«Ψέματα που λέμε στον εαυτό μας»

Γράφει η Νάνσυ Νενέρογλου-Πεταλωτή, ψυχολόγος και συνιδρύτρια του Reggio Thessaloniki

Μερικές φορές είναι υγιές να αυταπατούμε τον εαυτό μας. Το να αντιμετωπίσουμε όλους τους φόβους μας κατά μέτωπο θα μπορούσε να αποφέρει περισσότερη δυστυχία και άγχος παρά όφελος. Και λίγη υπερβολική αισιοδοξία μπορεί να μας τροφοδοτήσει σε μεγαλύτερα επιτεύγματα από ό,τι θα επέτρεπε ο καθαρός ορθολογισμός.

Μπορεί επίσης να μας βοηθήσει να γνωρίζουμε εάν θέλουμε να περιορίσουμε, να επιδοθούμε ή ακόμα και να αυξήσουμε την «παράλογη πληθωρικότητα» μας. Για το σκοπό αυτό, κάποιες φορές είναι πιθανό να λέμε στον εαυτό μας μερικά ψέματα:

1. Είμαι ανίκητος: Παραπλανούμε τον εαυτό μας και πιστεύουμε ότι είμαστε ανίκητοι -για παράδειγμα, με το να γινόμαστε πολύ επικίνδυνοι με τον COVID-19 πιστεύοντας ότι εμείς «δεν θα νοσήσουμε», να οδηγούμε επικίνδυνα, να ζούμε περιπέτειες απερίσκεπτα ή α κάνουμε καταχρήσεις χρησιμοποιώντας καπνό, αλκοόλ ή άλλες ουσία που επηρεάζουν την ψυχοσύνθεσή μας.

2. Η πλάνη της μάζας: «Όλοι το κάνουν, οπότε δεν μπορεί να είναι τόσο κακό». Για παράδειγμα, πολλοί άνθρωποι κάθονται στον ήλιο πολλές και ακατάλληλες ώρες επειδή θέλουν να μαυρίσουν πολύ όπως κάνουν πολλοί. Ή καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αλκοόλ εμφανώς, τουλάχιστον εν μέρει για να εντυπωσιάσουν τους άλλους. Σε γενικές γραμμές κάνουμε ότι είναι πιο πιθανό να προκαλέσει τα βλέμματα σε ανθρώπους που πιστεύουμε ότι αξίζει να φροντίσουμε να εντυπωσιαστούν. Ή διακηρύσσουμε πολιτικές απόψεις επειδή μας εξασφαλίζουν την έγκριση των άλλων. Ίσως νιώθουμε ότι τα οφέλη που λαμβάνουμε όταν ανήκουμε κάπου από το να είμαστε στην μειοψηφία αξίζουν τον κόπο. Τι γίνεται όμως με τις πραγματικές μας ανάγκες;

3. Μου αξίζει να μισώ τον εαυτό μου: Εκτός από τους βίαιους εγκληματίες που απολαμβάνουν να πληγώνουν ανθρώπους, σχεδόν κανένας από εμάς δεν αξίζει να μισεί τον εαυτό του, ακόμα κι αν έχετε πάρει πολλές κακές αποφάσεις. Αντί να λέμε ψέματα στον εαυτό μας και να πιστεύουμε ότι μας αξίζει το κακό, μήπως να αποδεχτούμε την κλισέ αλλά αληθινή δήλωση ότι σήμερα είναι η πρώτη μέρα της υπόλοιπης ζωής μας και να κάνουμε μια νέα αρχή; Άλλωστε, όσο πιο άσχημη ήταν η συμπεριφορά μας στο παρελθόν, τόσο περισσότεροι οι λόγοι για να διπλασιάσουμε τις προσπάθειές μας για να κάνουμε τη σημερινή μέρα την πρώτη μέρα της νέας μας ζωής.

4. Μου αξίζουν καλύτερα: Ναι, η τύχη έχει σημασία και μερικοί άνθρωποι δεν έχουν σταθεί τόσο τυχεροί στην πορεία της ζωής τους. Φυσικά, δικαιούμαστε να προτιμάμε το καλύτερο και να προσπαθούμε για το καλύτερο, αλλά μερικοί άνθρωποι λένε ψέματα στον εαυτό τους όταν λένε ότι αξίζουν καλύτερα από ότι έχουν με αποτέλεσμα να υποτιμούν και να διώχνουν ότι έχουν. Εσύ πως νιώθεις;

5. Στους ανθρώπους αρέσει η επιθετική, κακή συμπεριφορά μου: Αυτό συνήθως δεν είναι αλήθεια. Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορεί να χαμογελούν ή να εκφοβίζονται από κακές συμπεριφορές, αλλά σιωπηλά ή όχι τόσο αθόρυβα σαμποτάρουν ή τουλάχιστον αντιπαθούν και αποφεύγουν τέτοιους ανθρώπους.

6. Οι μακροσκελείς μου δηλώσεις είναι ενδιαφέρουσες: Αυτή είναι μια κοινή αυταπάτη. Αν είμαστε όπως οι περισσότεροι άνθρωποι, όταν οι δηλώσεις μας τείνουν να ξεπερνούν το ένα λεπτό, είναι πιο πιθανό να προκαλέσουν σκέψεις «Πότε θα ολοκληρώσει;» παρά «είναι ενδιαφέρον άτομο». Οι συνομιλίες πρέπει να μοιάζουν περισσότερο με παιχνίδι πινγκ πονγκ παρά με διαλέξεις.

7. Το παιδί μου είναι υπέροχο ή είναι απαίσιο: Φυσικά, όλα τα παιδιά έχουν τα χαρακτηριστικά τους, αλλά ορισμένοι γονείς λένε ψέματα στον εαυτό τους. Υπάρχει ο γονιός που βάζει ένα φωτοστέφανο πάνω στο παιδί του και όταν, για παράδειγμα, ένας δάσκαλος βάλει κακό βαθμό, ορμάει για να διαμαρτυρηθεί. Ομοίως, υπάρχει και ο γονέας που βλέπει το παιδί του σαν βάσανο. Μήπως πρέπει να κάνουμε περισσότερα για να βοηθήσετε το παιδί μας να βελτιωθεί ή κυρίως να αποδεχτούμε το παιδί μας για αυτό που είναι;

Ίσως το πιο σημαντικό είναι να προσδιορίσουμε. Υπάρχουν μυριάδες ακόμα τρόποι με τους οποίους μπορούμε να κοροϊδέψουμε τον εαυτό μας. Ας σκεφτούμε τις συμπεριφορές και τις πεποιθήσεις μας στην επαγγελματική και προσωπική μας ζωή. Λέμε ψέματα στον εαυτό μας; Ο χωρίς βερνίκι, ο ρεαλισμός δεν είναι πάντα σοφός, αλλά ούτε είναι και ανεξέταστα τα ψέματα που λέμε στον εαυτό μας.