Στη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα, οι συζητήσεις συχνά περιστρέφονται γύρω από οικονομικούς δείκτες, ελλείμματα και προϋπολογισμούς. Ωστόσο, το μεγαλύτερο και πιο ανησυχητικό έλλειμμα της εποχής μας δεν αποτυπώνεται σε αριθμούς, αλλά στην ψυχολογία της κοινωνίας.
Του Θανάση Παπαμιχαήλ*
Πρόκειται για την απώλεια της αξιοπιστίας, του άυλου αλλά ισχυρότερου “νομίσματος” πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε ιστορικά η σχέση ανάμεσα στους πολίτες και το πολιτικό σύστημα.
Για δεκαετίες, η πολιτική αντιμετωπίστηκε ως ένας στίβος υποσχέσεων. Όμως, η συστηματική απόκλιση ανάμεσα στα λόγια και τις πράξεις, οι διαψεύσεις προσδοκιών και τα φαινόμενα διαφθοράς οδήγησαν στην υποτίμηση αυτού του νομίσματος.
Για χρόνια, η πολιτική αντιπαράθεση τροφοδοτήθηκε από εύκολες υποσχέσεις και επικοινωνιακά τεχνάσματα. Η στρατηγική του “λέω αυτό που θέλει να ακούσει ο ψηφοφόρος” λειτούργησε βραχυπρόθεσμα, αλλά μακροπρόθεσμα αποδείχθηκε καταστροφική.
Όταν το κοινό σταματά να πιστεύει ότι οι θεσμοί μπορούν να τηρήσουν τον λόγο τους, η ίδια η δημοκρατία αρχίζει να κλυδωνίζεται. Όταν οι πολίτες νιώθουν ότι η φωνή τους και η ψήφος τους δεν έχουν αντίκρισμα, οδηγούνται στην ιδιώτευση, την αποχή και την απάθεια.
Ακόμα πιο επικίνδυνη, όμως, είναι η στροφή προς τον λαϊκισμό και τα άκρα. Η απογοήτευση γίνεται γόνιμο έδαφος για όσους υπόσχονται μαγικές, απλοϊκές λύσεις, εργαλειοποιώντας την οργή της κοινωνίας.Οι συνέπειες αυτής της “χρεοκοπίας” είναι ορατές καθημερινά.
Η πιο έκδηλη είναι η διογκούμενη αποχή από τις εκλογικές διαδικασίες. Οι πολίτες, ιδίως οι νεότεροι, δεν απέχουν από αδιαφορία, αλλά από παραίτηση. Η πεποίθηση ότι “τίποτα δεν αλλάζει” και ότι “όλοι είναι ίδιοι” αποτελεί το άμεσο αποτέλεσμα της χαμένης εμπιστοσύνης.
Η αξιοπιστία δεν κερδίζεται με επικοινωνιακά τεχνάσματα και στρατηγικές μάρκετινγκ. Είναι το προϊόν της συνέπειας, της διαφάνειας και, κυρίως, της ανάληψης πολιτικής ευθύνης.Σε ένα περιβάλλον γεμάτο σύνθετες παγκόσμιες προκλήσεις, η κοινωνία δεν αναζητά αλάνθαστους σωτήρες, αλλά ειλικρινείς ηγέτες.
Η επιστροφή στην πολιτική της ευθύνης είναι ο μόνος τρόπος για να αποκτήσει ξανά αξία το χαμένο νόμισμα της αξιοπιστίας και να σταθεροποιηθεί το οικοδόμημα της δημοκρατίας μας.Οι πολιτικοί φορείς οφείλουν να επενδύσουν στην ειλικρίνεια, ακόμη κι όταν αυτή εμπεριέχει πολιτικό κόστος. Η αναγνώριση των λαθών, η αυτοσυγκράτηση προεκλογικά και η προσήλωση στους θεσμούς είναι τα πρώτα απαραίτητα βήματα.
Η σταθερότητα μιας χώρας δεν εξαρτάται μόνο από την αντοχή της οικονομίας της, αλλά και από το βάθος της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους κυβερνώντες. Αν το πολιτικό σύστημα επιθυμεί να επιβιώσει και να ευδοκιμήσει στον 21ο αιώνα, πρέπει να κατανοήσει ότι η αξιοπιστία δεν είναι πολυτέλεια, αλλά η ίδια η βάση της νομιμοποίησής του.
Είναι ώρα η πολιτική να ξαναδώσει αντίκρισμα στις λέξεις αξιοπιστία και εμπιστοσύνη.
Ο Θανάσης Παπαμιχαήλ είναι Επικοινωνιολόγος-Συγγραφέας Οδηγών Πολιτικής Αυτοβελτίωσης
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ KARFITSA
