«13 Λέξεις: Ζητήματα ασφαλείας και έκτακτης ανάγκης», γράφει η Κατερίνα Χαρκιολάκη

Γράφει η Κατερίνα Χαρκιολάκη, απόφοιτη Ιστορίας και Αρχαιολογίας ΑΠΘ, Master in States, Societies and Transition

 

Στις μέρες μας όλο και συχνότερα ακούμε για την «προστασία μας» και την «ασφάλειά» μας από διάφορους εχθρούς. Ο φαινομενικά μεγαλύτερος όλων είναι ο αόρατος covid. Αλλά είναι ο πραγματικός εχθρός;

Ως φοιτήτρια Μεταπτυχιακού στο Βελιγράδι πριν αρκετά χρόνια, μου έμεινε μια φράση χαραγμένη στο μυαλό που ανέφερε ένας καθηγητής στα πλαίσια παρουσίασης των Μεταπτυχιακών Προγραμμάτων στην σχολή. Η φράση αυτή ήταν: «θα επικεντρωθούμε στο Μεταπτυχιακό Ασφαλείας, γιατί είναι το μέλλον και θέλουμε να επενδύσουμε στα ζητήματα ασφαλείας». Όταν λοιπόν άκουσα στα αγγλικά «Security issues», είπα από μέσα μου τι εννοεί ο ποιητής, καθώς μου ήρθε στο μυαλό προσωπικό security εμπορικών κέντρων, ενώ εγώ ήμουν εγγεγραμμένη στην φιλοσοφική σχολή!

Πέρασαν μόλις 6 έτη από τότε και η φράση αυτή δεν διαγράφηκε από την μνήμη μου έως που έφτασε το 2020 και μαζί του, άρχισε να ηχεί καθημερινά στα αυτιά μου η λέξη «ασφάλεια». Κάθε φορά που την άκουγα από πίσω μια φωνή μου έλεγε «security issues».

Έπειτα, όπως όλοι στην καραντίνα, άρχισα να παρακολουθώ περισσότερο Netflix. Εκεί είναι που η φράση αυτή εγκαταστάθηκε για τα καλά στο μυαλό μου. Σειρές όπως «designated survivor», «house of cards», «13 reasons why», «φράχτης», δηλαδή σειρές πολιτικού και κοινωνικοπολιτικού περιεχομένου με πρόσφατη ημερομηνία κυκλοφορίας κάνουν συνεχεία μνεία στην «ασφάλεια» από κάποιο εχθρό. Ο εχθρός είναι είτε ιός, είτε τρομοκράτες, είτε επαναστάτες, είτε ένα σχολείο με επικίνδυνους μαθητές και εν τέλει είτε οι ίδιοι οι πολίτες.

Εδώ τίθεται το κύριο ερώτημά μου: Άσφάλεια ή έλεγχος; Ας πάρουμε μερικά παραδείγματα. Λέμε «έλεγχος συνόρων» εννοώντας ότι ελέγχουμε για να επικρατήσει η ασφάλεια. Η λέξη έλεγχος χρησιμοποιείται καθημερινά για πειθάρχηση, κατεύθυνση, αποφυγή σφαλμάτων, εξέταση.

Το θέμα που μας αφορά σε αυτό το άρθρο δεν είναι ο έλεγχος καθαυτός, αλλά ο ελεγχόμενος και το γιατί να είναι ένας ελεύθερος πολίτης αντικείμενο καθημερινού ελέγχου. Αυτή την στιγμή, ο ελεγχόμενος είναι οι πολίτες. Για να ελέγξεις κάτι σημαίνει ότι το αντικείμενο που υφίσταται τον έλεγχο είναι λάθος, παρατυπεί, λειτουργεί παράνομα γι’ αυτό και χρειάζεται έλεγχο.

Το άρθρο 13 των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρεται στην ελευθερία της κίνησης. Πως λοιπόν η ελευθερία της κίνησης ενώ είναι ελευθερία για όλους τους πολίτες ενός δημοκρατικού κράτους ελέγχεται; Εδώ έρχεται η άλλη επίκαιρη φράση «έκτακτη ανάγκη». Και όταν η έκτακτη ανάγκη είναι αόρατη, πόσο διαρκεί και πως θα είναι σίγουρος κάποιος ότι εξολοθρεύτηκε. Η έκτακτη ανάγκη μήπως αντικατέστησε την ατομική ευθύνη και την ελεύθερη βούληση του ανθρώπου; Η έκτακτη ανάγκη μήπως αντικατέστησε την ελευθερία;

Η επιβεβλημένη ασφάλεια δεν είναι ασφάλεια. Είναι καταπάτηση της ελευθερίας, μιας αξίας που θυσιάστηκαν πολλοί λαοί παγκοσμίως για να είναι αυτήν την στιγμή δικαίωμα.

Απαγόρευση κυκλοφορίας, έλεγχος από αστυνομικούς για την μετακίνησή μας, αστυνομικοί στα Πανεπιστήμια, βία. Τι συναίσθημα σας δημιουργούν οι παραπάνω δεκατρείς λέξεις;

Εμένα μόνο ανασφάλεια μου δημιουργούν. Ανασφάλεια για την ελευθερία, την δημοκρατία, για τα δικαιώματα, για την ζωή και για το μέλλον μας. Αν αύριο υπάρξει άλλος εχθρός, ποιο θα είναι το επόμενο βήμα;