Με βάση το ισχύον εκλογικό σύστημα στην Ελλάδα, οι γενικές βουλευτικές εκλογές διεξάγονται κάθε τέσσερα χρόνια. Κάτω από ορισμένες συνθήκες όμως δύναται να διεξαχθούν και νωρίτερα, να έχουμε δηλαδή τις λεγόμενες
πρόωρες εκλογές, κάτι το οποίο άλλωστε έχει συμβεί πολλές φορές τα τελευταία χρόνια. Οι κυριότερες περιπτώσεις στις οποίες, προκηρύσσονται πρόωρες εκλογές, όπως προβλέπεται από το Σύνταγμα, είναι οι ακόλουθες:
Α) κατά τη διαδικασία εκλογής προέδρου της δημοκρατίας, για να εκλεγεί κάποιος υποψήφιος θα πρέπει να συγκεντρώσει πλειοψηφία 2/3 του αριθμού των βουλευτών. Σε περίπτωση που κανένας υποψήφιος δε συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία η διαδικασία επαναλαμβάνεται ύστερα από πέντε ημέρες. Σε περίπτωση που και πάλι κάποιος υποψήφιος δε συγκεντρώσει πλειοψηφία 2/3, η διαδικασία διεξάγεται για τρίτη φορά ύστερα από άλλες πέντε ημέρες και πρόεδρος εκλέγεται αυτός που θα συγκεντρώσει πλειοψηφία 3/5 του αριθμού των βουλευτών. Εάν και πάλι δε συγκεντρώσει κανένας υποψήφιος την απαιτούμενη πλειοψηφία, ο απερχόμενος Πρόεδρος της Δημοκρατίας προκηρύσσει πρόωρες εκλογές.
Μετά τη διενέργεια των εκλογών, η διαδικασία εκλογής επαναλαμβάνεται και Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται αυτός που θα συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών της βουλής που θα έχει προκύψει από τις εκλογές.
Β) Εάν η κυβέρνηση έχει χάσει την εμπιστοσύνη της βουλής ( τη λεγόμενη Αρχή της Δεδηλωμένης) , δηλαδή την απόλυτη πλειοψηφία του αριθμού των βουλευτών, η οποία ορίζεται σε 151 βουλευτές, τότε ο Πρόεδρος της
Δημοκρατίας διαλύει τη βουλή και προκηρύσσει πρόωρες εκλογές.
Γ)Μετά τη διενέργεια βουλευτικών εκλογών και σε περίπτωση που δεν είναι προφανές ότι το πρώτο σε ψήφους κόμμα μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση που να απολαμβάνει την εμπιστοσύνη της βουλής, ο Πρόεδρος της
Δημοκρατίας δίνει διερευνητική εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον αρχηγό του πρώτου κόμματος. Σε περίπτωση που δεν μπορέσει αυτός να σχηματίσει κυβέρνηση που να συγκεντρώνει την απόλυτη πλειοψηφία της βουλής, επιστρέφει την εντολή στον Πρόεδρο, ο οποίος δίνει στη συνέχεια διερευνητική εντολή στον αρχηγό του δεύτερου κόμματος. Εάν και αυτή δεν τελεσφορήσει δίνει εντολή στον αρχηγό του τρίτου κόμματος. Εάν και πάλι δε σχηματιστεί κυβέρνηση, ο Πρόεδρος συγκαλεί συμβούλιο των αρχηγών των κομμάτων που εκλέχθηκαν στη βουλή και εάν πάλι δεν υπάρξει σχηματισμός κυβέρνησης προκηρύσσει πρόωρες εκλογές.
Δ) Σε περίπτωση που ο πρωθυπουργός κρίνει πως υπάρχει σημαντικό εθνικό ζήτημα το οποίο η κυβέρνηση του δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει, επισκέπτεται τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και του ζητά να διαλύσει τη βουλή
και να προκηρύξει πρόωρες εκλογές. Αναλόγως της αιτίας που προκηρύσσονται οι πρόωρες εκλογές, είτε η
απερχόμενη κυβέρνηση συνεχίζει να ασκεί εκτελεστική εξουσία μέχρι τη διενέργεια τους (με εξαίρεση το υπουργείο εσωτερικών το οποίο έχει την ευθύνη διενέργειας των εκλογών, στο οποίο διορίζεται υπηρεσιακός υπουργός), είτε διορίζεται υπηρεσιακή κυβέρνηση, με υπηρεσιακό πρωθυπουργό τον πρόεδρο ενός εκ των τριών ανώτερων δικαστηρίων της χώρας.
Η Τζίνα Αλεξάκη είναι δικηγόρος Αθηνών
Από την έντυπη εφημερίδα Karfitsa
