«Γεννάτε γιατί … χανόμαστε»

Το δημογραφικό είναι μια συζήτηση που ζεματάει. Γι αυτό και ουδείς ασχολείται σοβαρά… Άλλωστε οι πολιτικοί μας παραδοσιακά παρακολουθούσαν το μέλλον περίπου όπως η Γεωργία Βασιλειάδου στην «Καφετζού»: «Σου βρίσκω με το πρώτο πόσα τέκνα έχεις…». Κι άντε οι πολιτικοί της γενιάς του 1961 δεν σκοτίζονταν και ιδιαιτέρως για το ιερό καθήκον της τεκνοποίησης της ελληνικής οικογένειας. Η Ελλάδα μεγάλωνε πληθυσμιακά περίπου κατά μία … Θεσσαλονίκη κάθε δεκαετία, ο πρωτογενής τομέας περνούσε στην εκβιομηχανοποίηση αλλά η επαρχία ζητούσε χέρια για τα χωράφια, ακόμη. Το πρόβλημα αρχίζει ήδη να τρομάζει όταν σε κάθε συνέδριο για το δημογραφικό η επωδός είναι σχεδόν κοινή για όλες τις χώρες της Ευρώπης: Το 2030 θα ξεπεράσουμε την Ιταλία λαμβάνοντας τον τίτλο του «γηραιότερου» της … Γηραιάς Ηπείρου. Κάνουμε λιγότερα παιδιά και ζούμε παραπάνω… Το ‘χε πει και κάπως κυνικά ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Μητσοτάκης «ο Ελληνας, δυστυχώς, ζει και πολύ…» και ανεξαρτήτως από το εάν φρόντισε να το επιβεβαιώσει με τον γεμάτο εκατονταετή σχεδόν βίο του τελικώς, άδικο δεν είχε.

Η Eurostat έχει υπολογίσει ότι ο αριθμός των Ευρωπαίων άνω των 65 ετών θα έχει αυξηθεί πάνω από 40% έως το 2050. Λιγότεροι άνθρωποι θα εργάζονται πληρώνοντας φόρους για να πληρωθούν οι δαπάνες συντάξεων και περίθαλψης. Σε αυτό το σκηνικό, τα δεξιά εθνικιστικά κόμματα που ονειρεύονται ένα μέλλον χωρίς μεταναστευτική εργασία μπορεί επίσης να ουρλιάζουν στο … φεγγάρι. Η μετανάστευση φαίνεται πιθανό να συνεχίσει να αποτελεί διαρθρωτική αναγκαιότητα στις δυτικές δημοκρατίες, καθώς και πηγή καινοτομίας και ανανέωσης.

Αλλά η μεγάλη εικόνα είναι άλλη. Για τους περισσότερους νέους, μια από τις πιο θεμελιώδεις πηγές της ανθρώπινης ολοκλήρωσης – η γονεϊκότητα – καθυστερεί ή εγκαταλείπεται λόγω οικονομικής ανάγκης. Η τεκνοποίηση δε θεωρείται ως ηθική υποχρέωση, πόσο μάλλον ως πατριωτικό καθήκον. Από το 1961 με την άνοδο της αντισύλληψης, η μείωση των ποσοστών γεννήσεων στη Δύση ήταν εν μέρει αποτέλεσμα της μεγαλύτερης ελευθερίας των γυναικών να διαμορφώνουν και να ελέγχουν τη ζωή τους. Αλλά η δημιουργία οικογένειας θα πρέπει να είναι μια πολύ ευκολότερη επιλογή. Ακόμη και στη Σκανδιναβία, που δικαίως θεωρείται πρότυπο όσον αφορά στην γονική πρόνοια και την φροντίδα των παιδιών τα καμπανάκια χτυπούν. Στη Σουηδία, ο ετήσιος αριθμός γεννήσεων μειώνεται σταθερά για πάνω από μια δεκαετία, αποτελώντας μια νέα και ανησυχητική τάση σύμφωνα με τους κορυφαίους δημογράφους της χώρας.

Κατά την έναρξη της πανδημίας, εκφράστηκε έστω η υπόνοια ότι οι περιορισμοί θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αύξηση των γεννήσεων. Φευ…  Εν μέσω έντονης ανησυχίας για το μέλλον, συνέβη το αντίθετο. Ακόμη κι αν δεν το έλεγε ο συμπαθέστατος σεξολόγος Θάνος Ασκητής «το σεξ στις σχέσεις μειώθηκε κατά 40% κατά τη διάρκεια του lockdown», το επιβεβαιώνει και η έρευνα του Ινστιτούτου Kinsey στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα των ΗΠΑ: Το 40% των ερωτηθέντων, ανεξαρτήτως φύλου ή ηλικίας, ανέφεραν μείωση της σεξουαλικής τους ζωής κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Αυτό που προκύπτει εν τέλει είναι ότι η εργασιακή ανασφάλεια αποδεικνύεται ανασταλτικός παράγοντας ώστε να πειστούν οι νέοι για να τεκνοποιήσουν. Τα πέντε μέτρα ανάσχεσης του δημογραφικού προβλήματος στη χώρα έτσι όπως ανακοινώθηκαν από το Υπουργείο Εργασίας είναι σταγόνα στον Ωκεανό. Αν δεν επιδοτηθούν ασφαλιστικές εισφορές και ενθαρρυνθούν οι εργοδότες να προσλαμβάνουν τους νέους που ξεκινούν τη ζωή τους τότε είναι πιθανότερο να ανακαλύψουμε το ελιξήριο νεότητας για τους ηλικιωμένους στη χώρα μας παρά τις γεννήσεις να ξεπερνούν τους θανάτους. Και μάλλον θα αναζητούμε λύσεις στις καφετζούδες του μέλλοντος για να ανακαλύψουμε τα «απολωλότα τέκνα» της Γεωργίας Βασιλειάδου…