Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης προβάλλουν ολοένα και πιο συχνά την είδηση ενός θανάτου μέσω αυτοκτονικής πράξης. Κατά πόσο μπορεί αυτό να επηρεάσει άτομα που βιώνουν ψυχολογικές δυσκολίες ή/και έχουν αυτοκτονικές ιδέες;
Οι άνθρωποι που αυτοκτονούν είναι ήδη ευάλωτοι, αλλά η δημοσιότητα γύρω από μια άλλη αυτοκτονία φαίνεται να κάνει τη διαφορά καθώς εξετάζουν τις επιλογές τους. Τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι τα «ξεσπάσματα» αυτοκτονιών είναι πραγματικά φαινόμενα. Η ανακοίνωση ενός θανάτου μπορεί να προκαλέσει κι άλλους. Μάλιστα, υπάρχει μια ιδιαίτερα ισχυρή επίδραση στο κοινό από τις αυτοκτονίες διασημοτήτων.
Ποια είναι τα αίτια;
Ένας αριθμός παραγόντων κινδύνου έχουν θεωρηθεί ως παράγοντες που συμβάλλουν στην αυξημένη πιθανότητα αυτοκτονικού ιδεασμού. Καθώς είναι ένα σύνθετο φαινόμενο, διέπεται από αλληλεπιδράσεις μεταξύ διαφόρων παραγόντων όπως: τα στρεσογόνα γεγονότα, οι κοινωνικο-πολιτιστικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, οι προσωπικές και οικογενειακές ιστορίες, η νευροβιολογία του ατόμου και οι ψυχικές διαταραχές.
Επιπλέον, η παγκόσμια αγωνία των ασταθών οικονομιών συμβάλλει εξίσου στα πρόσφατα αυξημένα ποσοστά αυτοκτονικών ιδεών και συμπεριφορών.
Ένα φυσικό ένστικτο επιβίωσης, είναι ο φόβος μας για τον θάνατο που είναι και μια ισχυρή δύναμη που μας προστατεύει καθ’όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Ωστόσο, η αντίληψη του θανάτου και ο φόβος αυτός μειώνεται όταν εκτίθεται το άτομο σε σωματικό πόνο ή τραυματικές εμπειρίες ζωής. Κάτι τέτοιο συχνά οδηγεί στην αφοβία και στην αναισθησία στον πόνο.
Κοινά παραδείγματα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν το τραύμα της παιδικής ηλικίας, ή ακόμα και να είναι κάποιος μάρτυρας σε ένα τραυματικό γεγονός, η εμπειρία μιας σοβαρής ασθένειας που έχει βιώσει ο ίδιος ή ένα αγαπημένο του πρόσωπο ή μέσω της συμμετοχής του σε πράξεις αυτοτραυματισμού. Επιπλέον, οι προηγούμενες απόπειρες αυτοκτονίας που ενδεχομένως να έπραξε κάποιος αποτελεί τον νούμερο ένα προγνωστικό παράγοντα για μελλοντικές απόπειρες.
Όλες αυτές οι συμπεριφορές λοιπόν, οδηγούν σε απευαισθητοποίηση και σε ανθεκτικότητα και εξοικείωση επώδυνων ερεθισμάτων.
Βήματα πρόληψης κατά των αυτοκτονικών πράξεων:
Γνωρίζετε κάποιον που μπορεί να κινδυνεύει;
Σύμφωνα με έρευνες, τον τελευταίο χρόνο, παρατηρήθηκε αύξηση στο ποσοστό των νεαρών ηλικιών και των εφήβων οι οποίοι σκέφτηκαν την αυτοκτονία, με ποσοστό να αγγίζει το 15 τοις εκατό. Μιας και πρόκειται για μεγάλο αριθμό ανθρώπων, είναι πιθανό να γνωρίζετε ίσως έναν από αυτούς. Μπορεί να είναι ένας φίλος ή κάποιος συμμαθητής σας, συναθλητής σας, κάποιος που γνωρίζεται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (tik tok, facebook, snapchat, twitter) ή μέσω διαδικτυακών παιχνιδιών. Ο καθένας μας θα μπορούσε να βοηθήσει στον εντοπισμό κάποιου που κινδυνεύει. Συνήθως, ένα μέλος της οικογένειας ή ένας στενός φίλος μπορεί να καταλάβει ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά.
Τι μπορείτε να κάνετε εάν πιστεύετε ότι κάποιος κινδυνεύει να αυτοκτονήσει;
- Είναι σημαντικό να είστε ψύχραιμοι και να μην πανικοβληθείτε εάν πέσει κάτι τέτοιο στην αντίληψή σας. Ρωτήστε το άτομο αν είναι καλά και μη φοβηθείτε να ρωτήσετε ευθέως αν σκέφτεται να πληγώσει τον εαυτό του ή να αυτοκτονήσει. Το να ρωτήσει κάποιος ευθέως την ερώτηση αυτή δεν θα βάλει την ιδέα στο κεφάλι του άλλου. Οι άνθρωποι που σκέφτονται την αυτοκτονία αισθάνονται ανακούφιση όταν μπορούν να μιλήσουν για τον σκοπό και τα συναισθήματά τους. Σκεφτείτε ότι ίσως αποτελέσετε ‘σανίδα σωτηρίας’ για εκείνους.
- Ακούστε τους! Ένα άτομο που υποφέρει από κάποιο πρόβλημα ψυχικής υγείας, μπορεί να νιώθει μόνο. Πείτε του ότι δεν είναι μόνος. Μπορεί να νιώθει ότι είναι διαφορετικός από όλους ή ότι κανείς δεν μπορεί να τον καταλάβει. Ενημερώστε τον ότι είστε δίπλα του, τον νοιάζεστε τόσο εσείς όσο και άλλα άτομα και ότι είστε εκεί για να τον στηρίξετε.
- Μιλήστε με έναν ενήλικα που εμπιστεύεστε! Μην κρατάτε ποτέ μυστικά για σχέδια και σκέψης αυτοκτονίας. Είτε βρίσκεστε στη θέση εκείνου που σκέφτεται την αυτοκτονία, είτε είστε το άτομο που έχει αντιληφθεί ότι κάποιος κινδυνεύει, είναι σημαντικό να μιλήσετε σε έναν ενήλικα. Ακόμα κι αν φοβάστε ότι θα προδώσετε την εμπιστοσύνη του ατόμου που σας εμπιστεύτηκε την πρόθεσή του να αυτοκτονήσει, σκεφτείτε ότι τουλάχιστον θα τον βοηθήσετε να παραμείνει ζωντανός. Να θυμάστε ότι θα αποτελείτε ένας καλός φίλος που θα έχει σώσει τη ζωή κάποιου.
