Ποτέ η πρόληψη δεν ήταν το δυνατό χαρακτηριστικό του λαού μας. Φτάναμε – ή δε φτάναμε – στη λύση ενός προβλήματος στο παρά πέντε. Σύμφωνα με τη θεωρία της μάζας, το κοινό ακολουθεί τους καθοδηγητές του. Κι αν για τη «μάζα» η αντιστροφή του «κάλλιο προλαμβάνειν παρά θεραπεύειν», μπορεί και να… συγχωρείται, η έλλειψη διορατικότητας για τους έχοντες την εξουσία σ’ αυτόν τον τόπο ισοδυναμεί με μεσαιωνικό αφορισμό.
Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΡΑΓΩΓΙΑ
Το δημογραφικό πρόβλημα – τους κινδύνους του οποίου έχουμε επισημάνει επανειλημμένως – μπορεί να αποτελεί μέγιστο ζήτημα για την «γηραιά» – κυριολεκτικώς – ήπειρο αλλά η λύση του δεν πρόκειται να δοθεί συνολικά παρά θα αποτελεί μόνιμο βραχνά των εθνικών κυβερνήσεων. Άλλωστε και στις προηγμένες χώρες που αναδύονται ανάλογα προβλήματα γήρανσης του πληθυσμού, οι συνέπειες δεν είναι ίδιες ακόμη και από συνοικία σε συνοικία του ίδιου πολεοδομικού συγκροτήματος: Στο Δήμο Θερμαϊκού ο πληθυσμός μειώθηκε κατά 4.814 κατοίκους την τελευταία δεκαετία τη στιγμή που ο διπλανός Δήμος Θέρμης μεγάλωσε κατά 2.037.
Παγκοσμίως, η μόνιμη επωδός στον ΟΗΕ ήταν πως θα αντιμετωπιστεί ο υπερπληθυσμός στα επόμενα 50 χρόνια, όπου με βάση τους ρυθμούς ανάπτυξης και μεγένθυνσής του στις τρίτες χώρες υπολόγιζαν ότι το 2050 θα μετρούμε στον πλανήτη 9,7 δισεκατομμύρια ψυχές και το 2100, 10,4 από 7,75 που έχουμε σήμερα. Για να μιλήσουμε με οικονομικούς όρους στην ίδια την Ευρώπη είναι διαφορετική η συζήτηση για το ίδιο δημογραφικό πρόβλημα στην Ελβετία ή την Ιρλανδία από ό,τι στην Ελλάδα ή την Ιταλία με υποπολλαπλάσιο κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Ακόμη και στις ΗΠΑ άλλο η Νέα Υόρκη, η Ουάσιγκτον και η Καλιφόρνια κι άλλο η Αλαμπάμα, το Κεντάκι, και το Μισσισίπι.
Επειδή στην χώρα μας, η εξεύρευση λύσεων και επιλογών είναι πολύπλοκη – λόγω του ότι δημογραφικό και οικονομικό είναι ανάλογα μεγέθη – οι όποιες κυβερνητικές παρεμβάσεις ενθάρρυνσης των νέων ζευγαριών να τεκνοποιήσουν θα μοιάζει με το μαρτύριο του Σισύφου.
Η εργασία είναι βασικό στοιχείο της ευημερίας κάποιου. Η αναγνώριση αυτού θα μπορούσε να είναι ένα ουσιαστικό μέρος της λύσης.
Η παροχή ευκαιριών στους ηλικιωμένους να παραμείνουν στο εργατικό δυναμικό περισσότερο καθώς και να συμμετέχουν σε εθελοντισμό, φροντίδα και καλλιτεχνικές δραστηριότητες μπορεί να προσφέρει κοινωνικά και οικονομικά οφέλη και να ανακουφίσει ορισμένες από τις δημοσιονομικές πιέσεις που σχετίζονται με τη γήρανση των κοινωνιών. Ωστόσο, οι εργασιακές δραστηριότητες για τους ηλικιωμένους δεν μεταφράζονται αυτόματα σε οφέλη κοινωνικής πρόνοιας. Οι πολιτικές θα πρέπει να διευθετούνται με τρόπο που να αναγνωρίζει την αξιοπρέπεια και την αυτονομία των ηλικιωμένων ατόμων σε αντίθεση με την παροχή ανούσιων ή εξευτελιστικών καθηκόντων απλώς και μόνο για να τους κρατούν απασχολημένους. Εκτός από την παροχή ουσιαστικών και ικανοποιητικών ευκαιριών, οι δραστηριότητες θα πρέπει να προσαρμόζονται στη σωματική και πνευματική ικανότητα των ηλικιωμένων ατόμων. Και ενώ οι δραστηριότητες αμειβόμενης και μη αμειβόμενης εργασίας είναι ωφέλιμες για την κοινωνία και τους ηλικιωμένους, το να επιτρέπεται η επιλογή και η αυτονομία είναι το κλειδί.
Η εφαρμογή αυτών των προγραμμάτων και προγραμμάτων μπορεί να έχει βραχυπρόθεσμο κόστος. Οι εργοδότες και οι μεγαλύτεροι σε ηλικία εργαζόμενοι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν διαπραγματευτικό κόστος που σχετίζεται με τη διαπραγμάτευση σταδιακών επιλογών συνταξιοδότησης. Οι εργοδότες θα μπορούσαν επίσης να αναλάβουν δαπάνες που σχετίζονται με την αναδιάρθρωση ή την προσαρμογή των καθηκόντων, ενώ οι τοπικές κυβερνήσεις μπορεί να χρειαστεί να ανοίξουν κοινοτικά κέντρα για να φιλοξενήσουν τον εθελοντισμό και άλλες δραστηριότητες για τους ηλικιωμένους. Ωστόσο, τα μακροπρόθεσμα οφέλη ευημερίας για την κοινωνία πιθανότατα θα υπερβούν αυτά τα βραχυπρόθεσμα κόστη και θα βελτιώσουν τη δημοσιονομική και μακροοικονομική υγεία.
Ενα είναι σίγουρο… Ότι τέτοιου είδους απαισιόδοξες συζητήσεις που αφορούν στο μέλλον κυρίως της επόμενης γενιάς ενοχλούν. Ωστόσο, για μια έστω φορά, ας μεριμνήσουμε για το προλαμβάνειν. Κι όχι για την εποχή μας που ούτως η άλλως απεχθανόμαστε να μιλούμε. Αλλά για μιαν εποχή στην οποία θα νιώθουμε υπερήφανοι ότι συμβάλλαμε στη χάραξη μιας έστω χαραμάδας προοπτικής κι ευημερίας.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ KARFITSA
