Ο κόσμος συνειδητοποίησε τι είναι η αφασία όταν έμαθε ότι από αυτή πάσχει ο γνωστός ηθοποιός Μπρους Γουίλις, ο οποίος αποφάσισε για αυτό τον λόγο να εγκαταλείψει την ηθοποιία. Η αφασία είναι μια κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα επικοινωνίας, δηλαδή την ομιλία, τη γραφή και την κατανόηση της γλώσσας, προφορικής και γραπτής, αυτό που δεν επηρεάζει όμως είναι η νοημοσύνη. «Η αφασία αποτελεί σύμπτωμα και όχι πάθηση, μπορεί να εμφανιστεί οξέως, βραδέως επιδεινούμενη ή να είναι παροδική», επισημαίνει ο κ. Κωνσταντίνος Βουμβουράκης διευθυντής-υπεύθυνος Τμήματος Σκλήρυνσης Κατά Πλάκας, καθηγητής Νευρολογίας Νευροανοσολογίας στο ΕΚΠΑ.
Η αφασία συνήθως οφείλεται σε εγκεφαλικό επεισόδιο, τραυματισμό στο κεφάλι, νευροεκφυλιστικές παθήσεις, λοιμώξεις του κεντρικού νευρικού συστήματος, ημικρανία με αύρα, επιληπτικές κρίσεις, και τα συμπτώματά της είναι ομιλία με σύντομες ή ημιτελείς προτάσεις, προτάσεις χωρίς νόημα, αντικατάσταση λέξεων ή ήχων με άλλους, προφορά αγνώριστων λέξεων, αδυναμία παρακολούθησης συζήτησης άλλων, γραφή προτάσεων δίχως νόημα. Οι τύποι αφασίας είναι:
- Η αφασία εκπομπής-έκφρασης του λόγου (Broca’s): Οι πάσχοντες μπορούν να κατανοήσουν τι τους λένε αλλά δεν μπορούν να εκφραστούν με τρόπο κατανοητό, χρησιμοποιούν σύντομες προτάσεις παραλείποντας λέξεις.
- Η αφασία πρόσληψης-κατανόησης του λόγου (Wernicke): Οι ασθενείς μιλούν με μεγάλες, σύνθετες προτάσεις που δεν έχουν νόημα ή περιλαμβάνουν μη αναγνωρίσιμες, λανθασμένες ή περιττές λέξεις.
- Η ολική αφασία (Dejerine): Εμφανίζεται με φτωχή κατανόηση του λόγου, δυσκολία στον σχηματισμό λέξεων και προτάσεων, προσδίδοντας στο άτομο σοβαρή αναπηρία στην επικοινωνία.
- Η ανομική αφασία: Είναι η ηπιότερη μορφή αφασίας και εκφράζεται με αδυναμία ανεύρεσης των κατάλληλων λέξεων.
Η θεραπευτική αγωγή, σύμφωνα με τον καθηγητή, περιλαμβάνει την αποκατάσταση λόγου και γλώσσας. Αν το άτομο που πάσχει από αφασία ξεκινήσει θεραπεία νωρίς, συμμετέχει σε ομάδες ατόμων με αφασία και περιλάβει στην καθημερινότητά του τη χρήση υπολογιστών, μπορεί να έχει σημαντική πρόοδο, αν και είναι μια σχετικά αργή διαδικασία. Η χρήση φαρμάκων είναι υπό μελέτη, ενώ η χορήγηση νευροδιαβιβαστών είναι μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική προσέγγιση.
Υπάρχουν και άλλες θεραπείες, όπως η διέγερση εγκεφάλου μέσω μαγνητικών πεδίων ή με χαμηλό ρεύμα μέσω ηλεκτροδίων που τοποθετούνται στο κεφάλι. Αποτελεί μια άλλη θεραπευτική προσπάθεια με αμφίβολα όμως αποτελέσματα.
Πώς αντιμετωπίζουμε τους πάσχοντες
Είναι σημαντικό να προστατεύουμε τα άτομα με αφασία και να ξέρουν πως είναι ασφαλή. «Να έχετε μαζί σας μια κάρτα που να εξηγεί ότι έχετε αφασία και τι είναι η αφασία, να έχετε ταυτότητα και στοιχεία επικοινωνίας, να έχετε μαζί σας μολύβι και χαρτί, να χρησιμοποιείτε σχέδια, διαγράμματα ή φωτογραφίες, να κάνετε χειρονομίες ή να δείχνετε αντικείμενα», τονίζει ο κ. Βουμβουράκης. Ωστόσο θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος και ο κοινωνικός περίγυρος του πάσχοντα για να βοηθήσει στην επικοινωνία. «Μιλήστε αργά και καθαρά. Διατηρήστε βλεμματική επαφή κατά τη διάρκεια της συνομιλίας. Μειώστε τον θόρυβο του περιβάλλοντος προτού μιλήσετε στο άτομο με αφασία. Χρησιμοποιήστε απλές λέξεις και εκφράσεις. Προσπαθήστε να απευθύνετε ερωτήσεις που απαντώνται με ένα “ναι” ή “όχι”. Υποστηρίξτε τον λόγο με φωτογραφίες, σχήματα, χειρονομίες κ.λπ., αν χρειάζεται. Να είστε υπομονετικοί και να θυμάστε ότι η αφασία δεν είναι διαταραχή της νοημοσύνης», καταλήγει ο κ. Βουμβουράκης.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ POLITICAL
