Νέους κανόνες για τον καθορισμό των μισθών και την αντιμετώπιση των μισθολογικών ανισοτήτων φέρνει από την Κυριακή 1η Νοεμβρίου 2026 το πλαίσιο για τη μισθολογική διαφάνεια και την ίση αμοιβή γυναικών και ανδρών.
Οι νέες ρυθμίσεις, που θεσπίστηκαν με τον ν. 5316/2026 για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2023/970, εισάγουν υποχρεώσεις για τους εργοδότες του ιδιωτικού τομέα και ενισχύουν τα δικαιώματα ενημέρωσης των εργαζομένων, τόσο πριν από την πρόσληψη όσο και κατά τη διάρκεια της εργασιακής τους σχέσης.
Βασική αρχή του νέου πλαισίου είναι ότι οι αποδοχές πρέπει να καθορίζονται με βάση την εργασία, τα προσόντα και την αξία της θέσης και όχι το φύλο του εργαζομένου. Παράλληλα, θεσπίζονται διαδικασίες ελέγχου των μισθολογικών διαφορών και υποχρέωση διόρθωσης των αποκλίσεων που δεν μπορούν να αιτιολογηθούν με αντικειμενικά κριτήρια.
Μισθολογικές δομές με σαφή και αντικειμενικά κριτήρια
Από την 1η Νοεμβρίου, όλοι οι εργοδότες, ανεξάρτητα από το μέγεθος της επιχείρησης ή τον αριθμό των εργαζομένων, θα πρέπει να διαθέτουν τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές που διασφαλίζουν την ίση αμοιβή για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.
Οι δομές αυτές θα πρέπει να καταγράφονται εγγράφως, να επιτρέπουν τη σύγκριση διαφορετικών θέσεων εργασίας, να προβλέπουν διαδικασία αναθεώρησης και να προσδιορίζουν με σαφήνεια τα επιμέρους στοιχεία των αποδοχών ανά κατηγορία εργαζομένων.
Η αξιολόγηση των θέσεων θα βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια, χωρίς έμφυλες διακρίσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Οι δεξιότητες και τα προσόντα που απαιτούνται.
- Η προσπάθεια που καταβάλλεται για την εκτέλεση της εργασίας.
- Ο βαθμός ευθύνης της θέσης.
- Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες παρέχεται η εργασία.
Στην αξιολόγηση μπορούν επίσης να λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η προϋπηρεσία και οι μη τεχνικές δεξιότητες, εφόσον συνδέονται με τις απαιτήσεις της συγκεκριμένης θέσης.
Τα κριτήρια θα διαμορφώνονται σε συνεργασία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, όπου αυτοί υπάρχουν. Για επιχειρήσεις που δεσμεύονται από Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, θα υπάρχει η δυνατότητα αξιοποίησης των κατηγοριοποιήσεων και των μισθολογικών κλιμακίων που προβλέπει η σύμβαση.
Παράλληλα, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να ελέγχουν τις μισθολογικές αποκλίσεις μεταξύ γυναικών και ανδρών, τόσο στις συνολικές αποδοχές όσο και στα bonus, στο διάμεσο επίπεδο αμοιβής και ανά κατηγορία εργαζομένων.
Όταν εντοπίζονται διαφορές που δεν δικαιολογούνται από ουδέτερους ως προς το φύλο παράγοντες, όπως η εμπειρία, τα αυξημένα προσόντα ή οι απαιτήσεις της θέσης, ο εργοδότης θα πρέπει να προχωρά στις απαραίτητες διορθώσεις.
Τι αλλάζει στις αγγελίες εργασίας και στις προσλήψεις
Οι νέες υποχρεώσεις επεκτείνονται και στη διαδικασία πρόσληψης, καθώς η μισθολογική διαφάνεια θα πρέπει να ξεκινά πριν από την έναρξη της εργασιακής σχέσης.
Οι αγγελίες, οι προκηρύξεις και οι δημοσιεύσεις για την κάλυψη θέσεων δεν θα επιτρέπεται να περιλαμβάνουν αναφορές στο φύλο ή στην οικογενειακή κατάσταση των υποψηφίων ούτε κριτήρια που οδηγούν σε άμεσες ή έμμεσες διακρίσεις λόγω φύλου.
Επιπλέον, οι υποψήφιοι θα έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν, πριν από την πρώτη συνέντευξη, την αρχική αμοιβή ή το εύρος των αποδοχών που προβλέπεται για τη θέση που τους ενδιαφέρει.
Η σχετική ενημέρωση θα βασίζεται σε αντικειμενικά και ουδέτερα κριτήρια και θα περιλαμβάνει, όπου εφαρμόζεται, τις προβλέψεις της αντίστοιχης Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά το ιστορικό αποδοχών των υποψηφίων. Οι εργοδότες δεν θα μπορούν να ζητούν πληροφορίες για τον μισθό που λάμβαναν σε προηγούμενη εργασία τους.
Στόχος είναι να αποφεύγεται η μεταφορά παλαιότερων μισθολογικών ανισοτήτων στη νέα θέση και η αμοιβή να καθορίζεται με βάση τις πραγματικές απαιτήσεις της εργασίας, τα προσόντα και τα αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης.
Οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα ενημέρωσης για τους μισθούς
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα που αποκτούν οι εργαζόμενοι να ζητούν εγγράφως στοιχεία για τις αποδοχές τους και για το πώς αυτές συγκρίνονται με τις αμοιβές συναδέλφων τους που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.
Συγκεκριμένα, θα μπορούν να ζητούν:
- Πληροφορίες για το ατομικό επίπεδο αμοιβής τους.
- Τα μέσα επίπεδα αμοιβής, ανά φύλο, για τις αντίστοιχες κατηγορίες εργαζομένων.
- Οι εργοδότες θα πρέπει να απαντούν μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα και, σε κάθε περίπτωση, το αργότερο εντός δύο μηνών από την υποβολή του αιτήματος.
Επιπλέον, θα έχουν την υποχρέωση να ενημερώνουν κάθε χρόνο το προσωπικό για το συγκεκριμένο δικαίωμα και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να ασκηθεί.
Η χορήγηση των πληροφοριών θα πρέπει να γίνεται με σεβασμό στην προστασία των προσωπικών δεδομένων και στους κανόνες εμπιστευτικότητας.
Πότε ενεργοποιείται ο έλεγχος για μισθολογικές ανισότητες
Το νέο πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένο μηχανισμό κοινής αξιολόγησης των αμοιβών, ο οποίος ενεργοποιείται όταν συντρέχουν ταυτόχρονα τρεις προϋποθέσεις:
- Η μέση μισθολογική διαφορά μεταξύ γυναικών και ανδρών φτάνει τουλάχιστον το 5% σε κάποια κατηγορία εργαζομένων.
- Η διαφορά δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια.
- Η επιχείρηση δεν έχει διορθώσει την απόκλιση μέσα σε έξι μήνες από την υποβολή των σχετικών στοιχείων.
Σκοπός της διαδικασίας είναι να εντοπίζονται οι αδικαιολόγητες μισθολογικές διαφορές, να αναζητούνται οι αιτίες τους και να λαμβάνονται μέτρα για την αποκατάστασή τους.
Η κοινή αξιολόγηση περιλαμβάνει την καταγραφή της αναλογίας γυναικών και ανδρών σε κάθε κατηγορία εργαζομένων, τη σύγκριση των μέσων αποδοχών τους και την εξέταση των πρόσθετων ή μεταβλητών στοιχείων του μισθού.
Εξετάζεται επίσης αν υπάρχουν διαφορές στις αποδοχές που σχετίζονται με την επιστροφή εργαζομένων από άδειες μητρότητας, πατρότητας, γονικές άδειες ή άδειες φροντίδας. Στόχος είναι να διαπιστωθεί αν οι εργαζόμενοι που απουσίασαν για τέτοιους λόγους είχαν αντίστοιχη δυνατότητα μισθολογικής εξέλιξης με τους συναδέλφους τους.
Εφόσον εντοπιστούν αδικαιολόγητες αποκλίσεις, εργοδότης και εκπρόσωποι των εργαζομένων θα πρέπει να προσδιορίσουν τα απαραίτητα διορθωτικά μέτρα και να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητά τους.
Προσφυγή στην Επιθεώρηση Εργασίας και στη Δικαιοσύνη
Το νέο πλαίσιο ενισχύει και τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους οι εργαζόμενοι για να διεκδικήσουν ίση μεταχείριση και αποκατάσταση μισθολογικών διαφορών.
Σε περιπτώσεις άνισης αμοιβής, θα μπορούν να απευθύνονται στην Επιθεώρηση Εργασίας και στη Δικαιοσύνη, ενώ προβλέπεται και η δυνατότητα υποστήριξής τους από τον Συνήγορο του Πολίτη και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους.
Η ουσία των νέων ρυθμίσεων είναι ότι οι εργαζόμενοι αποκτούν μεγαλύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες που μέχρι σήμερα συχνά παρέμεναν άγνωστες, ενώ οι επιχειρήσεις καλούνται να τεκμηριώνουν με σαφήνεια τον τρόπο με τον οποίο καθορίζουν τις αμοιβές.
Έτσι, η μισθολογική διαφάνεια δεν περιορίζεται στην ενημέρωση για το ύψος ενός μισθού, αλλά συνδέεται με τη δυνατότητα σύγκρισης, εντοπισμού και διόρθωσης αδικαιολόγητων διαφορών μεταξύ γυναικών και ανδρών.
