Εκπρόσωποι δημοσιογραφικών ενώσεων και δημόσιων ΜΜΕ ανέδειξαν την ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας δημοσιογράφων μέσω θεσμικών και νομικών παρεμβάσεων.
Στην ανάγκη και τον ρόλο που έχουν τόσο οι υλικές, όσο και περισσότερο οι θεσμικές και νομικές παρεμβάσεις των μέσων ενημέρωσης (δημοσίων και ιδιωτικών), της Πολιτείας και των Ενώσεων Συντακτών στην Ελλάδα για την προστασία των δημοσιογράφων κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, αναφέρθηκαν οι εκπρόσωποι δημοσιογραφικών ενώσεων και δημοσίων ΜΜΕ που συμμετείχαν σε σχετική συζήτηση κατά τη διάρκεια της ημερίδας για τη διαβούλευση σχετικά με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την ασφάλεια των δημοσιογράφων, που διοργανώθηκε στις εγκαταστάσεις της ΓΓ Επικοινωνίας κι Ενημέρωσης την Τετάρτη 24 Ιουνίου.
Στη συζήτηση με θέμα τις Θεσμικές Παρεμβάσεις συμμετείχαν οι Βασίλης Θωμόπουλος, γενικός δν/της της ΕΡΤ, η πρόεδρος του ΑΠΕ-ΜΠΕ Άρια Αγάτσα, ο πρόεδρος της ΠΟΕΣΥ Σωτήρης Τριανταφύλλου, η πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ Μαρία Αντωνιάδου, ο πρόεδρος της ΕΣΗΕΜΘ Ιωάννης Βοϊτσίδης κι ο Θέμης Μπερεδήμας, πρόεδρος ΕΣΠΗΤ.
Ο κ. Θωμόπουλος, μεταφέροντας παραδείγματα από την εμπειρία στη διαχείριση κρίσεων στο newsroom στη διάρκεια κάλυψης επικίνδυνων παγκόσμιων γεγονότων, αλλά και φυσικών καταστροφών, επικεντρώθηκε στην λεπτή ισορροπία ανάμεσα στο χρέος για την ενημέρωση των πολιτών και στην ανάγκη για προστασία των δημοσιογράφων κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Ο ίδιος πρόσθεσε πως η ασφάλεια στο πεδίο δεν είναι θεωρητική, αλλά απαιτεί αυστηρά πρωτόκολλα, συνεχή εκπαίδευση και εξειδικευμένο εξοπλισμό προστασίας.
Ο γενικός διευθυντής της της ΕΡΤ υπογράμμισε τη σημασία της μετάβασης από τις καλές προθέσεις στη θεσμική θωράκιση. Επιπλέον, συνέδεσε την ασφάλεια με την εσωτερική αξιοπιστία του δημοσιογραφικού λειτουργήματος, καταδικάζοντας τον εντυπωσιασμό, τη λογική των clicks και την βιασύνη, πρακτικές που τραυματίζουν την εμπιστοσύνη των πολιτών. Όπως τόνισε ο ίδιος, βασική λειτουργία της δημοσιογραφίας είναι να ασκείται ελεύθερα, καθώς αποτελεί δημόσιο αγαθό, θεματοφύλακα της ελευθερίας της έκφρασης και της ίδιας της δημοκρατίας.
Η πρόεδρος του ΑΠΕ-ΜΠΕ, Άρια Αγάτσα χαρακτήρισε την ημερίδα ως άσκηση θεσμικής αυτογνωσίας, καθώς η ασφάλεια των δημοσιογράφων καθορίζει την ποιότητα της δημοκρατίας και το δικαίωμα των πολιτών για ελεύθερη και πλουραλιστική πληροφόρηση. Υπογράμμισε τη θεσμική ευθύνη των δημόσιων μέσων (όπως το ΑΠΕ-ΜΠΕ) να υπηρετούν την ενημέρωση ως δημόσιο αγαθό και σημείωσε ότι η πολιτική και διοικητική ορατότητα που δίνεται στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης διασφαλίζει τη συνέχεια των μεταρρυθμίσεων.
Η πρόεδρος του ΑΠΕ-ΜΠΕ πρότεινε να ισχύσουν πέντε δεσμευτικά βήματα:
Πρωτόκολλο άμεσης ανταπόκρισης για απειλές και επιθέσεις στο ρεπορτάζ: Θεσμική θωράκιση κατά των καταχρηστικών αγωγών (SLAPPs), σαφείς εγγυήσεις εκδοτικής ανεξαρτησίας των δημόσιων μέσων, προγράμματα συνεχούς εκπαίδευσης (φυσική, ψηφιακή και κοινωνική ασφάλεια), μετρήσιμο σχέδιο συμπερίληψης για γυναίκες (καταπολέμηση σεξισμού), δημοσιογράφους με αναπηρία και εργαζόμενους στην Περιφέρεια.
Εκπροσωπώντας την ΠΟΕΣΥ, ο πρόεδρός της Σωτήρης Τριανταφύλου εκδήλωσε τη στήριξη της Ομοσπονδίας στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης, επισημαίνοντας ότι η ασφάλεια συνδέεται άμεσα με την πολυφωνία, την ελευθερία του τύπου και τη δημοκρατία. Επεσήμανε πως η προστασία δεν αφορά μόνο τις φυσικές απειλές, αλλά περιλαμβάνει και τις νομικές παρεμβάσεις και τις SLAPP αγωγές, οι οποίες προέρχονται από ισχυρούς οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες κι οδηγούν στην αυτολογοκρισία λόγω του φόβου των οικονομικών συνεπειών. Χαιρέτισε την επερχόμενη πρωτοπόρα νομοθεσία, τονίζοντας ότι η πολυετής δικαστική ομηρία εξαντλεί τους δημοσιογράφους.
Παράλληλα, ο κ. Τριανταφύλλου πρόσθεσε πως ένας από τους κομβικούς πυλώνες για την ασφάλεια των δημοσιογράφων είναι να διασφαλισθούν τα εργασιακά δικαιώματα και οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας. Συνέδεσε την κατακρήμνιση της Ελλάδας στους δείκτες ελευθερίας του τύπου (από την 35η στην 82η θέση) με την κατάργηση των ΣΣΕ κατά την οικονομική κρίση. Συνέδεσε μάλιστα την ιδιότητα του μέλους των Ενώσεων με τον επαγγελματισμό και την τήρηση του κώδικα δεοντολογίας απέναντι στην παραπληροφόρηση.
Η πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ κ. Αντωνιάδου τόνισε πως η ασφάλεια των δημοσιογράφων αποτελεί εγγύηση για την ελευθεροτυπία και τη δημοκρατική λειτουργία της πολιτείας. Η ίδια επεσήμανε πόσο έχουν αυξηθεί σε παγκόσμιο επίπεδο οι κίνδυνοι εναντίον των δημοσιογράφων (ψηφιακές επιθέσεις, στοχοποίηση στα social media, επιθέσεις από οπαδούς στα γήπεδα), κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στις δολοφονίες των Σωκράτη Γκιόλια και Γιώργου Καραϊβάζ, καθώς και στα διεθνή στατιστικά στοιχεία για τους νεκρούς δημοσιογράφους (π.χ. στη Γάζα).
Η κ. Αντωνιάδου ζήτησε η νέα νομοθεσία για τα SLAPPs να μην περιορίζεται μόνο στις διασυνοριακές υποθέσεις, αλλά να έχει κι εγχώρια ισχύ. Όσον αφορά τις εργασιακές διασφαλίσεις των δημοσιογράφων, η κ. Αντωνιάδου τόνισε πως οι προτάσεις στο δημόσιο για τις ΣΣΕ περιλαμβάνουν την υποχρεωτική ειδική εκπαίδευση φυσικής προστασίας για τους πολεμικούς ανταποκριτές και αναφέρθηκε στις χαμηλές αμοιβές που ισχύουν για τους δημοσιογράφους δημοσίων μέσων που καλύπτουν θεομηνίες ή παγκόσμια πολεμικά γεγονότα. Όπως δήλωσε, οι δημοσιογράφοι ρισκάρουν τη ζωή τους από κοινωνικό χρέος και όχι για τα χρήματα. Κλείνοντας η πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ ζήτησε το Σχέδιο Δράσης να μετατραπεί σε δεσμευτικές πολιτικές για κράτος, θεσμούς και ιδιοκτήτες ΜΜΕ.
Ο Νίκος Βοϊτσίδης πρόεδρος της ΕΣΗΕΜ-Θ χαιρέτισε τη διαβούλευση, τονίζοντας ότι η υπεράσπιση των δημοσιογράφων αποτελεί έμπρακτη προστασία του δικαιώματος των πολιτών στην αλήθεια. Προβάλλοντας τις πρωτοβουλίες της ΕΣΗΕΜ-Θ σε διεθνείς πρωτοβουλίες για την καλλιέργεια κουλτούρας ασφάλειας, ο κ. Βοϊτσίδης αναφέρθηκε στις προτάσεις για την υποχρέωση των επιχειρήσεων να παρέχουν εξειδικευμένα ασφαλιστικά προγράμματα, μέσα προστασίας και να τηρούν τα πρωτόκολλα αντικατάστασης στις εμπόλεμες ζώνες.
Επίσης αναφέρθηκε στις νομικές παρεμβάσεις με πρόβλεψη ποινής φυλάκισης για όποιον δημόσια υποκινεί ή παροτρύνει σε πράξεις βίας κατά δημοσιογράφων και θέσπιση αυστηρότερων ποινών σε βάρος αθλητικών συλλόγων (ΠΑΕ, ΚΑΕ) όταν κινδυνεύουν δημοσιογράφοι στις εγκαταστάσεις τους, με αφορμή και τα πρόσφατα περιστατικά στη Θεσσαλονίκη.
Ο πρόεδρος της ΕΣΠΗΤ κ. Μπερεδήμας τόνισε πως το θέμα της ασφάλειας των δημοσιογράφων είναι ζήτημα «δημοκρατικής επιβίωσης». Παραθέτοντας συγκλονιστικά διεθνή στοιχεία, αναφέρθηκε στις 1.864 δολοφονίες δημοσιογράφων τα τελευταία 30 χρόνια (εκ των οποίων 18 ήδη εντός του 2026), τονίζοντας ότι το 90% αυτών παραμένει ατιμώρητο, γεγονός που εκτρέφει την επόμενη επίθεση. Ο κ. Μπερεδήμας αναφέρθηκε στις σύγχρονες, ύπουλες μεθόδους που ακολουθούνται για να απειλούνται οι δημοσιογράφοι, όπως οι κυβερνοεπιθέσεις, οι SLAPP αγωγές, η στοχοποίηση στα κοινωνικά δίκτυα, η διάβρωση από την ΤΝ και τα fake news, ενώ αναφέρθηκε και στην εργασιακή επισφάλεια που καθιστά τον συντάκτη ευάλωτο σε πιέσεις.
Ο κ. Μπερεδήμας ζήτησε να υπάρξει εφαρμογή και θεσμική θωράκιση μέσω αυστηρής νομοθεσίας κατά των SLAPPs, ώστε οι δικαστικές αίθουσες να πάψουν να χρησιμοποιούνται ως εργαλεία οικονομικής και ψυχολογικής εξόντωσης. Επιπλέον, ζήτησε να υπάρξουν εξειδικευμένα πρωτόκολλα ασφάλειας και εκπαίδευσης για ακραίες συνθήκες, ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο που θα αναγνωρίζει τη δημοσιογραφία ως πυλώνα κοινωνικής συνοχής, καθώς χωρίς ασφάλεια δεν υπάρχει ελευθερία και αλήθεια.
