01:01, Παρασκευή
01 Ιουλίου 2022

Περί ψήφου…

του Δημήτρη Βασιλειάδη*
Δεν υπάρχουν αριστεροί και δεξιοί, δεν υπάρχουν τελικά ούτε κρατιστές και μη κρατιστές όπως πίστευα πάντα. Ερμήνευα την διαμάχη μεταξύ των δυνάμεων του καλού και του κακού με όρους ιδεολογικούς  και πολιτικούς. Έκανα λάθος!Αυτή η λογική είναι που ρίχνει έξω και τις δημοσκοπήσεις. Η λογική του να βρω πόσοι δεξιοί και πόσοι αριστεροί και πόσοι από τους υπόλοιπους ψηφίζουν. Δεν είναι έτσι όμως. Επίσης η ερμηνεία που δίνεται ότι δήθεν το πολιτικό σκηνικό είναι ρευστό και ότι οι ψηφοφόροι είναι σαν την κινούμενη άμμο και πάνε μια από δω και μια από εκεί, δεν μπορεί να αποτελεί επιχείρημα που με ικανοποιητικό αλλά και επιστημονικό τρόπο να ερμηνεύει αυτό που συμβαίνει. Με αυτόν τον συμβατικό τρόπο προσπαθήσαμε να εξηγήσουμε το δημοψήφισμα, το Brexit, την εκλογή Trump. Είδαμε όμως πως αυτό δεν φτάνει για να καταλάβουμε πως σκέφτεται ο ψηφοφόρος και τι είναι τελικά εκείνο που έχει τον καθοριστικό ρόλο στην τελική επιλογή του.
Μια άλλη προσέγγιση, που προφανώς δεν ταιριάζει στο ελληνικό ταπεραμέντο μας όπου η καρδιά και το συναίσθημα έχουν τον πρώτο ρόλο, είναι πως ο ψηφοφόρος επιλέγει με τρόπο ορθολογικό. Έχει δηλαδή μπροστά του τις επιλογές, τις εξετάζει και κάνει την καλύτερη για αυτόν επιλογή. Και συλλογικά αυτό, αφού δηλαδή όλοι έχουμε δει και εξετάσει όλες τις επιλογές, οδηγεί σε ένα σωστό αποτέλεσμα. Προφανώς όμως δεν επιλέγουμε ορθολογικά και αυτό φαίνεται είτε από αυτούς που στέλνουμε στη βουλή, είτε στα κόμματα τα οποία αποφασίζουμε να στείλουμε στη βουλή. Άρα ο ορθολογισμός δεν είναι η μέθοδος με την οποία επιλέγουμε ή αυτό που μας φαίνεται ως ορθολογική επιλογή, τελικά δεν είναι.
Τα τελευταία χρόνια και με την άνοδο των άκρων (όλου του φάσματος, δεν κάνω διακρίσεις) αναπτύχθηκε η θεωρία της ψήφου οργής ή και της τιμωρίας. Θέλω να τιμωρήσω το πολιτικό σύστημα και για αυτό θα ψηφίσω κάποιον όχι γιατί θα μου κάνει καλύτερη την ζωή, αλλά γιατί θα δώσει το πολιτικό αλλά και το φυσικό χαστούκι στο κατεστημένο που δεν μπορώ να δώσω εγώ. Η θεωρία αυτή εξηγεί την άνοδο των άκρων, δεν αρκεί όμως για να εξηγήσει την εξαφάνιση του κέντρου από το πολιτικό σκηνικό. Η μη συμμετοχή του μάλιστα στα πολιτικά δρώμενα κάνει τα άκρα να φαίνονται και ακόμη μεγαλύτερα από ότι είναι.
Αφού περιηγήθηκα στις διάφορες θεωρίες επιλογής ψήφου, τελικά κατέληξα σε αυτή του πατέρα μου και όχι μόνο. Ο Έλληνας αποφασίζει με βάση την τσέπη του. Ναι, τελικά αυτό είναι. Τόσο απλό, τόσο αληθινό. Επειδή όμως ψιλοξύπνησε και δεν θα ψηφίζει με αυτά που ΘΑ βάλει στην τσέπη του, αλλά με αυτά που έχει όταν  θα στέκεται μπροστά στην κάλπη, οι επόμενες εκλογές θα είναι δύσκολες για τους λαϊκιστές,  κάθε είδους.
* Ο κ. Βασιλειάδης είναι πολιτικός αναλυτής της εταιρίας «Interview»