθώντας μια παλιά οικογενειακή διαδρομή, για να ανακαλύψει ότι το μετάξι στο Σουφλί δεν είναι απλώς ένα προϊόν. Είναι μνήμη, τέχνη, τρόπος ζωής — και, για όσους το γνωρίσουν από κοντά, μια κλωστή που δύσκολα κόβεται.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ KARFITSA
