Επιστήμονες στις ΗΠΑ εμφύτευσαν με επιτυχία στο μάτι ενός ασθενούς ειδικά επεξεργασμένα βλαστοκύτταρα που προέρχονταν από το ίδιο του το αίμα για τη θεραπεία μιας σοβαρής οφθαλμοπάθειας.
Η οφθαλμοπάθεια είναι η ξηρού τύπου ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, κατά την οποία συσσωρεύονται πρωτεΐνες και λιπίδια στο κέντρο του αμφιβληστροειδούς χιτώνα (στην ωχρά κηλίδα). Οι εναποθέσεις αυτές μοιάζουν με κίτρινες κουκκίδες (drusen) και συνήθως αρχίζουν στην περιφέρεια της ωχράς κηλίδας. Όταν επεκταθούν προς το εσωτερικό της, τότε πλήττουν και την όραση.
Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι αρκετά συχνή στις ηλικίες άνω των 55 ετών. Υπολογίζεται ότι παγκοσμίως προσβάλλει 196 εκατομμύρια ανθρώπους, με τον αριθμό αυτό να εκτιμάται ότι θα φτάσει στα 288 εκατομμύρια έως το 2040.
Τη νέα θεραπεία εφάρμοσαν επιστήμονες από το Εθνικό Ίδρυμα Οφθαλμών (NEI), που υπάγεται στα Εθνικά Ιδρύματα Υγείας (NIH) των ΗΠΑ, σε συνεργασία με συναδέλφους τους από το Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο Wilmer του Πανεπιστημίου Johns Hopkins στη Βαλτιμόρη. Όπως ανακοίνωσαν, είναι η πρώτη φορά που γίνεται με επιτυχία αυτόλογη μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων για την αντιμετώπιση μιας οφθαλμοπάθειας. Βέβαια, η θεραπεία βρίσκεται ακόμα στο αρχικό στάδιο των κλινικών δοκιμών. Προς το παρόν θα ελεγχθεί η ασφάλεια της μεθόδου στους ανθρώπους και σε δεύτερη φάση η αποτελεσματικότητά της. Οι επιστήμονες του ΝΕΙ μελετούν εδώ και δέκα χρόνια τη μέθοδό τους, η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της οποίας έχουν έως στιγμής αποδειχθεί μόνο σε αρουραίους και χοίρους.
Η θεραπεία συνίσταται στη λήψη αίματος από τον ασθενή και επεξεργασία των κυττάρων του στο εργαστήριο, όπου μετατρέπονται σε πολυδύναμα βλαστοκύτταρα (pluripotent stem cells – iPS). Πρόκειται για ένα είδος ανώριμων, αδιαφοροποίητων κυττάρων, τα οποία δεν έχουν ακόμα κάποια καθορισμένη λειτουργία στο σώμα. Επομένως, μπορούν να πάρουν πολλές μορφές και να επιτελέσουν πολλές λειτουργίες. Οι επιστήμονες βρήκαν τρόπο να προγραμματίζουν τα πολυδύναμα βλαστοκύτταρα για να μετατρέπονται σε επιθηλιοχρωστικά κύτταρα του αμφιβληστροειδούς (RPEs).
Τα επιθηλιοχρωστικά κύτταρα είναι αυτά που καταστρέφει η ξηρού τύπου εκφύλιση της ωχράς. «Στα υγιή μάτια, τα επιθηλιοχρωστικά κύτταρα του αμφιβληστροειδούς μεταφέρουν οξυγόνο στους φωτοϋποδοχείς, δηλαδή στα εξειδικευμένα κύτταρα όπου εστιάζεται το φως για να αναπτυχθεί η όραση. Ο θάνατος των επιθηλιοχρωστικών κυττάρων λόγω της εκφύλισης της ωχράς οδηγεί στην καταστροφή των φωτοϋποδοχέων και κατ’ επέκταση της όρασης», εξηγεί ο χειρουργός-οφθαλμίατρος και καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης δρ Αναστάσιος Κανελλόπουλος και προσθέτει: «Η ελπίδα πίσω από τη νέα θεραπεία είναι ότι η αντικατάσταση των κατεστραμμένων επιθηλιοχρωστικών κυττάρων με νέα θα αυξήσει την οξυγόνωση των φωτοϋποδοχέων που έχουν απομείνει, βελτιώνοντας την όραση».
Ελπίδα και για άλλες σοβαρές παθήσεις
Αν η περίπτωση του ασθενούς που υποβλήθηκε σε αυτή τη μεταμόσχευση πάει καλά, οι ερευνητές θα εντάξουν στη μελέτη τους έως και 20 συνολικά ασθενείς, ηλικίας άνω των 55 ετών. Οι πρώτοι πέντε εξ αυτών (τέσσερις πλέον) θα υποβληθούν στη θεραπεία μόνο στο ένα μάτι. «Η πρώτη επιτυχής μεταμόσχευση αυτόλογων βλαστοκυττάρων αποτελεί πολύ σημαντική εξέλιξη για την Ιατρική, διότι δημιουργεί βάσιμες ελπίδες για την αντιμετώπιση στο μέλλον και άλλων σοβαρών παθήσεων, για τις οποίες δεν υπάρχουν ακόμα αποτελεσματικές θεραπείες. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται νευρολογικές διαταραχές, πνευμονικές δυσλειτουργίες, μεταβολικές/ενδοκινικές παθήσεις, αναπαραγωγικά προβλήματα κ.λπ.», καταλήγει ο κ. Κανελλόπουλος.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ POLITICAL
