Η ανάπτυξη του τουρισμού στο Αζερμπαϊτζάν θεωρείται σημαντικός παράγοντας οικονομικής προόδου και ευημερίας, καθιστώντας αναπόσπαστο μέρος της δημόσιας πολιτικής. Η αναπτυξιακή τάση του τουρισμού αποτυπώθηκε πρώτα από όλα στις ανώτατες νομοθετικές πράξεις της χώρας. Το 1999, το Κοινοβούλιο υιοθέτησε τον νόμο για τον τουρισμό και στις 27 Ιουλίου 1999, ο μεγάλος ηγέτης Χεϊντάρ Αλίγιεφ υπέγραψε διάταγμα για την εφαρμογή του νόμου της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν για τον τουρισμό. Στις 25 Σεπτεμβρίου 2001, στη XIV Γενική Συνέλευση του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού στη Σεούλ, η Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν έγινε μέλος αυτού του Διεθνούς Τουριστικού Οργανισμού.
Κάθε χρόνο, η 27η Σεπτεμβρίου γιορτάζεται ως Ημέρα Τουρισμού στο Αζερμπαϊτζάν. Σύμφωνα
με το Διάταγμα που υπέγραψε ο πρόεδρος Ιλχάμ Αλίεφ την 1η Σεπτεμβρίου 2016, η Παγκόσμια
Ημέρα Τουρισμού γιορτάζεται και στη χώρα μας ως «Ημέρα Εργαζομένων στον Τουρισμό». Στο
πλαίσιο αυτό, πραγματοποιούνται διάφορες εκδηλώσεις, τουριστικά συνέδρια Κι έργα. Η κρατική
πολιτική στον τομέα του τουρισμού στη χώρα εφαρμόστηκε από τις αρμόδιες δομές το Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού μέχρι τον Μάιο του 2018.
Επί του παρόντος, ο Κρατικός Οργανισμός Τουρισμού της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν εφαρμόζει κρατική πολιτική και ρύθμιση στον τομέα του τουρισμού, καθώς και στον τομέα της προστασίας των ιστορικών και πολιτιστικών μνημείων που βρίσκονται στα εδάφη των κρατικών καταφυγίων που υπάγονται στη δικαιοδοσία της. Ο Κρατικός Οργανισμός Τουρισμού ιδρύθηκε με βάση την υφιστάμενη δομή του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν σύμφωνα με Διάταγμα του Προέδρου της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν στις 20 Απριλίου 2018, σχετικά με ορισμένα μέτρα για βελτίωση στη δημόσια διοίκηση στον τομέα του πολιτισμού και του τουρισμού. Τα τελευταία χρόνια στο Αζερμπαϊτζάν οι υποδομές στον τουριστικό τομέα έχουν αναπτυχθεί σημαντικά.
Ο τουρισμός αναπτύσσεται στο Αζερμπαϊτζάν ως σημαντικό χαρακτηριστικό του σύγχρονου
τρόπου ζωής και πολιτισμού, ως μορφή διεθνών σχέσεων. Ο νόμος «Περί Τουρισμού» εγκρίθηκε
στις 4 Ιουνίου 1999. Το Υπουργείο Νεολαίας, Αθλητισμού και Τουρισμού ιδρύθηκε στις 18 Απριλίου 2001. Με Διάταγμα του Προέδρου της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν στις 30 Ιανουαρίου 2006, καταργήθηκαν το Υπουργείο Πολιτισμού και το Υπουργείο Νεολαίας, Αθλητισμού και Τουρισμού και ιδρύθηκε το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού.
Μετά την έγκριση του «Κρατικού Προγράμματος για την Ανάπτυξη του Τουρισμού στη Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν το 2002-2005», οι τουριστικοί πόροι της χώρας χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά. Προκειμένου να διασφαλιστεί η ανάπτυξη του τουρισμού στη χώρα το 2002, δημιουργήθηκαν 7 κύριες τουριστικές διαδρομές που πληρούν τα διεθνή πρότυπα (Μπακού- Χαχμάζ, Μπακού-Αστάρα, Μπακού-Μπαλακάν, Μπακού-Γαζάχ, Χερσόνησος Μπακού- Αμπσερόν – Γκομπουστάν, Μπακού-Ναχτσιβάν, Μπακού- Σουσά).
Δημιουργήθηκε ο τομέας των τροφίμων, που είναι ένας από τους σημαντικούς παράγοντες
ανάπτυξης του τουρισμού στο Αζερμπαϊτζάν, και ιδρύθηκε το Εθνικό Κέντρο Γαστρονομίας
(1991). Εστιατόρια «Amburan», «Caravanserai», «Bah-bah club», «Mc Donald’s», «Pizza-nat»,
«Patio-pizza», «Oyster Fish House», «Dolce Vita», «Deniz» και άλλα. Είναι διαθέσιμο τόσο σε
ντόπιους όσο και σε τουρίστες. Τα περισσότερα από τα εθνικά, ευρωπαϊκά, τουρκικά, ινδικά και
κινέζικα εστιατόρια της χώρας βρίσκονται στο Μπακού.
Από τις μεγαλύτερες αλυσίδες ξενοδοχείων στον κόσμο που υπάρχουν στο Μπακού είναι: Hyatt
Regency (1995), Grand Hotel Europe (1997), Radisson SAS Plaza Hotel (1998), Park Hyatt Hotel
(1999), Excelsior Hotel Baku. Στις 2 Ιουλίου 2011, ένα ξενοδοχειακό συγκρότημα πέντε αστέρων
Kempinski Badamdar άνοιξε στο Μπακού. Τέτοιες εγκαταστάσεις, που βρίσκονται μόνο στις πιο
ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου, προσφέρουν τις μέγιστες υπηρεσίες για επιχειρηματίες,
τουρίστες και επισκέπτες.
Στις περιοχές του Αζερμπαϊτζάν υπάρχουν ξενοδοχεία, χώροι αναψυχής, κέντρα διασκέδασης και
άθλησης. Παραδείγματα είναι η αλυσίδα ξενοδοχείων του Καυκάσου, το λούνα παρκ Γκαμπαλάντ στη Γκαμπάλα, το χειμερινό τουριστικό συγκρότημα Τουφαντάγ και το υπέροχο τουριστικό κέντρο Σαχντάχ στην περιοχή Γκουσάρ.
Η Ένωση Τουριστικών Γραφείων του Αζερμπαϊτζάν ιδρύθηκε το 2009 με σκοπό την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων τους, την εξάλειψη των υφιστάμενων προβλημάτων στη δουλειά τους και την προστασία των συμφερόντων των τουριστικών γραφείων, τη συμμετοχή σε τοπικές και διεθνείς εκδηλώσεις. Η ίδρυση αυτής της Ένωσης είναι επίσης ένα σημαντικό βήμα διότι στο Αζερμπαϊτζάν δραστηριοποιούνται περισσότερα από 250 τουριστικά γραφεία.
Εγκρίθηκε ο Κατάλογος Εθνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς που καλύπτει περισσότερα από 6600 πολιτιστικά μνημεία. Τα 65 είναι παγκόσμιας σημασίας, τα 2034 είναι εθνικής σημασίας και τα υπόλοιπα είναι τοπικής σημασίας. Από το Αζερμπαϊτζάν στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO περιλαμβάνονται το Ανάκτορο <<Icheri Sheher Shirvanshahs>> και ο Πύργος της Παρθένου.
Οι ευνοϊκές κλιματολογικές συνθήκες (Λανκαράν-Αστάρα, Ναμπράν-Γιαλαμά, Αμπσερόν κ.λπ.),
τα ιαματικά νερά, το νέφτι και οι λάσπες (Λανκαράν, Καλμπατζάρ, Ναχτσιβάν, Ναφταλάν,
Αμπσερόν κ.λπ.) δημιουργούν άφθονες ευκαιρίες για την ανάπτυξη του τουρισμού υγείας. Η
αύξηση του αριθμού των κρατικών φυσικών καταφυγίων και των εθνικών πάρκων στη χώρα έχει
επιταχύνει την ανάπτυξη του οικολογικού και εξωτικού τουρισμού.
Η υιοθέτηση του «Στρατηγικού Οδικού Χάρτη για την Ανάπτυξη της Εξειδικευμένης Τουριστικής
Βιομηχανίας στη Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν» το 2016, η απλούστευση της διαδικασίας
έκδοσης ηλεκτρονικών θεωρήσεων και η καθιέρωση του συστήματος «ASAN Visa» είναι μεταξύ
των πολύπλευρων εργασιών που έχουν συμβάλλει στην τουριστική ανάπτυξη.
Την 1η Ιουλίου 2019, στην 43η Σύνοδο της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO
στο Μπακού, το ιστορικό τμήμα της πόλης Σακί και το παλάτι <<Sheki Khan>> συμπεριλήφθηκαν στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Η ίδρυση της Ένωσης Ξενοδόχων του Αζερμπαϊτζάν, της Ένωσης Ξεναγών, της Ένωσης Ταξιδιωτικών Γραφείων του Αζερμπαϊτζάν και παρόμοιων δημόσιων ενώσεων είναι μια σημαντική ώθηση για την ένωση της τουριστικής βιομηχανίας γύρω από έναν κοινό στόχο.
Μετά την απελευθέρωση του 20% του εδάφους του Αζερμπαϊτζάν από την κατοχή του αρμενικού στρατού το φθινόπωρο του 2020, η κατασκευή νέων δρόμων, το άνοιγμα αεροδρομίων, η κατασκευή «έξυπνων» πόλεων και χωριών θα τονώσουν σημαντικά τον τουρισμό στην περιοχή.
