Σε νέα βάση τίθεται η οικοδομική δραστηριότητα στη χώρα, μετά την υποβολή από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας Προεδρικού Διατάγματος στο Συμβούλιο της Επικρατείας, στο οποίο εξειδικεύονται κρίσιμες παράμετροι του ν. 5197/2025 και αίρεται η νομική αβεβαιότητα γύρω από τη χρήση κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ).
Ορισμός για την εκκίνηση οικοδομικών εργασιών
Για πρώτη φορά, καθίσταται σαφές τι σημαίνει έναρξη οικοδομικών εργασιών με βάση τον νέο νόμο και τη νομολογία του ΣτΕ. Συγκεκριμένα:
-
Η εκσκαφή ή η σκυροδέτηση θεωρούνται επίσημη έναρξη.
-
Κατεδάφιση που πραγματοποιήθηκε μετά την 11η Ιουνίου 2024 εντός του οικοπέδου προσμετράται ως απόδειξη.
-
Περιλαμβάνονται επίσης αρχαιολογικές εκσκαφές που έγιναν έως την 11η Δεκεμβρίου 2024, εφόσον συνδέονται με ισχύουσα άδεια.
Ο ορισμός συνοδεύεται από έγγραφα τεκμηρίωσης και αποδεκτά αποδεικτικά μέσα, ώστε να μη χωρούν αυθαιρεσίες ή ερμηνείες.
Ενεργοποίηση των ΕΣΠΙΑΠ: Περιβαλλοντικά ισοδύναμα με σαφή αντισταθμιστικά οφέλη
Το ΠΔ εισάγει και το Ειδικό Σχέδιο Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ), ένα εργαλείο ανταλλαγής περιβαλλοντικών υποχρεώσεων, με στόχο την αναβάθμιση των αστικών περιοχών σε αντάλλαγμα της υπέρβασης δόμησης μέσω του ΝΟΚ.
Τα μέτρα περιβαλλοντικού ισοδυνάμου περιλαμβάνουν:
-
Απόκτηση κοινόχρηστων χώρων
-
Διαμόρφωση και ανάπλαση υποβαθμισμένων περιοχών
-
Δημιουργία και ενίσχυση δικτύων πρασίνου
-
Κατεδάφιση αυθαιρέτων ή επικίνδυνων κτισμάτων
-
Αποκατάσταση διατηρητέων
-
Χρηματοδότηση δράσεων για “έξυπνες” και κλιματικά ουδέτερες πόλεις
-
Καθαρισμός ρεμάτων και ανάδειξη φυσικών στοιχείων
Τα ΕΣΠΙΑΠ θα εφαρμόζονται σε επίπεδο δημοτικής ενότητας, εκτός από Αττική και Θεσσαλονίκη, όπου η εφαρμογή τους αφορά το επίπεδο του δήμου.
Χρηματοδότηση και απόδοση σε τοπικό επίπεδο
Το ποσό του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου:
-
Θα καθορίζεται με διαφάνεια
-
Θα κατατίθεται σε ειδικό λογαριασμό στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων
-
Θα αποδίδεται απευθείας στον αρμόδιο δήμο, ώστε να υλοποιούνται οι περιβαλλοντικές δράσεις στην ίδια περιοχή όπου εφαρμόζεται η υπέρβαση δόμησης
Ρυθμιστική ασφάλεια για ιδιώτες και επενδυτές
Το νέο πλαίσιο, σε συνδυασμό με τον ν. 5197/2025, συγκροτεί ένα ενιαίο, σαφές και προβλέψιμο σύστημα κανόνων, όπως αναφέρουν πηγές του ΥΠΕΝ. Με την οριστική απελευθέρωση της οικοδομικής δραστηριότητας, χωρίς νομικές γκρίζες ζώνες, η Πολιτεία προσφέρει θεσμική ασφάλεια σε ιδιοκτήτες, επενδυτές και μηχανικούς.
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες θεσμικές τομές των τελευταίων ετών στον χώρο της δόμησης, καθώς συνδέει τις πολεοδομικές υπερβάσεις με έμπρακτη περιβαλλοντική αναβάθμιση, ενισχύοντας την κοινωνική αποδοχή και τη βιωσιμότητα του αστικού σχεδιασμού.
