Τις προκλήσεις που διαμορφώνει η νέα πολυπολική διεθνής τάξη, την κρίση αξιοπιστίας των διεθνών οργανισμών και τη θέση της Ελλάδας σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον, ανέλυσε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας στην εκδήλωση με τίτλο «The New Multipolar International Order», που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο των Ηνωμένων Εθνών (United Nations University – UNU) στο Τόκιο.
Ο κ. Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι ο κόσμος βρίσκεται σε μια ιστορική καμπή, καθώς μετασχηματίζεται η αρχιτεκτονική της διεθνούς ασφάλειας που διαμορφώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Όπως ανέφερε, η νέα πολυπολικότητα διαμορφώνεται από τρεις βασικούς παράγοντες: τις μεγάλες γεωπολιτικές ανακατατάξεις, την τεχνητή νοημοσύνη και τη νέα βιομηχανική επανάσταση, καθώς και τη ριζική αλλαγή στον τρόπο διάδοσης της πληροφορίας μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Αναφερόμενος στη λειτουργία των διεθνών οργανισμών, σημείωσε ότι η αδυναμία τους να διαχειριστούν αποτελεσματικά κρίσεις, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, έχει οδηγήσει σε σταδιακή υποχώρηση της πολυμέρειας και στην ανάληψη πρωτοβουλιών από ισχυρά και μεσαία κράτη. Ειδική αναφορά έκανε στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, επισημαίνοντας ότι οι υφιστάμενες δομές του, και ιδιαίτερα η λειτουργία του δικαιώματος βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας, δυσκολεύουν τη λήψη ουσιαστικών αποφάσεων απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις.
Ο υπουργός Εξωτερικών ανέφερε ότι η εξέλιξη αυτή δεν περιορίζεται μόνο στις μεγάλες συγκρούσεις, αλλά αποτυπώνεται και σε περιοχές όπως η Αφρική, όπου ο αυξανόμενος γεωπολιτικός ανταγωνισμός εξωτερικών δυνάμεων εντείνει τις περιφερειακές κρίσεις.
Αναφερόμενος στη θέση της Ελλάδας, παρουσίασε δύο διαφορετικές προσεγγίσεις στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής: μια πολιτική που βασίζεται στους κανόνες και στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου και μια περισσότερο συναλλακτική πολιτική, που δίνει προτεραιότητα στην ισχύ και στο εθνικό όφελος. Όπως υπογράμμισε, η Ελλάδα επιλέγει σταθερά την πρώτη προσέγγιση, εκτιμώντας ότι η συνεπής προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο αποτελεί στρατηγικό συμφέρον, ιδιαίτερα για τις μικρές και μεσαίες χώρες.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η εφαρμογή διαφορετικών μέτρων και σταθμών σε παρόμοιες διεθνείς υποθέσεις υπονομεύει την αξιοπιστία τόσο των κρατών όσο και των διεθνών οργανισμών, ενώ υποστήριξε ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά.
Στο δεύτερο μέρος της συζήτησης, απαντώντας σε ερώτηση για το πώς μπορεί να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στο Διεθνές Δίκαιο, ο κ. Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι οι θεμελιώδεις αρχές κάθε μορφής διακυβέρνησης είναι η νομιμοποίηση και η λογοδοσία, εκφράζοντας την άποψη ότι και οι δύο δοκιμάζονται σήμερα σε διεθνές επίπεδο.
Όπως ανέφερε, η νομιμοποίηση δεν εξαρτάται μόνο από τον τρόπο με τον οποίο αποκτάται η εξουσία, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο αυτή ασκείται, επισημαίνοντας ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα δημιουργούν προηγούμενα που θα επηρεάσουν τη διεθνή έννομη τάξη στο μέλλον.
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε στην ανάγκη προστασίας θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου, όπως η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, με αφορμή τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, και υπογράμμισε ότι «το Διεθνές Δίκαιο είτε είναι ένα ενιαίο σύνολο κανόνων είτε δεν υπάρχει», καλώντας σε κοινή προσπάθεια για τη διαφύλαξη της διεθνούς έννομης τάξης.
