Στις οικογενειακές ομάδες απεξάρτησης όπως οι Ανώνυμοι Αλκοολικοί ή οι τοξικομανείς είναι προσφιλής η φράση ότι οι προσδοκίες είναι προκατειλημμένες δυσαρέσκειες. Δηλαδή, ότι αυτές οι ομάδες των εξαρτημένων ατόμων είναι τόσο επιβαρυμένες από την κατάχρηση ουσιών που είναι απίθανο να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των άλλων.
Τα τελευταία τρία χρόνια, με μια πανδημία, έναν πόλεμο στην Ευρώπη και μια ενεργειακή κρίση ως συνέπεια, οι προσδοκίες για μια Ευρώπη διαρκώς ευημερεύουσα μετατρέπονται σε αισθήματα φόβου κι αγωνίας. Μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, σε μια ήπειρο διαλυμένη από τους βομβαρδισμούς της Λουφτβάφε ή της ΡΑΦ και της VVS, η οικοδόμηση μιας νέας Ευρώπης στηρίχθηκε πέρα από τα δισεκατομμύρια του σχεδίου Μάρσαλ εν πολλοίς ψυχολογικά στο φαινόμενο του εικονικού φαρμάκου: Οι ιστορίες στους εξορισμένους της Μακρονήσου είναι χαρακτηριστικές, όταν διά πάσα νόσον, ο ιατρός του στρατοπέδου έκοβε την ασπιρίνη στα τέσσερα ελλείψει άλλων φαρμάκων προσφέροντας εικονική θεραπεία. Με άλλα λόγια όσο γερνά ο άνθρωπος και θεωρεί ότι γίνεται άχρηστος για την κοινωνία, είναι πιο πιθανό να αντιμετωπίσει απώλεια ακοής, αδυναμία, ακόμη και Αλτσχάιμερ.
Στο κατώφλι του 2023 είμαστε ίσως ακριβώς σ’ αυτό το σημείο. Αλλά η αφετηρία είναι υψηλότερη. Δεν έχουμε πίσω μας γκρεμισμένα σπίτια και βομβαρδισμένο τοπίο, αλλά μια κοινωνία που άλλαξε δυο τουλάχιστο γενιές ευδαιμονίας κι ανεμελιάς. Το πρόβλημα της προσδοκίας προκύπτει όταν περιμένουμε κάτι να συμβεί χωρίς να έχουμε εύλογους λόγους γι’ αυτή την προσδοκία. Άλλο όμως η σκέψη και άλλο η πράξη. Ακόμη και έναν καφέ μόνο με την προσδοκία δεν μπορώ να τον φτιάξω. Θα πρέπει να τον αλέσω, να προσθέσω νερό και ίσως ζάχαρη, δηλαδή να ακολουθήσω συγκεκριμένα βήματα. Όλα τα υπόλοιπα είναι ψευδαίσθηση.
Αλλά και στην Ελλάδα αυτές οι προσδοκίες επιστροφής σε ένα βιοτικό επίπεδο προ κρίσεων, αποδείχτηκαν εφήμερες. Η πανδημία και η ενεργειακή κρίση δεν μπορούσαν να προβλεφθούν και η διαχείρισή τους ήταν ταξίδι χωρίς μπούσουλα.
Το 2023 είναι χρονιά στην οποία θα κληθούμε να επιλέξουμε ποιούς θέλουμε να μας επαναφέρουν σε μια επίφαση «κανονικότητας» αυτό το κλισέ που χρησιμοποιούμε λανθασμένα γιατί άλλη η κανονικότητα η δική μου άλλη του διπλανού. Αλλά όπως και στις ομάδες απεξάρτησης, οι προσδοκίες μας από μόνες τους δε θα μου φέρουν αυτό που θέλω. Ακόμη και έναν καφέ, έστω και δίχως ζάχαρη…
Καλή χρονιά να έχουμε…
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ KARFITSA
