Το εμβληματικό έργο «Εντολή» της Διδώς Σωτηρίου έρχεται στη Θεσσαλονίκη, λίγο μετά τη συμπλήρωση 73 χρόνων από την εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη (Κυριακή 30 Μαρτίου του 1952).
Η παράσταση ανεβαίνει στο Metropolitan Urban Theater στις 25, 26 & 27 Απριλίου. Η ηθοποιός Ξένια Αλεξίου μιλά στην Karfitsa για το έργο και για τις αξίες του σήμερα.
1. Πως αισθάνεσαι που συμμετέχεις σε μια παράσταση που αναφέρεται σε ένα τόσο σημαντικό ιστορικό γεγονός, όπως η εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη;
Νιώθω πολύ μεγάλη ευθύνη, χωρίς αυτό ωστόσο να μου στερεί τη χαρά και τον ενθουσιασμό. Για ’μένα είναι πολύ σημαντικό με το κοινό να μοιράζεσαι αλήθειες. Δεν ένιωσα ποτέ διασκεδάστρια με την επιφανειακή έννοια του όρου, νιώθω την ευθύνη της σκηνής σε κάθε μου βήμα. Με την συγκεκριμένη παράσταση αυτό εντάθηκε γιατί ξέρω καλά ότι η ιστορία του Μπελογιάννη, της Παππά και των συντρόφων τους ταρακουνάει, συγκλονίζει, αφήνει αιχμές ξεσκέπαστες που γρατζουνάνε άσχημα. Το κοινό παρακολουθεί με συγκλονιστική προσήλωση τη ροή της ιστορίας, φεύγει αναστατωμένο, με δάκρυα στα μάτια και φτερουγίσματα στην ψυχή, και εγώ νιώθω πολύ τυχερή που είμαι εκεί να το μοιραστώ μαζί τους.
2. Ποιες είναι οι πιο απαιτητικές πλευρές του ρόλου που υποδύεσαι στην “Εντολή” και πως προετοιμάστηκες για να τον ενσαρκώσεις;
Η παράσταση αυτή κινείται σε καταιγιστικούς ρυθμούς, οι ρόλοι εναλλάσσονται, οι σκηνικοί χώροι και χρόνοι δημιουργούνται και σβήνουν γρήγορα, εξυπηρετώντας την αφήγηση της ιστορίας. Το δύσκολο κομμάτι για ’μένα, κρατώντας το ρόλο της Διδώς Σωτηρίου, είναι να ζω τη στιγμή σε βάθος ακόμη και αν αυτή διαρκεί λίγο, να είμαι παρούσα, αληθινή και ανθρώπινη καθώς η αφήγηση προχωράει. Το μόνο που μπορείς να κάνεις ως προετοιμασία για τη συγκεκριμένη δυσκολία, είναι να γνωρίζεις πολύ καλά την ιστορία που λες. Η περισσότερη δουλειά γίνεται επί τόπου, επί σκηνής, κάθε στιγμή την πιάνεις από την αρχή, κάθε βράδυ, σε κάθε παράσταση, δεν θεωρείς τίποτα δεδομένο, οφείλεις να το ξαναδημιουργήσεις από την αρχή.
3. Ποια είναι η προσωπική σου σχέση με το έργο της Διδώς Σωτηρίου και τον τρόπο που καταφέρνει να συνδέει την ιστορία με την προσωπική πάλη του κάθε ατόμου;
Η αλήθεια είναι ότι δεν είχα μελετήσει αρκετά το έργο της Διδώς Σωτηρίου πριν από αυτήν την αφορμή. Είχα διαβάσει αρκετά μικρότερη τα «Ματωμένα χώματα», είχα πετύχει κάποιες συνεντεύξεις της και θυμάμαι να σκέφτομαι πόσο ιδιαίτερος είναι ο λόγος της, τόσο ο ήχος της όσο και οι λέξεις που διαλέγει, γήινη και ποιητική ταυτόχρονα, μου είχε κάνει εντύπωση. Τώρα καταλαβαίνω λίγο καλύτερα από που προκύπτει αυτή η ομορφιά, η πολυμορφικότητά της, η καταγωγή της, η ανατροφή της, οι πολιτικές τις θέσεις, η δημοσιογράφος, η σύντροφος, η αδερφή, όλοι οι ρόλοι της είναι παρόντες όταν μιλάει, όταν γράφει και έτσι δημιουργεί σύμπαντα σύνθετα, πολυπρισματικά, ανθρώπινα, υπέροχα.
4. Πώς η “Εντολή” αντανακλά τις κοινωνικές και πολιτικές ανησυχίες της εποχής μας, παρά το γεγονός ότι το έργο διαδραματίζεται σε μία ιστορική περίοδο του 20ου αιώνα;
Η «Εντολή» εστιάζει στη μετεμφυλιακή Ελλάδα και στις πολιτικές διώξεις των κομμουνιστών, στα έκτακτα στρατοδικεία εν καιρώ ειρήνης που οδήγησαν σε εκτελεστικά αποσπάσματα, στην ποινικοποίηση των ιδεών που συγκρούονταν με την ατζέντα του αστικού κράτους της εποχής. Θα έλεγα ότι το έργο υπογραμμίζει την αντοχή στην καταστολή, αναδεικνύει το κόστος του να μένεις ανυποχώρητος/η, να συνεχίζεις να υπερασπίζεσαι και να διεκδικείς το δικαίωμα να ζεις αξιοπρεπώς, ελεύθερα, σ’ έναν κόσμο δίκαιο, με ίσες ευκαιρίες και προοπτικές, σε μια κοινωνία που η δικαιοσύνη θα λειτουργεί ανεξάρτητα και χωρίς εξαιρέσεις, μακριά από πολιτικές σκοπιμότητες, που η πολιτική ασκείται με επίκεντρο τον άνθρωπο και όχι το κέρδος, τα οικονομικά συμφέροντα της εγχώριας και παγκόσμιας ολιγαρχίας.
Πόσο κοντά είμαστε σ ’αυτό;
Και ένα τελευταίο: Ο Μπελογιάννης και οι σύντροφοί του αγωνιστές οραματίστηκαν έναν άλλον κόσμο και τόλμησαν να δώσουν τη ζωή τους για το σκοπό αυτό, τη χάρισαν στις επόμενες γενιές, αψηφώντας ολότελα το ατομικό για το συλλογικό.
Πόσο μακριά είμαστε απ’ αυτό;
Εντυπωσιακά επίκαιρη.
5. Αν και το έργο έχει ιστορική διάσταση, κατά πόσο η παράσταση μπορεί να κινητοποιήσει το κοινό να αναρωτηθεί για τις πολιτικές ελευθερίες και τις κοινωνικές αξίες του σήμερα;
Αυτό μόνο εκ του αποτελέσματος μπορούμε να το απαντήσουμε.
Κάθε άνθρωπος που θα παρακολουθήσει την παράσταση θα σταθεί, θα συνομιλήσει με κάτι διαφορετικό από όσα διακυβεύονται, μπορεί να μην είναι διανοητική η διεργασία, μπορεί να είναι ενστικτώδης, διαισθητική, μπορεί και τα δύο.
Εγώ χαίρομαι που είμαι μέρος της αφορμής.
