Η εκτόξευση των τιμών στα καύσιμα έχει λάβει πλέον μόνιμα χαρακτηριστικά κρίσης, με τον πόλεμο στο Ιράν να επιτείνει μια ήδη επιβαρυμένη κατάσταση. Ωστόσο, η ακρίβεια στην Ελλάδα δεν είναι μόνο εισαγόμενο φαινόμενο, είναι και αποτέλεσμα εσωτερικών στρεβλώσεων.
Του Παναγιώτη Γεωργιάδη
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η υψηλή φορολογία, καθώς ΕΦΚ και ΦΠΑ αποτελούν σχεδόν το 55% της τελικής τιμής. Παράλληλα, η δομή της αγοράς καυσίμων εγείρει ζητήματα ανταγωνισμού: η ισχυρή συγκέντρωση στον τομέα της διύλισης και η περιορισμένη διαφάνεια στον τρόπο διαμόρφωσης των τιμών, δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν την ανοδική προσαρμογή των τιμών. Την ίδια στιγμή, παρατηρείται ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: οι διεθνείς αυξήσεις περνούν άμεσα στην αντλία, ενώ οι μειώσεις καθυστερούν σημαντικά. Το φαινόμενο αυτό ενισχύει την υπόνοια αισχροκέρδειας σε επιμέρους στάδια της αλυσίδας, ιδίως όταν δεν δικαιολογείται από τα πραγματικά κόστη.
Ο πόλεμος στο Ιράν επιδεινώνει την κατάσταση, αυξάνοντας το κόστος προμήθειας και μεταφοράς πετρελαίου, γεγονός που μετακυλίεται σε όλη την οικονομία. Καύσιμα ακριβότερα σημαίνουν αυξημένο κόστος μεταφορών, άρα ακριβότερα τρόφιμα και βασικά αγαθά, με άμεση ενίσχυση του πληθωρισμού.
Οι προοπτικές παραμένουν αβέβαιες και δυσοίωνες. Σενάρια κάνουν λόγο ακόμη και για ακραίες τιμές έως 200 δολάρια το βαρέλι, εφόσον η σύγκρουση κλιμακωθεί και παραταθεί. Παρά τις προσπάθειες κρατών να διοχετεύσουν στρατηγικά αποθέματα στην αγορά, η αναστάτωση έχει ήδη ενσωματωθεί στις τιμές, καθιστώντας απίθανη την άμεση αποκλιμάκωση.
Η προστασία των καταναλωτών απαιτεί συγκεκριμένες παρεμβάσεις: στοχευμένη μείωση φόρων σε περιόδους κρίσης, αυστηρούς και συστηματικούς ελέγχους στην αγορά, ενίσχυση της Επιτροπής Ανταγωνισμού και πλήρη διαφάνεια στη διαμόρφωση τιμών από τα διυλιστήρια έως την αντλία. Παράλληλα, απαιτείται ενίσχυση του ανταγωνισμού και στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών.
- O Παναγιώτης Γεωργιάδης είναι δικηγόρος Παρ΄ Αρείω Πάγω, Εκπρόσωπος και Υπεύθυνος Δημοσίων Σχέσεων του Νέου Ινστιτούτου Καταναλωτών (Ν.ΙΝΚΑ) με έδρα την Θεσσαλονίκη
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ KARFITSA
