Η στήλη «Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια Καρφίτσα» της Νέλης Βυζαντιάδου
-Γιατί φοβάμαι την εγκατάλειψη;, ρώτησε ο Άνθρωπος.
-Γιατί μεγάλωσες νιώθοντας ασφαλής μόνο μέσα σε σχέσεις με αποτέλεσμα να τρέμεις στην ιδέα να χρειαστεί να μείνεις έξω από αυτές, απάντησε η Καρφίτσα.
-Πες μου κι άλλα.
-Οι συμπεριφορές είναι αποτέλεσμα παλιών φόβων και εμπειριών των παιδικών χρόνων. Όταν κάποιος μεγαλώνει σε ένα υπερπροστατευτικό περιβάλλον, μαθαίνει να επιβιώνει μόνο αν έχει δίπλα του κάποιον που θα τον καθοδηγεί. Στη σκέψη και μόνο να τον χάσει, αποδιοργανώνεται.
-Θα πρέπει να είναι πολύ βασανιστικό να περνά τη ζωή του κουβαλώντας ένα μόνιμο φόβο εγκατάλειψης.
-Ασφαλώς και είναι βασανιστικό μια που βιώνει συνεχώς μια τεράστια συναισθηματική ένταση.
-Τι ακριβώς φοβάται;
-Φοβάται πως αργά ή γρήγορα θα μείνει μόνος και αβοήθητος γιατί κανείς δεν θα θέλει να μείνει δίπλα του.
-Και τι κάνει κανείς όταν φοβάται την εγκατάλειψη;
-Ή δένεται όσο παραπάνω μπορεί για να μη μείνει μόνος ή αποφεύγει εντελώς τη δέσμευση προκειμένου να γλυτώσει την εγκατάλειψη.
-Κανένα από τα δύο σενάρια δεν είναι προς όφελος του, σωστά;, αναρωτήθηκε ο Άνθρωπος.
-Πολύ σωστά. Να θυμάσαι πως αυτός που φοβάται την εγκατάλειψη είναι μέσα του σίγουρος ότι ανεξάρτητα από το πόσο καλά φαίνονται τα πράγματα, στο τέλος η σχέση είναι καταδικασμένη. Πιστεύει με άλλα λόγια πως σίγουρα θα τον αφήσουν.
-Φοβούνται όλοι την εγκατάλειψη; Πιστεύουν όλοι ότι στο τέλος θα τους αφήσουν;
-Ευτυχώς όχι. Υπάρχουν αυτοί που δεν αναστατώνονται στη σκέψη του τέλους μιας σχέσης γιατί νιώθουν ασφαλείς. Υπάρχουν κι εκείνοι που αντιδρούν ακόμα και σε ένα σύντομο αποχωρισμό με τα συναισθήματα ενός μικρού παιδιού που το έχουν εγκαταλείψει.
-Άρα κάποιοι έχουν την προδιάθεση να φοβούνται την εγκατάλειψη ενώ άλλοι όχι;
-Κάπως έτσι. Οι ερευνητές παρατηρούν τη συμπεριφορά των βρεφών και έχουν διαπιστώσει ότι κάποια μωρά αντιδρούν πολύ πιο έντονα στον αποχωρισμό από τη μητέρα τους από ορισμένα άλλα. Αυτό αποδεικνύει ότι κάποιοι άνθρωποι έχουν τη βιολογική προδιάθεση να εμφανίσουν φόβο εγκατάλειψης.
-Και είναι βέβαιο ότι θα τον εμφανίσουν;
-Όταν μιλάμε για προδιάθεση τίποτα δεν είναι βέβαιο. Αν αναπτύξουν σταθερούς συναισθηματικούς δεσμούς με μια φιγούρα και κυρίως με τη μητέρα τους, τότε είναι πολύ πιθανό να μη φοβούνται την εγκατάλειψη.
-Είπες όμως ότι κάποιοι δένονται όσο παραπάνω μπορούν ενώ κάποιοι άλλοι αποφεύγουν τη δέσμευση. Θέλω να μάθω περισσότερα για αυτές τις δύο εναλλακτικές.
-Μερικοί άνθρωποι γίνονται κτητικοί και κάνουν τα πάντα για να ελέγχουν τον άλλον ώστε να μην τους αφήσει, εξήγησε η Καρφίτσα.
-Κι αυτό έχει το αντίθετο αποτέλεσμα;
-Ναι γιατί οι άλλοι πνίγονται, κουράζονται, απειλούνται και στην προσπάθειά τους να αναζητήσουν την αυτονομία τους βγαίνουν από τη σχέση που τους στερεί την ελευθερία επαληθεύοντας το φόβο της εγκατάλειψης του άλλου.
-Κι αυτοί που αποφεύγουν να δεσμευθούν; Τι γίνεται με αυτούς;
-Αυτοί αγνοούν την ανάγκη να ανήκουν κάπου που έχουν όλοι οι άνθρωποι. Επιλέγουν την απομάκρυνση και την απόσυρση από την εγκατάλειψη. Επιλέγουν την απομόνωση από την επαφή. Επιλέγουν μάλιστα συχνά να απορρίψουν πρώτοι αυτοί τον άλλον για να μην το κάνει εκείνος.
-Κι αυτοί που τελικά δεσμεύονται παρά το φόβο τους μην τους αφήσουν, τι κάνουν για να μη βιώσουν αυτό που τόσο φοβούνται;
-Ό,τι περνά από το χέρι τους για να μην τους αφήσουν. Για παράδειγμα δέχονται να κάνουν οτιδήποτε τους ζητούν χωρίς να διαμαρτυρηθούν, είπε η Καρφίτσα.
-Τι άλλο;
-Αποφεύγουν να εκφράσουν τις ανάγκες τους για να μη φανούν απαιτητικοί στα μάτια των άλλων. Προσπαθούν μάλιστα να τους ικανοποιήσουν προκειμένου να τους έχουν ευχαριστημένους.
-Να υποθέσω ότι ανέχονται συμπεριφορές που δεν θα έπρεπε να ανέχονται;, συμπλήρωσε ο Άνθρωπος.
-Όχι μόνο ανέχονται συμπεριφορές που δεν θα έπρεπε να ανέχονται αλλά και μένουν σε τοξικές σχέσεις καθώς δεν πιστεύουν ότι τους αξίζει να αγαπηθούν, ξεκαθάρισε η Καρφίτσα.
–Είναι πολλά αυτά που πρέπει να θυμάμαι, συμπέρανε ο Άνθρωπος.
–Πάρε το χρόνο σου για να τα επεξεργαστείς, τον παρότρυνε η Καρφίτσα.
