Σε γενικές γραμμές, οι ειδικοί συμφωνούν ότι τα τρανς λιπαρά, που συχνά βρίσκονται σε παλαιότερες μορφές μαργαρίνης, πρέπει να αποφεύγονται λόγω της σύνδεσής τους με τις καρδιακές παθήσεις. Τα κορεσμένα λιπαρά, που συνήθως βρίσκονται στο βούτυρο και σε άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα, παραμένουν όμως αμφιλεγόμενα. Ενώ παραδοσιακά συνδέονται με καρδιακούς κινδύνους, υπάρχουν μελέτες που έχουν δείξει ότι τα γαλακτοκομικά λίπη μπορεί στην πραγματικότητα να έχουν κάποια οφέλη για την υγεία. Το βούτυρο, ωστόσο, έχει παρατηρηθεί σε ορισμένες έρευνες ότι αυξάνει την «κακή» LDL χοληστερόλη, αν και δεν συμφωνούν όλες οι μελέτες.
Σύμφωνα με το iatropedia.gr, η μαργαρίνη και τα αλείμματα που μοιάζουν με τη μαργαρίνη παρασκευάζονται από φυτικά έλαια, πράγμα που σημαίνει ότι συνήθως έχουν λιγότερα κορεσμένα λιπαρά από το βούτυρο.
Αρχικά, η μαργαρίνη πίστευαν ότι αποτελούσε μια πιο υγιεινή εναλλακτική λύση έναντι του βουτύρου για την υγεία της καρδιάς και τη μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακών παθήσεων. Ωστόσο, περαιτέρω έρευνες αποκάλυψαν ότι τα τρανς λιπαρά στη μαργαρίνη θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την υγεία. Επιπλέον, τα έλαια ποικίλλουν ως προς το μείγμα ακόρεστων και κορεσμένων λιπαρών και ορισμένες μαργαρίνες περιέχουν τρανς λιπαρά εάν είναι μερικώς υδρογονωμένα
Οι τρέχουσες διατροφικές συμβουλές προτείνουν τον περιορισμό των κορεσμένων λιπαρών, αλλά πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι τα γαλακτοκομικά λιπαρά μπορεί και να έχουν ορισμένα οφέλη για την υγεία.
Πρόσφατη μελέτη, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν στο European Journal of Clinical Nutrition, εξέτασε τρεις κύριους τύπους λιπών που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι στο μαγείρεμα και το φαγητό:
- Βούτυρο
- Μαργαρίνη, με πλήρη ή χαμηλότερη περιεκτικότητα σε λιπαρά
- Μη υδρογονωμένα έλαια, όπως ελαιόλαδο, κρόκος, λάδι καρύδας, φοινικέλαιο, λάδι σόγιας και μείγματα αυτών.
Οι ερευνητές διερεύνησαν τις πιθανές σχέσεις μεταξύ της κατανάλωσης αυτών των τροφίμων και του κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου και διαβήτη τύπου 2.
Τι διαπίστωσε η μελέτη
Η κατανάλωση περισσότερης μαργαρίνης (περίπου 7 γραμμάρια ή περισσότερο την ημέρα σε σύγκριση με 2 γραμμάρια ή λιγότερο) συνδέθηκε με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιακής νόσου και διαβήτη τύπου 2. Συγκεκριμένα, τα άτομα που κατανάλωναν περισσότερη μαργαρίνη είχαν περίπου 29% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν προβλήματα υγείας της καρδιάς και 41% μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν διαβήτη τύπου 2. Τα έλαια δεν φάνηκε να επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Τα ευρήματα έδειξαν επίσης ότι οι άνθρωποι που κατανάλωναν περισσότερο βούτυρο είχαν 31% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν λιγότερο. Είναι ενδιαφέρον ότι τόσο το βούτυρο όσο και το λάδι φάνηκε να συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, αλλά η σχέση δεν ήταν ευθεία και διέφερε ανάλογα με την ποσότητα της κατανάλωσης.
Η κατανάλωση μη υδρογονωμένων ελαίων συνδέθηκε με ελαφρώς υψηλότερα επίπεδα σωματικού λίπους, αλλά ούτε το βούτυρο ούτε η μαργαρίνη δεν έδειξαν σαφή σχέση με τα επίπεδα σωματικού λίπους. Ωστόσο, όταν λήφθηκαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, το σωματικό βάρος, η πρόσληψη υδατανθράκων και η ποιότητα της διατροφής, τα άτομα που κατανάλωναν περισσότερο βούτυρο και μη υδρογονωμένα έλαια είχαν χαμηλότερα επίπεδα αντίστασης στην ινσουλίνη.
Όσον αφορά τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα, το βούτυρο ξεχώρισε ως το μόνο λίπος που έδειξε θετική σχέση με την «καλή» HDL χοληστερόλη, τα χαμηλότερα τριγλυκερίδια (ένας τύπος λίπους που βρίσκεται στο αίμα) και μια υγιέστερη ισορροπία μεταξύ τριγλυκεριδίων και HDL χοληστερόλης. Από την άλλη πλευρά, η κατανάλωση περισσότερων από 7 γραμμάρια μη υδρογονωμένου ελαίου την ημέρα, σε σύγκριση με 2 γραμμάρια ή λιγότερο, συνδέθηκε με υψηλότερα επίπεδα «κακής» LDL χοληστερόλης. Για τη μαργαρίνη, ωστόσο, δεν φάνηκε να υπάρχουν σημαντικές επιδράσεις στα επίπεδα χοληστερόλης ή λίπους στο αίμα σε αυτές τις αναλύσεις.
Να σημειωθεί, ωστόσο, ότι η η μαργαρίνη, ιδίως κατά τη στιγμή της συλλογής των διατροφικών δεδομένων στην παρούσα μελέτη, ήταν πιθανότερο να περιέχει βιομηχανικά τρανς λιπαρά, γεγονός που μπορεί να μην αντικατοπτρίζει τις επιπτώσεις των μαργαρίνων που διατίθενται σε πολλά καταστήματα λιανικής πώλησης και δεν περιέχουν αυτά τα λιπαρά.
Όπως δείχνει, ωστόσο, η έρευνα, η μέτρια κατανάλωση βουτύρου μπορεί να μην είναι τόσο επιβλαβής όσο φοβόμασταν κάποτε, ειδικά όταν εξισορροπείται με μια κατά τα άλλα υγιεινή διατροφή.
Είναι σημαντικό, όμως, να έχετε κατά νου το μέγεθος των μερίδων και τη συνολική πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών, καθώς η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Για όσους επιθυμούν να μειώσουν τους κινδύνους καρδιακών παθήσεων και διαβήτη τύπου 2, η χρήση μη υδρογονωμένων ελαίων, όπως το ελαιόλαδο, για το μαγείρεμα, μπορεί να είναι μια καλύτερη επιλογή όταν δίνεται προτεραιότητα στα υγιεινά λιπαρά.
Για τους καταναλωτές μαργαρίνης, η μελέτη αυτή υπογραμμίζει τη σημασία του να είστε προσεκτικοί σχετικά με τα προϊόντα που επιλέγετε. Η επιλογή νεότερων σκευασμάτων που δεν περιέχουν τρανς λιπαρά είναι ζωτικής σημασίας, καθώς οι παλαιότερες ή μερικώς υδρογονωμένες μαργαρίνες συνδέονται με υψηλότερους κινδύνους καρδιακών παθήσεων και διαβήτη τύπου 2.
