«Ένα ταξίδι είναι η ζωή», η στήλη της ψυχοθεραπεύτριας Νέλης Βυζαντιάδου εμπνευσμένη από το ομώνυμο βιβλίο της
- Κι αν δεν μου αρέσει η απόφαση που θα πάρεις; Τι θα κάνεις τότε;
- Το ταξίδι αυτό είναι δικό μου ταξίδι και η απόφαση πάλι δική μου. Αν σου αρέσει, θα χαρώ. Αν δε σου αρέσει, θα το σεβαστώ. Δεν απαιτώ να σου αρέσει η απόφασή μου. Απαιτώ όμως να τη σεβαστείς και να χαρείς μαζί μου.
- Να χαρώ μαζί σου ακόμα κι αν δε μου αρέσει η απόφασή σου;
- Να χαρείς με την ικανότητά μου να παίρνω αποφάσεις και με τη δύναμή μου να τις υποστηρίζω ακόμα κι αν διαφωνείς μαζί μου.
(απόσπασμα από το βιβλίο μου με τίτλο «Ένα ταξίδι είναι η ζωή»)
Μήπως πιάνεις τον εαυτό σου να ζητάς συγνώμη ενώ δεν έχεις κάνει κάτι κακό; Μήπως είσαι πάντα πολύ πρόθυμος και διαθέσιμος βάζοντας σε πρώτη θέση τις ανάγκες των άλλων; Μήπως απολογείσαι διαρκώς για οτιδήποτε συμβαίνει; Μήπως εξηγείς τα λάθη των άλλων μέσα από σένα; Τότε είσαι σίγουρα ενοχικός. Κι αν είσαι ενοχικός θα πρέπει να καταλάβεις ότι για να είσαι ενοχικός θα πρέπει να έχεις τουλάχιστον έναν ενοχοποιητή στη ζωή σου. Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή.
Η ενοχή είναι ένα συναίσθημα που σε παραλύει, σε ακινητοποιεί και σε καθηλώνει. Πολλοί ειδικοί περιγράφουν την ενοχή ως ένα θυμό που στρέφεται εναντίον του εαυτού σου. Με άλλα λόγια ενώ είσαι θυμωμένος με κάποιον άλλον, αδυνατείς να τον εκφράσεις και επιλέγεις ασυνείδητα να τον στρέψεις εναντίον σου χρεώνοντας εσένα για κάτι που στην πραγματικότητα δεν έχεις καμία ευθύνη.
Η ενοχή συνδέεται με γεγονότα που έχουν συμβεί ή δεν έχουν συμβεί στο παρελθόν και δηλητηριάζει το παρόν. Σε κάνει να μη βλέπεις καθαρά και να μη σκέφτεσαι λογικά. Τις περισσότερες φορές δεν υπάρχει κανένας αντικειμενικός λόγος για να νιώθεις ενοχές αλλά αυτό δεν μπορείς να το αντιληφθείς. Κατηγορείς τον εαυτό σου και το μαλώνεις σαν να είναι ένα μικρό άτακτο παιδί. Η αυτομομφή είναι μια εσωτερική φωνή που πολύ δύσκολα σωπαίνει. Κι είναι τότε που σκύβεις το κεφάλι, παραδίδεσαι σε αυτόν τον αυστηρό και άδικο εσωτερικό κριτή χάνοντας οποιαδήποτε επαφή με τη λογική. Μετανιώνεις για αυτά που θα έπρεπε να είχες πει και δεν είπες ή για αυτά που είπες και δεν θα έπρεπε να είχες πει.
Η ακινητοποίηση που προκύπτει λόγω των ενοχών είναι βασανιστική. Αυτό που σου συμβαίνει είναι να μη μπορείς να λειτουργήσεις έτσι όπως θα ήθελες και νιώθεις ακόμα πιο άσχημα για αυτό. Κι όσο περισσότερο αδρανείς, τόσο χειρότερα νιώθεις. Κι όσο χειρότερα νιώθεις, τόσο πιο πολύ βουλιάζεις στα νερά των ενοχών που αποδεικνύονται βαθιά και επικίνδυνα. Δεν είναι σπάνιο να κινείσαι μεταξύ θλίψης και νευρικότητας μια που ξέρεις ότι δεν είσαι ευχαριστημένος με αυτό που γίνεται μέσα σου.
Η ενοχή έχει να κάνει κυρίως με το σύστημα αξιών και αντιλήψεων που έχεις και με το οποίο μεγάλωσες. Αν για παράδειγμα αποφασίζεις να πας ένα ταξίδι με τους φίλους σου μέσα στις γιορτές και το ανακοινώνεις στους γονείς σου, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα νιώσεις ενοχές μόλις ακούσεις τη δική τους αντίδραση. Θα νιώσεις άσχημα επειδή σκέφτηκες τον εαυτό σου και επιθύμησες κάτι για σένα ενώ οι γονείς σου περιμένουν να σκέφτεσαι πρώτα την οικογένεια και μετά οποιονδήποτε άλλον. Κι όσο πιο σημαντικοί είναι οι άλλοι, τόσο μεγαλύτερες θα είναι και οι ενοχές σου απέναντι τους. Κι όσο μεγαλύτερες οι ενοχές σου, τόσο περισσότερο θα δυσκολεύεσαι να αποφασίζεις ελεύθερα για τη ζωή σου.
Από παιδί έμαθες να είσαι ενοχικός μια που οι ενοχές είναι ένα πολύ αποτελεσματικό εργαλείο στα χέρια των γονιών προκειμένου να πειθαρχήσουν το παιδί τους και να ελέγξουν τη συμπεριφορά τους. Αν και έχουν περάσει χρόνια, αρκετά ή πολλά χρόνια, από τότε που ήσουν παιδί, εσύ εξακολουθείς να επιτρέπεις στους άλλους να σε ελέγχουν μέσω των ενοχών που σου προκαλούν. Κι όσο πιο χειριστικός είναι ο άλλος, τόσο πιο ενοχικός γίνεσαι εσύ. Κι όσο πιο ενοχικός γίνεσαι εσύ, τόσο περισσότερους συναισθηματικούς εκβιασμούς χρησιμοποιεί εκείνος.
Εν τέλει η ενοχή σε ταλαιπωρεί και σαμποτάρει την προσωπική σου εξέλιξη δημιουργώντας σου δυσκολίες που δεν θα είχες αν σκεφτόσουν πιο ψύχραιμα και πιο καθαρά. Άλλωστε ο Σαίξπηρ είπε πως ό,τι έχει διαβεί και είναι πια πέρα από τις δυνάμεις μας, πρέπει να είναι και πέρα από τη λύπη μας. Όσα δεν γιατρεύονται θα έπρεπε να μη μας νοιάζουν. Ό,τι έγινε, έγινε.
Τροφή για σκέψη: Την επόμενη φορά που θα βιαστείς να πάρεις πάνω σου την ευθύνη για κάτι, σκέψου αν πράγματι είναι δική σου η υπαιτιότητα ή αν έχεις μάθει να ανταποκρίνεσαι έτσι σε έναν ενοχοποιητή. Κι αυτό θα το καταλάβεις αν αυτό που προηγήθηκε ήταν ένα πραγματικό γεγονός που προκάλεσε αρνητικές συνέπειες στον άλλον μετά από δική σου πρόθεση να τον πληγώσεις.
