Όταν η Εκκλησία μιλά χωρίς φόβο, χωρίς κραυγές
και χωρίς μικροκομματικά ανταλλάγματα
ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΡΑΓΩΓΙΑ
Στον δημόσιο βίο της χώρας, όπου ο θόρυβος συχνά υποκαθιστά την ουσία και ο εθνικολαϊκισμός φορά το ένδυμα της αγωνίας, η στάση του Άνθιμος, Μητροπολίτη Αλεξανδρουπόλεως, ξεχωρίζει. Όχι γιατί φωνάζει περισσότερο από άλλους, αλλά γιατί μιλά με γνώση, θεσμικό βάρος και – κυρίως – ευθύνη απέναντι σε έναν τόπο που βρίσκεται διαρκώς «στην πρώτη γραμμή».
Ο Έβρος δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι σύνορο, είναι πληγή, είναι δημογραφική αγωνία, είναι οικονομική ευθραυστότητα, είναι και πεδίο εύκολης πολιτικής εκμετάλλευσης. Ο εποικισμός μέσω αγορών ακινήτων από πολίτες τρίτων χωρών ή ακόμη και εντός Ε.Ε. δεν είναι ζήτημα για συνθήματα, αλλά για σοβαρή, ψύχραιμη και τεκμηριωμένη αντιμετώπιση. Και ακριβώς εδώ ο Άνθιμος δεν κρύφτηκε πίσω από υπαινιγμούς ούτε χάιδεψε φοβικά ένστικτα.
Η πρόσφατη δημόσια αντιπαράθεσή του με τον Κυριάκο Βελόπουλο δεν ήταν εκτροχιασμός αλλά όριο. Ήταν μια καθαρή γραμμή ανάμεσα στην αγωνία για τον τόπο και στη «χριστεμπορία» του φόβου· ανάμεσα στον πατριωτισμό της ευθύνης και στη ρητορική της διχόνοιας. Όταν ο Μητροπολίτης μιλά για «αναθεωρητική ρωσοφιλία» και μικροκομματική εργαλειοποίηση της Ορθοδοξίας, δεν το κάνει ως πολιτικός αντίπαλος, αλλά ως θεσμικός φύλακας κοινωνικής συνοχής.
Ο Άνθιμος γνωρίζει τον Έβρο όχι από φακέλους, αλλά από πρόσωπα. Από χωριά που αδειάζουν, από νέους που φεύγουν, από οικογένειες που μετρούν γεννήσεις με το σταγονόμετρο. Το δημογραφικό είναι υπαρξιακό ζήτημα. Και η Εκκλησία, όταν λειτουργεί σωστά, δεν υποκαθιστά το κράτος, αλλά το υπενθυμίζει. Δεν χαϊδεύει τον φόβο, τον μετατρέπει σε ευθύνη.
Γι’ αυτό και ο ρόλος του Άνθιμου υπερβαίνει τα στενά όρια μιας τοπικής Μητρόπολης. Η Εκκλησία της Ελλάδος έχει ξεχαστεί από πολλούς ως παράγοντας δημόσιου λόγου. Κι όμως, στις στιγμές του κινδύνου, ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας εξακολουθεί να προστρέχει σε αυτήν, αναζητώντας όχι θαύματα, αλλά νόημα και σταθερότητα.
Τόσο λόγω της χαρισματικής προσωπικότητάς του όσο και λόγω της υψηλής σημειολογίας της ακριτικής Μητρόπολης που διακονεί, ο Άνθιμος συγκαταλέγεται ήδη στα πρόσωπα της «επόμενης μέρας» της εκκλησιαστικής ηγεσίας, όταν θα ανοίξει – αναπόφευκτα – η συζήτηση για τη διαδοχή του Ιερώνυμου. Οι παρεμβάσεις του είναι πυκνές, με κοινωνικό και εθνικό αποτύπωμα, και γύρω του συσπειρώνονται Ιεράρχες που αντιλαμβάνονται ότι η Εκκλησία δεν μπορεί να είναι ούτε σιωπηλός παρατηρητής ούτε φερέφωνο πολιτικών σκοπιμοτήτων.
Ο Άνθιμος έδειξε πρόσφατα ότι διαθέτει όχι μόνο επικοινωνιακό χάρισμα, αλλά πυγμή και μέτρο. Και σε μια εποχή που η χώρα διψά για θεσμικό ανάστημα, αυτό ίσως είναι το πιο πολύτιμο κεφάλαιο.
