Το όνειρο της ανθρωπότητας να πατήσει στον Άρη έρχεται πιο κοντά, είτε μέσω του προγράμματος Artemis της NASA, είτε μέσω των σχεδίων του Elon Musk. Όμως ένα ταξίδι που μπορεί να διαρκέσει έως τρία χρόνια φέρνει τεράστιες προκλήσεις για το ανθρώπινο σώμα.
Κατά τη διάρκεια της αποστολής, οι αστροναύτες θα βιώσουν μηδενική βαρύτητα στο ταξίδι, χαμηλή βαρύτητα στον Άρη (1/3 της Γης) και επαναπροσαρμογή στη Γη. Η συνεχής μεταβολή προκαλεί ναυτία, αποπροσανατολισμό, απώλεια μυϊκής και οστικής μάζας. Η NASA υπολογίζει ότι η οστική πυκνότητα μειώνεται πάνω από 1% τον μήνα, αυξάνοντας τον κίνδυνο οστεοπόρωσης.
Ακόμα πιο σοβαρή είναι η έκθεση σε ακτινοβολία πέρα από τη μαγνητόσφαιρα της Γης. Στο διάστημα, η κοσμική και ηλιακή ακτινοβολία είναι πολλαπλάσια από αυτή στη Γη. Η NASA εξετάζει νέες τεχνολογίες θωράκισης, αλλά ο κίνδυνος παραμένει.
Γενετικές αλλαγές και ψυχική ανθεκτικότητα
Το πείραμα της NASA με τους διδύμους Kelly έδειξε ότι ο μακροχρόνιος εγκλεισμός στο διάστημα προκαλεί γενετικές, μεταβολικές και νευρολογικές αλλαγές. Στον αστροναύτη Scott Kelly παρατηρήθηκαν αλλαγές στο DNA, στο ανοσοποιητικό και στον εγκέφαλο.
Η ψυχική υγεία είναι επίσης κρίσιμο ζήτημα. Το πείραμα Mars500 αποκάλυψε πως η απομόνωση οδηγεί σε αϋπνία, κατάθλιψη, άγχος και δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις. Ακόμη και οι πιο ανθεκτικοί αστροναύτες επηρεάζονται από την έλλειψη φυσικού φωτός, την περιορισμένη κοινωνικότητα και τη μονοτονία.
Προκλήσεις επιβίωσης στον Άρη
Ακόμα κι αν φτάσουμε, η επιβίωση στον Άρη δεν είναι δεδομένη. Η λεπτή, τοξική ατμόσφαιρα περιέχει διοξείδιο του άνθρακα και επικίνδυνη σκόνη με βαρέα μέταλλα. Για την προστασία των αστροναυτών, εξετάζονται ειδικές διατροφές, ασκήσεις και φάρμακα.
Η NASA πειραματίζεται με αντιοξειδωτικά και θεραπείες για την επιδιόρθωση κυτταρικών βλαβών, αλλά τα πιο αποτελεσματικά μέτρα προς το παρόν είναι η εντατική άσκηση και η ισορροπημένη διατροφή.
Το ταξίδι στον Άρη δεν είναι απλώς τεχνολογικό στοίχημα — είναι μια δοκιμασία για τα όρια του ανθρώπινου σώματος και μυαλού.
