Αρχικά δικαίωμα να θέσει υποψηφιότητα για την ιδιότητα του βουλευτή έχει κάθε άτομο που έχει ελληνική ιθαγένεια, έχει συμπληρώσει το 25ο ηλικιακό έτος, έχει το δικαίωμα του εκλέγεσθαι (παθητικό ή εκλογικό δικαίωμα) και δεν εμπίπτει σε κάποιο από τα κωλύματα εκλογιμότητας. Τα κωλύματα αυτά που εάν κάποιος διαθέτει δε μπορεί να εκλεγεί βουλευτής μπορεί να είναι: απόλυτα, σχετικά ή τοπικά (άρθρο 56 Συντάγματος).
Το απόλυτο κώλυμα αποκλείει την ανακήρυξη κάποιου ως βουλευτή για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ακόμη και αν ο υποψήφιος παραιτηθεί προηγουμένως από την ιδιότητα που του δημιουργεί το κώλυμα (πχ πολιτικοί υπάλληλοι, στρατιωτικοί για όσο διάστημα διαρκεί η υποχρέωση να παραμείνουν στην υπηρεσία τους, τα ανώτερα αιρετά όργανα των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης για το διάστημα που διαρκεί η θητεία τους). Επιπλέον, το τοπικό κώλυμα εμποδίζει να ανακηρυχθεί κάποιος υποψήφιος στην εκλογική περιφέρεια που ασκούσε αρμοδιότητες τους τελευταίους 18 μήνες της τελευταίας βουλευτικής περιόδου(πχ γενικοί/ειδικοί γραμματείς υπουργείων, μέλη ανεξάρτητων άρχων κ.ο.κ)
Τα μέλη της Βουλής εκλέγονται απευθείας από το εκλογικό σώμα με άμεση, καθολική, μυστική ψηφοφορία (άρθρο 51 παρ. 3 Συντάγματος) στις βουλευτικές εκλογές.
Οι βουλευτές αποκτούν το αξίωμα από την ημέρα της εκλογής τους και από τότε αποκτούν τα λεγόμενα βουλευτικά ασυμβίβαστα, κι αυτό διότι δε πρέπει να δημιουργείται στο εκλογικό σώμα η εντύπωση ότι χρησιμοποιείται η βουλευτική ιδιότητα για την εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων. Τα καθήκοντα του βουλευτή είναι ασυμβίβαστα με την ιδιότητα του ιδιοκτήτη ή εταίρου ή μετόχου ή διοικητή ή διαχειριστή ή μέλους του διοικητικού συμβουλίου ή γενικού διευθυντή ή των αναπληρωτών τους επιχείρησης, η οποία:
- αναλαμβάνει έργα ή μελέτες ή παροχή υπηρεσιών-σύναψη συμβάσεων αναπτυξιακού ή επενδυτικού χαρακτήρα με το Δημόσιο
- απολαμβάνει ειδικά προνόμια
- εκδίδει εφημερίδα πανελλήνιας κυκλοφορίας ή κατέχει ραδιοτηλεοπτικό σταθμό
- ασκεί δημόσια ή υπηρεσία κοινής ωφέλειας
- μισθώνει για εμπορικούς λόγους ακίνητα του Δημοσίου(αφορά ΟΤΑ, ΝΠΔΔ, κρατικά νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, δημόσιες επιχειρήσεις, επιχειρήσεις ΟΤΑ και άλλες επιχειρήσεις που τη διοίκηση τους ορίζει το δημόσιο έμμεσα ή άμεσα με διοικητική πράξη ή ως μέτοχος, όπου ως μέτοχος θεωρείται οποίος κατέχει ποσοστό μετοχικού κεφαλαίου μεγαλύτερο του 1% (άρθρο 57 Σ)
Οι βουλευτές απολαμβάνουν “βουλευτικής ασυλίας”, δηλαδή δεν διώκονται ποινικά (με εξαίρεση τα αυτόφωρα εγκλήματα), ούτε συλλαμβάνονται, ούτε φυλακίζονται κατά τη διάρκεια της βουλευτικής περιόδου, παρά μόνον μετά από άδεια της Βουλής (άρθρο 62 Σ.).
Αρμόδιο για την εκδίκαση των σχετικών υποθέσεων είναι το ΑΕΔ που αποτελείται από 6 μέλη του ΣτΕ και 7 μέλη του Αρείου Πάγου. Του Ειδικού Δικαστηρίου προεδρεύει ο ανώτερος σε βαθμό από τα μέλη του Αρείου Πάγου που κληρώθηκαν και μεταξύ ομοιόβαθμων ο αρχαιότερος.
Στο πλαίσιο του Ειδικού Δικαστηρίου λειτουργεί Δικαστικό Συμβούλιο που συγκροτείται για κάθε υπόθεση από 2 μέλη του ΣτΕ και 3 του ΑΠ.
Καθήκοντα εισαγγελέα στο Ειδικό Δικαστήριο και στο Δικαστικό Συμβούλιο της παραγράφου αυτής ασκεί μέλος της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου που κληρώνεται μαζί με τον αναπληρωτή του. (Άρθρο 86 Σ)
Όσον αφορά στην έκπτωση των βουλευτών από το αξίωμα τους αυτή μπορεί να γίνει είτε λόγω θανάτου, παραίτησης από το αξίωμα, λήξης της βουλευτικής περιόδου, ακύρωση της εκλογής τους από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο(ΑΕΔ).Το ΑΕΔ αφαιρεί από βουλευτή την ιδιότητα του εάν αυτός χάσει κάποια από τις προϋποθέσεις του εκλέγεσθαι, αν συντρέξουν κωλύματα εκλογιμότητας, βουλευτικά ασυμβίβαστα και όσα προβλέπονται στο αρθρο 29’παρ 2 Σ)
Μετά την έκπτωση κάποιου από το αξίωμα, την απολεσθείσα έδρα καταλαμβάνει ο επόμενος στη σειρά επιλαχών βουλευτής του ίδιου κόμματος της ίδιας εκλογικής περιφέρειας.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ KARFITSA
