«Ένα ταξίδι είναι η ζωή», η στήλη της ψυχοθεραπεύτριας Νέλης Βυζαντιάδου εμπνευσμένη από το ομώνυμο βιβλίο της
«Όσο πλησίαζα στο τέλος της διαδρομής σκεφτόμουν πόσο δύσκολα παραδεχόμαστε τα λάθη μας και πόσα ακόμα δυσκολότερα αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας για αποφάσεις που πήραμε και δεν αποδείχθηκαν ωφέλιμες για εμάς».
(απόσπασμα από το βιβλίο μου με τίτλο «Ένα ταξίδι είναι η ζωή»)
Η ζωή σου, όπως οι ζωές όλων μας, είναι γεμάτη από αποφάσεις που καλείσαι να πάρεις καθημερινώς για οτιδήποτε. Από το πιο απλό μέχρι το πιο περίπλοκο, από το πιο σημαντικό έως το λιγότερο σημαντικό επιλέγεις και αποφασίζεις με βάση συγκεκριμένα κριτήρια που χρησιμοποιείς για να υποστηρίξεις μέσα σου την απόφαση που παίρνεις. Για παράδειγμα αποφασίζεις τι καφέ θα πιείς, σε ποιο εστιατόριο θα γευματίσεις, ποια εφημερίδα θα διαβάσεις, τι θα φορέσεις, με ποιον/α θα βγεις έξω, ποιο δρόμο θα ακολουθήσεις για να φτάσεις συντομότερα στον προορισμό σου και πολλά άλλα. Αποφασίζεις όμως και για σημαντικότερα ζητήματα όπως τι θα σπουδάσεις, πού θα εργαστείς, πού θα μείνεις, αν θα επενδύσεις συναισθηματικά σε μία σχέση, αν θα παντρευτείς, αν θα γίνεις γονιός, αν θα μιλήσεις για αυτά που σε ενοχλούν, αν θα χωρίσεις, αν θα διεκδικήσεις μια καλύτερη αμοιβή. Ανήκεις άραγε σε αυτούς που τα καταφέρνουν καλά και δεν αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες στη λήψη απόφασης ή σε εκείνους που δυσκολεύονται να αποφασίσουν ή να παραδεχθούν ότι η απόφαση, που είχαν πάρει κάποτε, δεν είναι άλλο προς όφελός τους;
Τι σημαίνει όμως να παίρνεις μια απόφαση; Πρόκειται για μια διαδικασία στο πλαίσιο της οποίας καλείσαι να επιλέξεις ανάμεσα σε δύο ή περισσότερες εναλλακτικές για την επίλυση ενός προβλήματος ή την κατάκτηση ενός στόχου ή το πέρασμα σε μια νέα κατάσταση ζωής. Για παράδειγμα χρειάζεται να αποφασίσεις αν θα συνεργαστείς με τον Α ή το Β ή αν θα δεχθείς την πρόταση γάμου που σου έκανε ο σύντροφός σου. Όταν μιλάμε για αποφάσεις και επιλογές έχουμε πάντα στο νου μας ότι κάθε απόφαση/επιλογή προϋποθέτει αρχικά την ύπαρξη τουλάχιστον δύο εναλλακτικών σεναρίων. Εάν δεν υπάρχουν τουλάχιστον δύο εναλλακτικά σενάρια τότε δε γίνεται λόγος για επιλογή/απόφαση. Με άλλα λόγια η επιλογή είναι μία διαδικασία που περιλαμβάνει έγκριση και απόρριψη.
Τι είναι αλήθεια αυτό που επηρεάζει τις αποφάσεις σου;
- Όσο πιο σοβαρή είναι η απόφαση που καλείσαι να πάρεις, τόσο πιο πολύ δυσκολεύεσαι ή αργείς μέχρι να καταλήξεις σε αυτήν που σου φαίνεται καλύτερη.
- Όσο μεγαλύτερο είναι το κόστος της απόφασης, τόσο περισσότερο χρόνο χρειάζεσαι μέχρι να αποφασίσεις. Έχουν ιδιαίτερη σημασία δύο μεταβλητές: ποιοι θα επηρεαστούν και πώς θα επηρεαστούν από την απόφασή σου.
- Όσο πιο άμεσα πρέπει να αποφασίσεις, τόσο πιο πολύ αγχώνεσαι.
- Όσο πιο μόνιμη ή/και μη αναστρέψιμη φαίνεται να είναι η απόφαση που θα πάρεις, τόσο περισσότερο υπολογίζεις όλες τις παραμέτρους που συνδέονται με αυτήν.
- Όσο περισσότερο εμπιστεύεσαι τον εαυτό σου και τις αποφάσεις που πήρες στο παρελθόν, τόσο ευκολότερα αποφασίζεις στο «εδώ και τώρα».
- Όσο καλύτερο είναι το υποστηρικτικό σύστημα που διαθέτεις, τόσο πιο άνετα αποφασίζεις για οτιδήποτε.
Υπάρχει ένας σαφής διαχωρισμός μεταξύ μη αποφασιστικών και αναποφάσιστων ανθρώπων. Οι πρώτοι αδυνατούν να επεξεργαστούν τις πληροφορίες, τόσο του εσωτερικού όσο και του εξωτερικού περιβάλλοντος, με αποτέλεσμα να μη μπορούν να αποφασίσουν ενώ οι δεύτεροι μπορούν να επεξεργαστούν άνετα τα δεδομένα, που έχουν στη διάθεσή τους, αλλά δεν έχουν αποφασίσει ακόμη. Εσύ σε ποια από τις δύο ομάδες ανήκεις;
Γιατί δεν παραδέχεσαι τα λάθη σου;
- Φοβάσαι πως αν παραδεχθείς τα λάθη σου, θα χρειαστεί να έρθεις αντιμέτωπος με μια αυστηρή και αρνητική κριτική, που θα προέρχεται τόσο από σένα τον ίδιο όσο και από τους άλλους.
- Φοβάσαι επίσης πως αν παραδεχθείς τα λάθη σου, θα δώσεις δίκιο σε εκείνους που ήταν αντίθετοι με την απόφαση που πήρες.
- Αν παραδεχθείς τα λάθη σου, θα πρέπει να κάνεις κάτι για να τα διορθώσεις και αυτό απαιτεί έξτρα χρόνο και ψυχική ενέργεια που ενδέχεται να μη θέλεις να διαθέσεις.
- Αν παραδεχθείς τα λάθη σου, θα είναι ένα πλήγμα στον εγωϊσμό σου και στην τελειομανία σου οπότε προτιμάς να συνεχίζεις να παραμένεις σε αυτά παρά να συνειδητοποιήσεις ότι είσαι κι εσύ ένας κοινός θνητός που έχει αδυναμίες και κάνει λάθη.
- Αν παραδεχθείς τα λάθη σου, θα χρειαστεί να αποδώσεις ευθύνες τόσο σε σένα όσο και σε εκείνους που σε επηρέασαν για να φτάσεις στο σημείο να κάνεις λάθος. Με άλλα λόγια θα ανοίξεις πόλεμο εσωτερικό και διαπροσωπικό.
Γιατί δε διορθώνεις τις αποφάσεις που είναι εις βάρος σου;
- Δεν επιθυμείς να λογοδοτήσεις σε κανέναν για την απόφαση που κάποτε πήρες και για την αλλαγή που σκέφτεσαι να κάνεις.
- Φοβάσαι πως αν αλλάξεις γνώμη, δεν θα σε εμπιστεύονται και θα σε θεωρούν επιπόλαιο.
- Δεν είσαι σίγουρος ότι σου αξίζει το καλύτερο από αυτό που έχεις τώρα στη ζωή σου και γι’ αυτό δεν το διεκδικείς.
- Δεν είσαι βέβαιος για το αποτέλεσμα της νέας απόφασης. Κι αν την πατήσεις και πάλι; Κι αν τα θαλασσώσεις ξανά;
- Έχεις κουραστεί πολύ να προσπαθείς για να πετύχει αυτό που επιδιώκεις και δεν έχεις άλλη ενέργεια ώστε να συνεχίσεις να βάζεις στόχους και να παλεύεις για αυτούς.
Τροφή για σκέψη: Πολλές φορές επιλέγεις να μην πάρεις καμία απολύτως απόφαση προκειμένου να έχεις την ησυχία σου. Να θυμάσαι μόνο πως ακόμα κι αυτό είναι μια απόφαση. Η απόφαση του να μην αποφασίσεις τίποτε.
Υ.Γ. Στο επόμενο άρθρο θα μιλήσουμε για το πώς θα κάνεις πιο απολαυστικό το ταξίδι της ζωής σου…
