Η στήλη «Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια Καρφίτσα» της Νέλης Βυζαντιάδου
Πώς μπορώ να διακρίνω αν είμαι εγωκεντρικός;, ρώτησε ο Άνθρωπος την Καρφίτσα που ήταν σοφή.
Δεν είναι εύκολο αυτό που με ρωτάς, απάντησε η Καρφίτσα.
Είμαι σίγουρος ότι μπορείς να με βοηθήσεις.
Θα προσπαθήσω. Το πρώτο χαρακτηριστικό ενός εγωκεντρικού ανθρώπου είναι η πεποίθηση που έχει ότι οι δικές του ανάγκες είναι οι μόνες που έχουν αξία.
Και πώς γίνεται αυτό;
Πιστεύει ότι είναι πολύ σημαντικός και πως όλος ο κόσμος γυρίζει, ή οφείλει να γυρίζει, γύρω από τον ίδιο και τις ανάγκες του.
Και οι άλλοι τι κάνουν; Συμφωνούν μαζί του;
Κάποιοι συμφωνούν τρέφοντας τον εγωκεντρισμό του και κάποιοι άλλοι αποφεύγουν οποιαδήποτε συναναστροφή μαζί του.
Κι εκείνος δεν καταλαβαίνει τι προκαλεί στους άλλους;
Ο εγωκεντρικός δυσκολεύεται να καταλάβει τους άλλους. Δεν ξέρει πώς να τους καταλάβει καθώς είναι τόσο απορροφημένος στον εαυτό του, εξήγησε η Καρφίτσα.
Επομένως ζει στον κόσμο του, διαπίστωσε ο Άνθρωπος.
Θα μπορούσες να το πεις κι έτσι. Ζει σε έναν κόσμο που τον έχει πλάσει στο μυαλό του όπως θέλει αποφεύγοντας να δει τι ισχύει στον πραγματικό κόσμο.
Δηλαδή άλλη είναι η πραγματικότητα που αντιλαμβάνεται ο ίδιος και άλλη αυτή που αντιλαμβάνονται οι υπόλοιποι;
Έτσι κι αλλιώς όλοι μας έχουμε μια υποκειμενική αίσθηση της πραγματικότητας και γι’ αυτό μιλάμε για την εξωτερική και την εσωτερική πραγματικότητα.
Τι εννοείς;
Η εξωτερική πραγματικότητα είναι όλα αυτά που υπάρχουν έξω από εμάς, διευκρίνισε η Καρφίτσα. Η εσωτερική πραγματικότητα είναι ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε την εξωτερική πραγματικότητα και όλα αυτά που νιώθουμε και σκεφτόμαστε για αυτήν.
Θέλεις να πεις πως είμαστε όλοι εγωκεντρικοί;
Δεν είπα αυτό.
Τότε;
Να το θέσω καλύτερα. Όσο είμαστε παιδιά έχουμε έναν εγωκεντρισμό που, σύμφωνα με τη θεωρία του Piaget, είναι ένα φυσιολογικό στάδιο της ανάπτυξής μας. Με άλλα λόγια βλέπουμε και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο μόνο μέσα από τα δικά μας μάτια.
Και πότε αλλάζει αυτό; Πότε σταματάμε να είμαστε εγωκεντρικοί;
Μεγαλώνοντας μαθαίνουμε ότι υπάρχουν και άλλες οπτικές γωνίες για να εξηγήσουμε τα πράγματα και φυσικά συνειδητοποιούμε πως δεν είμαστε οι μόνοι που έχουν ανάγκες σε αυτή τη γη.
Κι αν είναι έτσι γιατί κάποιοι άνθρωποι παραμένουν εγωκεντρικοί ακόμα κι όταν ενηλικιωθούν;
Γιατί αυτοί οι άνθρωποι όταν ήταν παιδιά δεν υποστηρίχθηκαν όπως έπρεπε από τους γονείς τους.
Τι λάθος έκαναν οι γονείς τους;, αναρωτήθηκε ο Άνθρωπος.
Υπήρξαν πολύ ελαστικοί μαζί του. Δεν του έβαλαν όρια. Δεν του δίδαξαν πως υπάρχουν και οι ανάγκες των άλλων ανθρώπων. Πιθανότατα του έκαναν όλα τα χατίρια προκειμένου να μην το δυσαρεστήσουν και έτσι εκείνος κατέληξε να πιστεύει πως όλοι οι άνθρωποι είναι εκεί για να τον υπηρετούν.
Τον λυπάμαι. Ζει στην πλάνη του.
Είναι αλήθεια πως πολλοί τον λυπούνται όπως επίσης πολλοί θυμώνουν μαζί του ή κουράζονται.
Γιατί κουράζονται;
Είναι πολύ κουραστικό να έχεις απέναντι σου έναν ενήλικα που συμπεριφέρεται σαν να μην έχει μεγαλώσει ποτέ.
Έχω άλλη μια απορία.
Με χαρά να την ακούσω.
Εγωκεντρισμός και ναρκισσισμός είναι το ίδιο;
Πολύ ενδιαφέρουσα απορία. Δεν είναι το ίδιο αλλά μοιάζουν. Ο εγωκεντρισμός είναι ένα χαρακτηριστικό της ιδιοσυγκρασίας μας ενώ ο ναρκισσισμός είναι μία διαταραχή προσωπικότητας.
Πες μου κι άλλα.
Ένας εγωκεντρικός δεν θεωρεί απαραίτητα ότι είναι ο καλύτερος, ενώ ένας νάρκισσος είναι βέβαιος ότι αξίζει περισσότερο από όλους και ότι είναι ο καλύτερος.
Τι άλλο;
Ένας εγωκεντρικός δυσκολεύεται στις κοινωνικές του επαφές ενώ ένας νάρκισσος επιδιώκει τις κατάλληλες για τον ίδιο κοινωνικές επαφές ώστε να πάρει το φως που χρειάζεται για να νιώσει σημαντικός.
Και πού μοιάζουν μεταξύ τους;
Και οι δύο έχουν κατά βάθος εξαιρετικά χαμηλή αυτοπεποίθηση και είναι εύθραυστοι.
Και δεν το καταλαβαίνουν ποτέ;
Για να το καταλάβουν θα χρειαστεί να ζητήσουν βοήθεια και αυτό δεν είναι συνηθισμένο για ανθρώπους με τέτοια χαρακτηριστικά.
Δεν θέλω να είμαι εγωκεντρικός. Δεν θέλω να βλέπω τα πράγματα όπως με βολεύουν για να μη δω την πραγματικότητα.
Αυτό είναι μια πολύ καλή αρχή για να μην είσαι εγωκεντρικός, είπε η Καρφίτσα.
Τι άλλο μπορώ να κάνω;
Να ακούς κυριολεκτικά και μεταφορικά αυτά που έχουν να σου πουν οι άλλοι. Μόνο τότε θα εμπεριέχεις την αλήθεια των άλλων στη δική σου αλήθεια.
Τι άλλο;
Να μην αγνοείς τα δεδομένα που αμφισβητούν ή διαψεύδουν τις δικές σου πεποιθήσεις. Μόνο τότε θα δεις την πραγματικότητα όπως είναι και όχι όπως θέλεις να είναι.
Υπάρχει κάτι άλλο που μπορείς να μου προτείνεις;
Να μην είσαι άκαμπτος και απόλυτος σε αυτά που πιστεύεις. Ο εγωκεντρικός άνθρωπος θεωρεί ότι κρατά στα χέρια του τη μία και μοναδική αλήθεια.
Είναι πολλά αυτά που πρέπει να θυμάμαι, συμπέρανε ο Άνθρωπος.
Πάρε το χρόνο σου για να τα επεξεργαστείς, τον παρότρυνε η Καρφίτσα.
