Ψηφίστηκε στη Βουλή ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα νομοθέτημα που επιχειρεί να αναδιαμορφώσει συνολικά το θεσμικό πλαίσιο των δήμων και των περιφερειών. Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης βρίσκεται ο νέος τρόπος εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών, με κατάργηση του δεύτερου γύρου και εισαγωγή, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, του συστήματος της εναλλακτικής ψήφου. Παράλληλα, εισάγεται για πρώτη φορά δυνατότητα ψήφου εξ αποστάσεως μέσω ηλεκτρονικής διαδικασίας, ενώ το όριο εκλογής από τον πρώτο γύρο παραμένει σε 42%+1.
Του Θανάση Παπαμιχαήλ
Πρακτικά, εάν κανένας συνδυασμός δεν συγκεντρώσει ποσοστό 42%+1 από την πρώτη καταμέτρηση, θα προσμετρώνται στις ψήφους των δύο πρώτων συνδυασμών οι δεύτερες προτιμήσεις των εκλογέων των υπόλοιπων παρατάξεων. Οι λεγόμενοι και “δωρητές ψήφων”.
Για τους ήδη εκλεγμένους δημάρχους ο νόμος έχει ένα σαφές πλεονέκτημα: καταργεί τον δεύτερο γύρο, που ιστορικά αποτελούσε το στάδιο όπου οι αντίπαλοι ενώνονταν εναντίον τους. Ο εκλεγμένος δήμαρχος με ισχυρό πρώτο ποσοστό (άνω του 42%) κλείνει την υπόθεση σε μία Κυριακή. Τα αρνητικά;
Ο αυστηρότερος πειθαρχικός έλεγχος που εισάγεται με τη σύσταση ειδικής υπηρεσίας εποπτείας. Δημιουργείται η “Υπηρεσία Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας ΟΤΑ”, η οποία θα έχει καίριο ρόλο στον έλεγχο των δημάρχων, περιφερειαρχών και όλων των αιρετών οργάνων. Όσοι κυβερνούν με χαλαρά πρότυπα λογοδοσίας, να ανησυχούν. Ακόμη, για πρώτη φορά θεσμοθετείται η δυνατότητα πρόωρης κάλπης μετατρέποντας την πλειοψηφία στο Δημοτικό Συμβούλιο, σε καθημερινό αγώνα επιβίωσης.
Για τις παρατάξεις της αντιπολίτευσης που στηρίζονται σε κομματικά δίκτυα χωρίς αυτόνομο τοπικό αποτύπωμα, ο νέος νόμος είναι ένα ριψοκίνδυνο παιχνίδι. Το σύστημα της εναλλακτικής ψήφου ευνοεί τους συνδυασμούς που εμπνέουν “δεύτερη επιλογή” δηλαδή εκείνους που έχουν ευρύτερη κοινωνική αποδοχή πέρα από τη βάση τους. Ένα κόμμα με πιστή, αλλά μικρή ψηφοφορία, κινδυνεύει να μείνει εκτός των δύο πρώτων θέσεων και να μετατραπεί σε “δωρητή ψήφων” για άλλους. Η στρατηγική αντιπολίτευση απαιτεί πλέον συμμαχίες και ευρύτερο μήνυμα όχι απλώς κομματική πειθαρχία.
Για τους νέους υποψήφιους, ο νόμος προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία. Καταργούνται τα παράβολα των υποψηφίων στις αυτοδιοικητικές εκλογές. Αυτό μειώνει το οικονομικό φράγμα εισόδου για νέους παίκτες χωρίς χορηγούς. Επίσης, η εναλλακτική ψήφος μπορεί να γίνει εργαλείο για έναν δυνατό νέο υποψήφιο.
Εάν ο ψηφοφόρος τον επιλέξει ως πρώτη προτίμηση και πλασαριστεί σε μία από τις δύο πρώτες θέσεις, η εναλλακτική ψήφος στον δεύτερο γύρο καταμέτρησης αποκτά ουσιαστικό βάρος.
Αυτό ανεβάζει τη διαπραγματευτική αξία κάθε σοβαρού νέου παίκτη.
Απαραίτητη η έγκαιρη προσαρμογή στα νέα δεδομένα
Ο νέος εκλογικός νόμος δεν είναι απλώς διοικητική μεταρρύθμιση.
Είναι νέο παιχνίδι, με νέους κανόνες.
Όσοι το καταλάβουν γρήγορα, θα έχουν το πλεονέκτημα του χρόνου.
- Ο Θανάσης Παπαμιχαήλ είναι Επικοινωνιολόγος-Συγγραφέας Οδηγών Πολιτικής Αυτοβελτίωσης
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ KARFITSA
